Week 50 (17 december 2011)
Kerstezel
De kerstdagen zijn een beproeving voor het geweten. We dineren overdadig en overladen elkaar met overbodige kado’s. Tegelijkertijd vereist traditie dat we ons bekommeren om minder gefortuneerden. Rijkdom en armoede versmelten tijdens kerst, getuige het kerstepos: een koning wordt geboren in een stal. Actieclub EEN zet zich lichtvoetig in voor de Millenniumdoelen (‘Armoede de wereld uit! Begin vandaag op jouw manier’) en lost de tweestrijd op met een webwinkel. Want: ‘Wat is er nou leuker dan shoppen? Shoppen tegen armoede!’ Denk aan Indiase massage-olie, een badeendje waarmee je op onduidelijke manier EEN steunt of een vrolijke tas van Vietnamees gerecycled plastic. Tussen al deze frivoliteiten zijn er in de categorie ‘Ook leuk’ enkele producten te vinden waar moderne stalbewoners daadwerkelijk iets aan hebben. Je schenkt hen voor enkele tientjes een wc, waterfilter of – geheel in de kerstsfeer – een ezel.

Week 49 (10 december 2011)
Micro killers
De plastic soep – die enorme brei plastic en andere troep die in oceanen ronddrijft – groeit  gestaag en daar draagt u dagelijks aan bij. In veel scrubs, reinigingsgels en peelings zit plastic om uw huid weer babyzacht te maken. Ook in tandpasta, lipgloss en zelfs – schrik niet – lenzenvloeistof zitten minuscule plastic korreltjes. Ze spoelen door uw afvoerputje het riool in, en omdat ze te klein zijn voor de waterzuiveringsinstallaties, stromen ze de zee in. Vissen zien het aan voor voer, en zo vinden de plastic korreltjes hun weg in de voedselketen. Wat te doen? Let op de ingrediënten van uw schoonheidsproducten: polyethyleen, polypropyleen of polyethyleen terephtalaat zijn uit den boze. Omdat geen mens die namen onthoudt, kunt u ook Stichting De Noordzee (www.noordzee.nl) steunen in haar strijd tegen fabrikanten die de micro killers aan hun onwetende klanten verkopen.

Week 48 (3 december 2011)
Eigenwijs
Eigenwijze schoonvaders, buurmannen en cv-monteurs weten het zeker: ‘s nachts de thermostaat extra laag zetten, is onzin. “‘s Ochtends moet je dat koude huis weer warm stoken, en dat vraagt veel meer energie dan ‘s nachts doorstoken.” Ze kunnen nooit zeggen op welk (persoonlijk) onderzoek die kennis gebaseerd is, maar hun blik die ‘ik denk beter na dan anderen’ uitstraalt, moet voldoende bewijs zijn. Milieu Centraal, die de zaak wel grondig heeft onderzocht, adviseert de thermostaat ‘s nachts tussen de 13 en 15 graden te zetten. Het duurt ‘s ochtends langer voor je huis warm is, maar dat kost minder energie dan je ‘s nachts onnodig verliest. Kouder dan 12 graden zorgt voor te veel vocht in huis, en dat kost weer wel extra gas. Zegt u maar tegen al die betweters dat het in VN stond en dus waar is.

Week 47 (26 november 2011)
Eigen varken
Ik dagdroom wel eens over een varken in mijn achtertuin. Knorrie krijgt het beste voer en een enorme modderpoel. Na een paar jaar slacht ik ‘r en geef ik een groot feest om haar met z’n allen op te eten. M’n kinderen leren dat het niet erg is om een dier op te eten, zolang je er maar goed voor zorgt. De feestgangers beseffen dat een karbonade duizenden uren verzorging en bergen voedsel vraagt, dus die eet je niet achteloos op. Knorrie komt er nooit, want tussen droom en daad – et cetera. Een alternatief is buitengewonevarkens.nl, waar je €100 investeert in varkens die onder paradijselijke omstandigheden opgroeien. Je mag de Knorries opzoeken en je krijgt geregeld hun lekkernijen opgestuurd, zoals paté, chorizo of pancetta. Geen reden voor een groot feest, wel voor een borreltje met de buren.

