vrijdag 1 juli 2011 / Internationale Samenwerking /

Columns & opinie / Column: Chef Globalisering

Ikea-gate

Elke maand belicht Evert Nieuwenhuis in het tijdschrift Internationale Samenwerking een actuele, mondiale kwestie.

Je moet het in perspectief zien. Je kunt wel roepen dat wij arbeiders in arme landen uitbuiten, maar dat is te makkelijk. Kijk, Chinezen en Indiërs verdienen een paar euro per dag aan het in elkaar zetten van onze spullen, omdat ze nu eenmaal armer zijn. Als ze ineens meer loon krijgen, stijgen de lokale prijzen onmiddellijk. Huurbazen, winkeliers, sigarettenverkopers – allemaal willen ze een graantje meepikken. Iedereen wordt de dupe van die hogere prijzen. Daarnaast gaan werknemers in andere fabrieken ook hogere lonen eisen. Voor je het weet is een land te duur geworden en verhuizen bedrijven naar een buurland. Dan is iedereen werkloos, wil je dat?
Ook arbeidsrechten kun je niet met een pennenstreek verbeteren. Niet iedereen denkt hetzelfde over mensenrechten als wij, en je moet de lokale omstandigheden en opvattingen accepteren. Het Westen is democratisch en welvarend geworden omdat onze grootouders zelfstandig de barricaden opgingen. Het heeft geen zin om arbeidsrechten te exporteren, ze moeten ingebed zijn in een cultuur. Dit vereist lange adem. Met onze aanwezigheid verspreiden we ook onze normen en waarden, en dat is een flinke, positieve bijdrage aan de mensenrechtensituatie.
Dit is de redeneertrant van veel Amerikaanse consumenten, politici en opinion leaders (en geef toe, in Nederland is dat niet anders). Maar in een verrukkelijk ironische speling van het lot, voelt Amerika zich uitgebuit door Zweden. In Danville, een zieltogend industriestadje in Virginia met tien procent werkloosheid, heeft Ikea een fabriek geopend. Wat blijkt: werknemers verdienen veel minder dan hun collega’s in Zweden terwijl ze exact hetzelfde werk doen. Het lokale minimumloon wordt met trucjes ontdoken, overwerk wordt afgedwongen en vakbonden worden geweerd. Het management is strikt en streng, zo schrijft de L.A. Times.
De werknemers van Danville verdienen eerlijk loon voor eerlijk werk – net als hun collega’s in China, India en Indonesië. Dat maakt de ophef zo hypocriet. Vul ‘China’ of ‘India’ in waar ‘Amerika’ staat, en de berichtgeving zo vertrouwd dat het saai wordt. Maar nu zijn de Amerikanen diep gegriefd en vervloeken ze Ikea. Cynisch genoeg wordt het Zweedse bedrijf ook nog eens van racisme beschuldigd.