zondag 1 oktober 2000 / Hivos Magazine /

Nieuws & achtergrond

Burgeroorlog is zo oud als Sri Lanka zelf

Zeventien jaar lang teistert een slepende en bloedige burgeroorlog Sri Lanka. De oorlog kostte al minstens zestigduizend mensen het leven. Volgens Unicef ondervinden een miljoen kinderen ‘ernstige gevolgen' van de oorlog, bijvoorbeeld als vluchteling of kindsoldaat. Met name in het oorlogsgebied ligt de infrastructuur in puin en van economische ontwikkeling is nauwelijks sprake.

Dit voorjaar laaide de strijd tussen de naar onafhankelijkheid strevende Tamil Tijgers en het Sri Lankaanse regeringsleger weer op. Eind maart van dit jaar zetten de Tamil Tijgers een nieuw, grootscheeps en bovenal succesvol offensief in. Ze veroverden toen onder meer de Olifantspas, de enige toegang tot het schiereiland Jaffna. Honderdvijftigduizend mensen sloegen op de vlucht voor het oorlogsgeweld.

De Sri Lankaanse regering reageerde onder andere door voor honderdvijftig miljoen dollar nieuwe wapens te kopen. Begin september startte het leger van Sri Lanka een grootscheeps tegenoffensief. Volgens critici is dit nieuwe offensief vooral bedoeld om de populariteit van de regering te vergroten, met het oog op de verkiezingen van 10 oktober.

Het conflict is zo oud als de staat Sri Lanka, die in 1947 ontstond uit het Britse Ceylon. De hindoestaanse Tamils vormen ongeveer een vijfde van de twintig miljoen Sri Lankanen en voelen zich gediscrimineerd en achtergesteld door de boeddhistische Singalesen. Strijders van het Liberation Tigers of Tamil Eelam (LTTE), ook wel Tamil Tijgers genoemd, eisen daarom een eigen staat in hun oorspronkelijke leefgebied, gelegen in het noorden en oosten van Sri Lanka. Van een samenraapsel van jonge strijders groeiden de Tamil Tijgers uit tot een professioneel leger met tanks en langeafstandsgeschut. Via beruchte zelfmoordacties zaaien ze dood en verderf door heel Sri Lanka.

Gaandeweg de strijd veroveren, verliezen en heroveren de Tamil Tijgers grondgebied en daar lijken ze met de regering te wedijveren wie het arsenaal repressieve machtsmiddelen het best beheerst: martelingen, verdwijningen en standrechtelijke executies zijn aan beide kanten van de frontlijn schering en inslag.

‘Nederlandse regering moet tij laten keren’
‘De situatie op Sri Lanka verslechtert zienderogen’, zegt Marc ter Brugge, coördinator van de Hivos-activiteiten op Sri Lanka. ‘Wij willen dat de Nederlandse regering haar invloed gebruikt om het tij te laten keren.’ Daarom stuurde Hivos samen met acht andere niet-gouvermentele organisaties een brief aan de Nederlandse regering.
‘Bijna dertig procent van het jaarlijkse budget geeft Sri Lanka nu uit aan de burgeroorlog. Terwijl het ondertussen uitgaven ten behoeve van ontwikkelingsprojecten bevriest’, verklaart Marc ter Brugge het ondertekenen van de brief.

Pikant is dat Sri Lanka één van de eenentwintig landen is waarmee Nederland een bilaterale relatie onderhoudt. Dat betekent dat de Nederlandse regering rechtstreeks geld overmaakt aan de Sri Lankaanse regering. Marc ter Brugge: ‘Gezien de huidige ontwikkelingen is die relatie op z’n minst discutabel te noemen. Hoe weten we nu dat Nederland niet gewoon vers geld in de oorlog pompt? Ik twijfel of het verstandig is de bilaterale relatie met Sri Lanka zomaar op te schorten, maar in onze brief vragen wij de Nederlandse regering in ieder geval om bij de Sri Lankaanse regering aan te dringen op hervatting van de vredesonderhandelingen. En vooral: het goed toepassen van internationaal humanitair recht, zoals de Geneefse Conventies.’

Ook zijn er volgens Marc ter Brugge vraagtekens te plaatsen bij de kwalificatie voor één van de toetsstenen van het Nederlands ontwikkelingsgeld: het voeren van goed beleid. Hij wijst op de wijdverbreide en soms grove schendingen van mensenrechten en de beperking van de persvrijheid in Sri Lanka. ‘Nederland moet ook in internationaal verband aandacht voor deze kwesties vragen. Sri Lanka heeft bijvoorbeeld leningen aangevraagd bij het IMF (Internationaal Monetair Fonds) waarbij de oorzaken van veel problemen, de oorlog en schendingen van mensenrechten, over het hoofd worden gezien.’

Hivos wil met het ondertekenen van de brief boven alles bereiken dat Nederland zijn invloed aanwendt. ‘Want de situatie op Sri Lanka is niet hopeloos’, aldus de Hivos-medewerker.