Week 46 (19 november 2011)
Thuis werken
Deze kleine zelfstandige kan zich niet voorstellen dat iemand elke dag op een kantoor wil zitten, maar er zijn loonslaven voor wie tl-licht en slappe koffie dagelijkse kost is. Enter Het Nieuwe Werken. Wat blijkt: het milieu bloeit op als meer mensen af en toe een dagje thuis – al dan niet in ochtendjas – hun mailbox doorploegen en eindelijk die rapportage schrijven zonder afleidend geleuter van collega’s. Onderzoek van PwC leert dat de economie 1 procent groeit dankzij hogere arbeidsproductiviteit, maar ook dat er 3,5 miljard minder autokilometers worden gereden als 20 procent van de beroepsbevolking wekelijks twee dagen thuis werkt. PwC heeft – in opdracht van organisaties die Het Nieuwe Werken promoten – het heel precies uitgerekend. Zo is er een afname van een half miljoen ton CO2 en 90 ton fijnstof per jaar. En, ook belangrijk, negen verkeersdoden minder.

Week 45 (12 november 2011)
Eerlijke zonne-energie
Bingo. We hebben de subsidieloterij van de gemeente gewonnen en krijgen 1200 euro voor zonnepanelen. Nu nog een een mooi setje vinden die een installateur er voor een scherp prijsje wil monteren. We struinen internet af en raken verdwaald in een oerwoud van aanbieders. Ze hebben allemaal prachtige rekenmodules die met behulp van Google Maps direct uitrekenen wat ons dak moet opleveren. Interessant genoeg komt bijna elke solarboer op een andere opbrengst uit, en ook de prijzen van de panelen verschillen fors. Wie moet je geloven? De website comparemysolar.nl. Hier wordt onafhankelijk de opbrengst van je dak uitgerekend. Bovendien krijg je een lijst met installateurs in de buurt, inclusief hun prijzen en de specificaties van hun panelen, zodat je ze allemaal in een keer kunt vergelijken. Met een klik op de muis ontvang je een offerte van maximaal drie installateurs. Handig.

Week 44 (5 november 2011)
Slimme lader
Ziehier, een definitieve oplossing voor een relatief klein probleem: een batterijoplader voor alle gangbare batterijen. U weet dat u oplaadbare batterijen behoort te gebruiken. Beter voor het milieu, uw portemonnee, et cetera. Maar ja, in de categorie klein huishoudelijk ongemak scoren oplaadbare batterijen vrij hoog. Zo moet je ze opladen voor je ze kunt gebruiken, want als je ze lange tijd opgeladen bewaart verliezen ze kracht. Er zijn verschillende types die niet allemaal in dezelfde lader kunnen. Je moet ze er op tijd uithalen, anders overladen ze en dat komt de levensduur niet ten goede. De Smart Battery Charger van Watts Clever (€ 34,95) is het antwoord op al deze nadelen. Verbluffend is dat je ook gewone batterijen – die je normaal gesproken na gebruik weggooit – tot twintig keer kunt herladen. Een betere batterijoplader is moeilijk denkbaar. 

Week 43 (29 oktober 2011)
Eerlijk wintervoer
Winters zijn zwaar voor vegetariërs en dierminnende carnivoren. Zo moeten ze tijdens ijspret de snert laten staan. Koek-en-zopies serveren winterkost die gemaakt is van varkensvlees dat onder omstandigheden heeft geleefd die zelfs de meest hongerige schaatsers de eetlust ontnemen. En dus moet de vegetariër zijn tanden zetten in een bevroren Mars (of, nog erger, zo’n mierzoete roze koek). Unox verkoopt dit jaar rookworst van scharrelvlees. De Dierenbescherming geeft de lekkernij twee van de drie sterren, wat betekent dat de varkens 2,2 vierkante meter tot hun beschikking hebben in plaats van de 1 vierkante meter bij 1 ster. Daarnaast is er een laag stro en een overdekte uitloop. Voor de dierminnende carnivoor is drie sterren eigenlijk het minimum, maar laten laten we Unox aanmoedigen zijn varkens een drie-sterren-leven te geven door ons te laven aan deze twee-sterren-worst.

