maandag 1 februari 2010 / Internationale Samenwerking /

Columns & opinie / Column: Chef Globalisering

Kampioen Brazilië

Elke maand belicht Evert Nieuwenhuis in het tijdschrift Internationale Samenwerking een actuele, mondiale kwestie.

Bij de Wereldbank weten ze het nu ook: economische groei maakt niet zomaar een einde aan honger en armoede. Decennialang legden de ontwikkelingseconomen uit Washington de nadruk op het bedrijfsleven in de strijd tegen armoede. Meer economische activiteit leidt tot meer welvaart en deze zou vanzelf ‘naar beneden’ druppelen. De overheid moest zich terughoudend opstellen.
In een recent onderzoek komt Martin Ravallion, hoofd van de onderzoeksafdeling van de Wereldbank, tot een geheel andere conclusie: economische groei heeft stevig overheidsbeleid nodig om armoede effectief te bestrijden. Ravallion vergeleek de economische groei en de afname van armoede in China, Brazilië en India. Deze drie reuzen herbergen de helft van de mensen die in extreme armoede leven en de meerderheid van mensen die de afgelopen decennia de armoede wisten te ontstijgen. Elke Chef Globalisering smult van dit soort onderzoeken: grote vragen worden met grote getallen beantwoord.
De hamvraag: wie bestreed armoede het best? In absolute aantallen is China de grote winnaar. Begin jaren 80 leefde 84 procent van de Chinezen onder de armoedegrens, vijfentwintig jaar later was dat nog maar 16 procent. Maar Ravallion berekende ook wie economische groei het best vertaalt in een daling van de armoede. Dan is Brazilië met afstand de winnaar. Voor elke procentpunt economische groei wist Brazilië de armoede met 4,3 procentpunt te doen dalen. In China was dat 0,8 en in India 0,4.
Wat is het geheim van Brazilië? De overheid voerde beleid dat zich richt op de armste mensen. Met name het fameuze Bolsa Família – dat tot in New York navolging vindt – was succesvol. In ruil voor geld sturen arme families hun kinderen naar school of laten ze hen inenten. De Braziliaanse overheid slaagt er opvallend goed in om haar hulpbehoevende inwoners te bereiken (60 procent van de allerarmsten), in tegenstelling tot China en met name India, waar pervers genoeg de armste mensen de minste kans hebben op overheidshulp.
De grote vraag is hoe arme landen het succes van Brazilië kunnen evenaren. Er is geen eensluidend antwoord, maar een ding staat vast: een goed functionerende overheid is net zo belangrijk als een bloeiend bedrijfsleven.