woensdag 1 juni 2011 / Internationale Samenwerking /

Columns & opinie / Column: Chef Globalisering

De Chinese droom

Elke maand belicht Evert Nieuwenhuis in het tijdschrift Internationale Samenwerking een actuele, mondiale kwestie.

‘Het werk is saai en zwaar, maar ik ben blij dat ik hier mag werken.’ Wen Ou is 18 jaar en werkt sinds een paar maanden voor elektronicafabrikant Foxconn in de Chinese miljoenenstad Chengdu. Hij komt uit een arm dorpje in de provincie Sichuan. ‘Ik bouw hier aan mijn toekomst’, zegt Ou.
Wen Ou en een miljoen andere Foxconn-werknemers maken mobiele telefoons, iPads en andere elektronica. Zes dagen per week staan ze tien uur aan de lopende band en doen ze geestdodend werk dat een Nederlandse scholier nog geen uur zou volhouden. De werkdruk is groot en fouten worden publiekelijk bestraft. De omstandigheden in de fabriekssteden – waar tot wel 320 duizend jongeren wonen en werken – zijn Spartaans. Alleen een stapelbed met een bureautje eronder mogen werknemers tot hun persoonlijke ruimte rekenen. Vorig jaar was Foxconn wereldnieuws door een aantal zelfmoorden. ‘De dodenfabriek van Apple’ kopten enkele media.
Terwijl ik deze column schrijf, ben ik net terug van een reis naar China. Ik kreeg een officiële rondleiding in een van Foxconn’s fabriekssteden. Daarnaast sprak ik bij verschillende fabrieken tientallen jongeren als Wen Ou, meestal als ze ‘s avonds vrij hadden en hun bazen ver weg waren. De meesten zien Foxconn als een opstap naar welvaart: je offert een paar jaar van je leven op om carrière te maken of om met gespaard geld een eigen bedrijf te beginnen. Noem het de Chinese variant op de Amerikaanse droom.
Wordt die droom ooit werkelijkheid? In Hongkong sprak ik Pun Nai. Deze hoogleraar sociologie volgde jarenlang werknemers als Wen Ou, en kwam tot sombere conclusies. ‘Carrières in de fabriek zijn alleen weggelegd voor een handjevol hoger opgeleiden. De meesten die een eigen bedrijfje beginnen gaan na een half jaar failliet: in de steden is de concurrentie van winkelketens te groot en in hun eigen dorp wonen te weinig klanten. Bedrijven als Foxconn betalen net genoeg voor werknemers om in hun levensonderhoud te voorzien, maar te weinig om een toekomst op te bouwen.’ Als Pun gelijk heeft, ontnemen Foxconn en andere bedrijven miljoenen jongeren niet alleen hun jeugd, maar ook hun toekomst. De Chinese droom als illusie.

Meer weten? Lees deze reportage over Foxconn.