Week 42 (22 oktober 2011)
Schapenpoep
Poep is een veelzijdige grondstof. Je kunt er mest van maken, maar ook – om maar een dwarsstraat te noemen – luchtverfrissers. In de bergen van Wales verzamelen herders de drollen van hun schapen om er welriekend papier van te maken. De Air Freshener van Sheep Poo Paper (€2,95) is gemaakt van schapenpoep uit de ‘magische, mystieke bergen van Wales’ die grondig ‘gewassen en gesteriliseerd’ is, zo benadrukt de verpakking. Het ecologische geurwonder is voorzien van gepatenteerde Wave ‘n Waft-technologie: ‘the more it waves, the more it wafts’. Het exemplaar dat al enige weken in mijn auto hangt, moet naar vers gemaaid gras ruiken. Deze polderbewoner kan het luchtje alleen maar thuisbrengen als ‘de wilde frisheid van limoenen’ zoals badschuimfabrikant Fa zijn product in vervlogen tijden aanprees, maar misschien heeft dat iets te maken met die magische bergen van Wales.

Week 41 (15 oktober 2011)
Tochttiran
Het is bijna altijd de man die zijn huisgenoten terroriseert met vermaningen over openstaande deuren, onnodig brandende lichten en andere energieverspillende slordigheden. Begrijpelijk: de man des huizes houdt de financiële administratie bij, schrikt van stijgende energierekeningen, brengt tochtstrips aan en maakt zich vervolgens kwaad over onnozel gedrag dat de besparing van de zorgvuldig aangebrachte geldbespaarders volledig teniet doet. Perfectionistische tochttirannen kunnen hun hart ophalen met de Black & Decker TLD100 (€34,99). Richt deze warmtemeter op een neutrale plek en beweeg ‘m vervolgens langs muren en ramen. Elke kier die ook maar een tiende graad kouder is, wordt direct ontmaskerd als kandidaat voor de volgende isoleerklus. Ook op onverwachte plekken. Kindlief pakt de meter, richt ‘m op een muur en zegt tergend: ‘Pap, moet je die buitenmuur niet eens isoleren?’ Een heerlijke herfstvakantie tussen de rollen glaswol ligt in het verschiet.

Week 40 (8 oktober 2011)
Waterkracht
Ook een vlak land is geschikt voor waterkracht. Naast vallend of snel stromend water, kunnen grote watermassa’s eveneens in een turbine stroom produceren. Onze rivieren bieden dan ook voldoende mogelijkheden, maar Nederland kent desalniettemin slechts vier middelgrote waterkrachtcentrales die pak ‘m beet 30 duizend huishoudens van elektriciteit voorzien. Niets of niemand zal het zittende kabinet op dit punt in beweging krijgen – duurzaamheid heeft bepaald geen prioriteit – maar thuis kunt u het goede voorbeeld geven door stroom uit uw kraan te tappen. Deze doucheradio (€ 39,95; bespaarbazaar.nl) sluit u aan tussen douchekraan en slang. Als de kraan open gaat, wekt de waterturbine in de radio energie op. Een oplaadbaar batterijtje zorgt ervoor dat uw zenderinstellingen bewaard blijven. Een beetje valsspelen is het wel, want de kracht van de waterstraal is geleverd door de pomp van uw cv-ketel. Zie het als symboolpolitiek.

Week 39 (1 oktober 2011)
Glas of blik
De Nederlandse man sjouwt op zaterdag met een krat bier rond. Als de wekelijkse boodschappen worden gedaan, staat hij lijdzaam bij het winkelwagentje te wachten tot moeder de vrouw weer uit de schappen te voorschijn komt met een pak suiker, koffie of maandverband. Geëmancipeerde mannen helpen mee de boodschappen te verzamelen (of gaan zelfs alleen op pad met een meegegeven lijstje) maar het is altijd de man die het krat bier naar de auto draagt. Vrouwen kopen liever blikjes: minder zwaar en geen gehannes met lege flesjes. De man zorgt beter voor het milieu: statiegeld is minder vervuilend dan blik, zelfs als het gerecycled wordt. Ondanks het extra gewicht, retourvervoer en schoonspoelen, leidt hergebruikt glas voor ruim twee keer minder CO2-emissies, berekende Milieu Centraal. De sjouwende man kan dus zonder ecologische zorgen een extra pijpje aan de mond zetten.

