“‘Globalisering’ is een angstaanjagend woord geworden”, schrijft de eminente Amerikaanse historicus Anthony Pagden, “een woord dat volgens velen een nieuw imperium beschrijft dat vele malen groter en veel bedreigender is dan welk voorgaand imperium dan ook.” Want voor velen staat globalisering gelijk aan een neoliberaal imperium. De wereld is in handen van het bedrijfsleven en het moderne imperialisme wordt beleden door oppermachtige multinationals en quasi-politieke instituten als de WTO en het IMF. De Romeinse legionairs zijn vervangen door managers, de Britse slagschepen hebben plaatsgemaakt voor de filialen van McDonald’s. Bill Gates is de moderne imperator, de kleinzoon van Julias Caesar.
Maar bestaat het neoliberale imperium wel, zoals menig anders-globalist wil doen geloven? Welnee, schrijft Pagden, een dergelijke stelling is “historisch misleidend”. Want de pilaren van het veronderstelde neoliberale imperium – de multinationals, de financiële markten, het IMF –  “dienen geen centrale staat en hun doelstellingen zijn op de lange termijn slechts zijdelings politiek.” Niet dat hij de uitwassen van globalisering wil bagatelliseren, maar een imperium in de klassieke zin van het woord ziet Pagden niet.
Pagden heeft een fascinerend boek geschreven over de opkomst en ondergang van de grote westerse imperia. In slechts 200 bladzijden schiet hij door drieduizend jaar geschiedenis zonder oppervlakkig of gemakzuchtig te worden. Zijn boek is geen historische verhandeling, maar een zoektocht naar het gedachtegoed waarop de imperia gebouwd waren. Interessante overeenkomsten dienen zich aan. Zo werd elk westers imperium gedreven door een verlichtingsideaal: de Romeinen brachten barbaren beschaving en burgerrechten, de Victoriaanse Britten meenden dat kolonialiseren vooral het ontwikkelingen van achterlijke volken was. Dat lijkt toch verdacht veel op het neoliberale verlichtingsideaal: vrijhandel brengt als vanzelf democratie – die westerse uitvinding die voor elk volk het best werkt – naar dictaturen als China. En geen enkel land met McDonald’s-filialen zou oorlog voeren met een ander land dat McDonald’s in de armen heeft gesloten (met als enige uitzondering de Kosovo-oorlog). Je zou haast denken dat we hier toch met een imperium te maken hebben, maar dan in een moderne variant. Zonder staten, zonder politieke doelen.
 
Recensie / Review:
Van mensen en wereldrijken
Anthony Pagden
De Bezige Bij
€18,90

“‘Globalisering’ is een angstaanjagend woord geworden”, schrijft de eminente Amerikaanse historicus Anthony Pagden, “een woord dat volgens velen een nieuw imperium beschrijft dat vele malen groter en veel bedreigender is dan welk voorgaand imperium dan ook.” Want voor velen staat globalisering gelijk aan een neoliberaal imperium. De wereld is in handen van het bedrijfsleven en het moderne imperialisme wordt beleden door oppermachtige multinationals en quasi-politieke instituten als de WTO en het IMF. De Romeinse legionairs zijn vervangen door managers, de Britse slagschepen hebben plaatsgemaakt voor de filialen van McDonald’s. Bill Gates is de moderne imperator, de kleinzoon van Julias Caesar.
Maar bestaat het neoliberale imperium wel, zoals menig anders-globalist wil doen geloven? Welnee, schrijft Pagden, een dergelijke stelling is “historisch misleidend”. Want de pilaren van het veronderstelde neoliberale imperium – de multinationals, de financiële markten, het IMF –  “dienen geen centrale staat en hun doelstellingen zijn op de lange termijn slechts zijdelings politiek.” Niet dat hij de uitwassen van globalisering wil bagatelliseren, maar een imperium in de klassieke zin van het woord ziet Pagden niet.
Pagden heeft een fascinerend boek geschreven over de opkomst en ondergang van de grote westerse imperia. In slechts 200 bladzijden schiet hij door drieduizend jaar geschiedenis zonder oppervlakkig of gemakzuchtig te worden. Zijn boek is geen historische verhandeling, maar een zoektocht naar het gedachtegoed waarop de imperia gebouwd waren. Interessante overeenkomsten dienen zich aan. Zo werd elk westers imperium gedreven door een verlichtingsideaal: de Romeinen brachten barbaren beschaving en burgerrechten, de Victoriaanse Britten meenden dat kolonialiseren vooral het ontwikkelingen van achterlijke volken was. Dat lijkt toch verdacht veel op het neoliberale verlichtingsideaal: vrijhandel brengt als vanzelf democratie – die westerse uitvinding die voor elk volk het best werkt – naar dictaturen als China. En geen enkel land met McDonald’s-filialen zou oorlog voeren met een ander land dat McDonald’s in de armen heeft gesloten (met als enige uitzondering de Kosovo-oorlog). Je zou haast denken dat we hier toch met een imperium te maken hebben, maar dan in een moderne variant. Zonder staten, zonder politieke doelen.
 
Recensie / Review:
Van mensen en wereldrijken
Anthony Pagden
De Bezige Bij
€18,90