zaterdag 1 mei 2010 / Internationale Samenwerking /

Columns & opinie / Column: Chef Globalisering

Financiële revolutie op het Afrikaanse platteland

Elke maand belicht Evert Nieuwenhuis in het tijdschrift Internationale Samenwerking een actuele, mondiale kwestie.

De spannendste ontwikkeling in de financiële wereld die ik de afgelopen maanden ben tegengekomen speelt zich niet af op Wall Street, maar op het platteland van Kenia. Dankzij het project Kilimo Salama zijn arme boeren niet meer overgeleverd aan de weergoden. Voor een habbekrats kunnen zij zich verzekeren tegen de financiële rampen die onherroepelijk volgen op een mislukte oogst.
Zo werkt het: als een boer een zak zaad koopt, kan hij voor een meerprijs van vijf procent een verzekering afsluiten tegen desastreuze weersomstandigheden. Dit idee is niet nieuw, maar verzekeraars hebben er nooit brood in gezien omdat de administratieve kosten voor deze microverzekeringen veel te hoog zijn. Kilimo Salama (‘veilig boeren’ in Swahili) omzeilt dit probleem door gebruik te maken van mobiele telefoons, die tegenwoordig ook op het Afrikaanse platteland wijdverspreid zijn.
De verkoper scant met de fotocamera op zijn mobiele telefoon de barcode van de zak zaad die de boer koopt. Hij koppelt deze code aan het telefoonnummer van de boer, die vervolgens een sms-je van de transactie krijgt. Nu is vastgelegd voor welke hoeveelheid zaad de boer verzekerd is. Als de oogst mislukt, moet een schade-expert langskomen – een kostbare aangelegenheid. Kilimo Salama pakt het anders aan. Het plaatst weerstations die hun data via het bestaande mobiele telefoonnetwerk verzenden. Als het weer tegenzit en de oogst mislukt, bepalen onafhankelijke experts ver weg of de verzekering moet uitkeren. Nu moet het geld nog overgemaakt worden, iets dat door het gebrek aan bankfilialen een ingewikkelde aangelegenheid is. Daarom krijgt de boer het geld uitgekeerd op zijn mobiele telefoonrekening. Via het populaire M-PESA, een Keniaans systeem waarmee je van alles en nog wat kunt betalen met je beltegoed, kan hij zijn verzekeringsgeld verzilveren.
Werkt Kilimo Salama ook? Keniaanse boeren vinden van wel. De eerste fase van het experiment vond vorig jaar plaats tijdens een van de grootste droogtes in decennia. Dit jaar is er twee keer zoveel verzekerd zaad verkocht. Ik vermoed dat miljoenen keuterboeren wereldwijd even enthousiast zullen zijn.