Week 38 (24 september 2011)
Eigen stroom eerst
“Ook Henk en Ingrid willen schone stroom” roept Natuur & Milieu van alle daken. Uit onderzoek blijkt dat 83 procent van de Nederlanders het belangrijk vindt dat duurzame stroom in Nederland wordt opgewekt. Onder PVV-stemmers is dat percentage opvallend hoog: 78 procent. Niet alleen de populistische gedoogpartner heeft zijn achterban verkeerd begrepen, ook VVD- en CDA-stemmers willen dat het kabinet twee keer meer investeert in duurzame energie, ten koste van fossiel. Natuur & Milieu wijst Henk & Ingrid graag op Zeekracht, een coöperatie voor meer windmolens op zee (mede opgericht door deze milieuclub). Want: “Schone stroom van de Noordzee is goed voor het klimaat èn de economie. Het maakt ons bovendien minder afhankelijk van energie uit andere landen.” Dat laatste wordt met name door PVV-stemmers belangrijk gevonden (84%). Na Groen Rechts viert nu het Ecologisch Nationalisme hoogtij.

Week 37 (17 september 2011)
Papier hier
Bij Vrij Nederland drinken ze geen drabbige, ingekookte filterkoffie zoals journalisten betaamt, maar chique Nespresso. Trouwe lezers van Het Geweten weten dat de glimmende cupjes van deze luxueuze dikdoenerij het milieu zwaar belasten. Recent bezoek aan de redactie leerde dat er bij het koffieapparaat hevig wordt gediscussieerd over die eeuwige kantoorvraag: wat is beter, porseleinen mokken of wegwerpbekertjes? Volgens de rekenmeesters van Milieu Centraal is het lood om oud ijzer. Het produceren en afwassen van een mok kost evenveel energie als eenmalig gebruik van een plastic bekertje. Tip voor mijn trouwste lezers: afvalverwerker SITA introduceert cup2paper, een papieren beker die na gebruik mee kan met het oud papier dankzij een afbreekbare coating. Volgens onafhankelijk onderzoek is de milieu-impact 76% lager dan plastic bekers (en dus ook van mokken). Het zal helaas niet opwegen tegen de vervuiling van zo’n aluminium cupje.

Week 36 (10 september 2011)
Groen signaal
Vanaf eind 2011 deelt Vodafone eco-scores uit aan mobieltjes. De score wordt vastgesteld op basis van 162 eigenschappen, zoals CO2-uitstoot en de manier waarop grondstoffen worden gewonnen. Ook arbeidsomstandigheden tellen mee, net als omgang met corruptie en of er ‘controleerbaar maatregelen genomen zijn dat de producten geen conflictmineralen uit Congo bevatten’. Hulde voor zoveel transparantie. Nu is het aan u om een lage eco-score belangrijker te vinden dan de bling-factor van uw nieuwe mobieltje. Recent onderzoek van adviesbureau Schuttelaar stemt somber: 9 op de 10 Nederlanders vindt het belangrijk dat bedrijven zich met duurzaamheid bezig houden, maar slechts 29 procent zegt bereid te zijn daar aan de kassa ook echt rekening mee te houden. Benieuwd hoe de iPhone 5 scoort, die volgens Apple-watchers eveneens eind 2011 in de winkel ligt.

Week 35 (3 september 2011)
Zonnepanelen verslaan de beurs
Niet eerder was het zo aantrekkelijk om te investeren in zonnepanelen, met dank aan de schuldencrisis. Als u uw spaarcentjes vijf jaar gelden naar de beurs had gebracht, zou nu circa dertig procent daarvan in rook zijn opgegaan. Een alternatief zijn ‘veilige spaarproducten’ die zowel zekerheid als een laag rendement bieden, soms zelfs lager dan de inflatie. Investeer daarom in zonnepanelen, blogte Jeroen Saeijs van solarleverancier BrabantEnergy vorige week op fdselections.nl. De kosten en opbrengsten zijn nauwkeurig te berekenen, waarbij de enige onbekende variabele de stroomprijs is. Deze zal stabiel zijn: de kale prijs zal dalen door overproductie (denk aan overbodige kolencentrales in de Eemshaven), waardoor de overheid kans ziet de accijns te verhogen, zoals het de afgelopen jaren gretig heeft gedaan. Ondertussen ligt uw investeringsrendement volgens Saeijs tussen de 8 en 16 procent, terwijl u nauwelijks risico loopt.

Week 34 (27 augustus 2011)
Lamp voor het leven
Vroeger was het leven eenvoudig: als een gloeilamp kapot ging, noteerde je het wattage en kocht je voor een paar dubbeltjes een nieuwe. Dat is verleden tijd. Volgende week gaat het meest verkochte peertje – die van 60 watt – in de ban (hogere wattages waren al verboden). Voortaan staan we twijfelend voor een schap met tientallen spaarlampen met mysterieuze aanduidingen als ‘verbruikt 15 watt, geeft voor 55 watt licht’ of ‘825 lumen, warm wit’. Sommige zijn dimbaar, andere verdragen een beperkt aantal aan/uitschakelingen. Zo maar wat kiezen is verspilling, want een zuinig peertje kost een klein vermogen met een terugverdientijd die langer is dan een gemiddeld huwelijk duurt. Voorlichtingsorganisatie Milieu Centraal lanceert het ‘Advies op maat zuinige lamp kopen’. Na zes vragen produceert de website een lijstje met eigenschappen waarmee we in de winkel de juiste lamp voor het leven kiezen.

Week 33 (20 augustus 2011)
Wachten op de zon
Bij Hollandse zomers horen regenachtige middagen. We herinnert het zich niet: die eindeloze verveling in tent, caravan of vakantiehuisje. Elk kwartier naar buiten turen of een opklaring in zicht is, en als na het zoveelste stripboekje moeder voorstelt om in het nabijgelegen dorp ‘een leuke legpuzzel’ te kopen, is de wanhoop compleet. De komst van de Nintendo DS en de iPad heeft het leed van de huidige generatie regenkinderen verzacht, maar niet dat van (groot-)ouders die concentratie verwarren met lamlendigheid en hun drang om ‘samen iets leuks te doen’ niet kunnen onderdrukken. Knutselen dan maar? Dit Solar Bouwpakket (€14,95 bij bespaarbazaar.nl) bestaat uit zes modellen op zonne-energie. De onderdelen hebben dubbele functies, dus super duurzaam allemaal. Dankzij het zonnepaneeltje komen windmolen, vliegtuigje, bootje, puppy of race-autootje tot leven. Dat wil zeggen: als de zon schijnt.

Week 32 (13 augustus 2011)
De Krat
Kan het makkelijker? Elk weekend een kratje verse groenten aan huis gebracht, geteeld volgens de zuiverste ecologische principes. Lokaal geproduceerd en uiteraard volgens Gods eigen kalender, dus geen Zimbabwaanse zomerkoninkjes in november. De Krat (www.dekrat.nl) stelt elke week een ander pakketje groene verrassingen samen. Naast groente brengt de biologische boodschappendienst ook surprises als vers zuurdesembrood, Zeeuwse mosselen of kakelverse kippendijen. De bijbehorende recepten volgen per e-mail; geen overbodige luxe, want het is even puzzelen wat je met een pattison of meiknol aan moet. De Krat is niet zonder nadelen. Zo nu en dan bevat het een terecht vergeten Hollandse groente, voer dat niemand in huis blieft (radijsjes) of een zak basilicum terwijl dit kruid de eigen – biologische – kruidentuin dreigt te overwoekeren. Verder niets dan lof voor dit groene gemak.

Week 31 (6 augustus 2011)
Dure ijsjes
Ze durven wel, die commerciële jongens. IJsmaker Zoku staat in de schappen als duurzaam omdat “zelfgemaakte ijsjes gezonder en milieuvriendelijker zijn dan ijs uit de supermarkt” aangezien “gekoeld transport vanuit de ijsfabriek en opslag in een (open) vrieskist zijn niet meer nodig zijn.” Allicht, maar een Zoku bevat bijkans evenveel grondstoffen als een kloeke vrieskist. Het ‘actiepakket’ van €89,85 bestaat uit “een basisstation, zes herbruikbare kunststof ijslolly stokjes, zes druppelvangers, een Super Tool waarmee de ijslolly's snel uit de ijsmal te halen zijn, drie schenkbekers, een speciale lepel om stukjes fruit in de ijslolly′s te plaatsen, een pipet om dubbellaagse ijslolly’s te maken, twee fruit stansvormen en een hoekstandaard om het basisstation schuin te houden”. Voor enkele euro’s koop je bij de Blokker vier malletjes waarmee je dezelfde ijsjes maakt, zonder het woord ‘duurzaam’ op het etiket.

Week 30 (30 juli 2011)

Over Datum Eetclub
Voedselfabrikanten hebben het liefst dat u hun producten weggooit. Opeten mag ook, maar heeft als nadeel dat u verzadigd raakt. Eten weggooien zonder het te bereiden is beter, want dan koopt u een nieuw product. Om u vaker voedsel te laten weggooien, wordt de uiterste houdbaarheidsdatum niet zelden dichter bij de productiedatum gesteld dan uw smaakpapillen verlangen of uw maag vereist. Mediametic – een culturele instelling die uit de staatsruif eet en in 2013 dreigt te verhongeren – organiseert deze zomer elke dinsdagavond op de Amsterdamse Vijzelstraat 68 een diner met producten die de officiële houdbaarheidsdatum hebben overschreden, maar nog altijd niet te versmaden zijn. Aanschuiven is gratis. Afhankelijk van de gerenommeerde chef van dienst, wordt u gevraagd mee te helpen met snijden of roeren. Of u brengt uw eigen over-de-datum-ingrediënten mee. Details op www.mediamatic.net.

Week 29 (23 juli 2011)
Vrij groen
Niets vergalt een welverdiend hoogtepunt meer dan gedachten aan ons verderfelijk consumptiegedrag en de onvermijdelijke ondergang van onze planeet. Sus uw geweten met de eco-speeltjes van webwinkel veiligglijden.nl. De vibrators zijn “ftalaat-vrij, koolstofneutraal en loodvrij”, voldoen aan de de eisen van “ROHS, AEEA, C-Tick en REACH”, en zijn – niet te lang over nadenken – “diervriendelijk”. De glijmiddelen Pjur MyGilde (voor haar) en Superhero Ginkgo (voor hem) zijn op waterbasis gemaakt, dus zo puur en schoon als Adam en Eva. MyGilde is “in zeer korte tijd het bestverkopende glijmiddel voor vrouwen” geworden, waarmee bewezen is dat ook de massa’s kunnen genieten van milieubewuste seks. De eco-condooms zijn CO2-neutraal en dragen het fair trade-logo, waarbij de ecologisch verantwoorde seksshop overigens onvermeld laat dat niets de aarde beter beschermt dan condooms. Op onthouding en handmatige soloseks na dan.

Week 28 (16 juli 2011)
Cool & sexy
Duurzaamheid is niet sexy. Duurzaamheid staat voor bezorgdheid, de juiste keuzen maken en nog zo wat verstandige eigenschappen die andermans libido bepaald niet vergroten. De Solar Bikini van de tot voor kort volslagen onbekende acteur en ontwerper Andrew Schneider doet een poging geweten en geslachtsdrift met elkaar te verenigen. De bikini (“medium sized“) is bedekt met een film van zonnecellen die met een elektriciteitsdraadje aan elkaar zijn genaaid. Steek je iPod in meegeleverde usb-aansluiting en red zonnend de planeet.
Duurzaamheid is ook niet iets voor de stoerste bink aan de rand van het zwembad – tenzij hij een iDrink draagt. Dit broertje van de Solar Bikini is een zwembroek onder een laagje zonnecellen. Meegeleverd wordt een koeler voor een flesje water, of, nog cooler, bier. Beide zonnecentrales zijn niet waterdicht, dus mijd zweet en het zwembad.

Week 26-27 (2 juli 2011)
Vrije stroom
Wie zich op vakantie “helemaal vrij” wil voelen, ontkomt niet aan een aantal draadjes die hem of haar met de rest van de wereld verbindt. De telefoon (voor noodgevallen, uiteraard) of de iPad en e-reader met al die goede boeken waar u nu eindelijk de tijd voor heeft, moeten immers worden opgeladen. Hotelgangers hebben het stopcontact op de kamer en kampeerders vluchten naar het douchehok (altijd spannend of na het wc/douchebezoek de telefoon nog op de wastafel ligt), maar echt vrije vogels kiezen voor de Platinum Charger van A-Solar (€45). Het zonnepaneeltje laadt de interne batterij op die u vervolgens koppelt aan uw onmisbare gadgets. Fraai, vederlicht en gelauwerd Hollands ontwerp. Het paneeltje heeft direct zonlicht nodig en het op- en ontladen duurt even, maar ach: u bent vrij en heeft de tijd.

Week 25 (25 juni 2011)
Zwengelradio
Papa’s luisteren op de camping naar de Tour de France. Dat hoort zo. Radio’tje op schoot, biertje bij de hand en af en toe werpt hij een blik op het zwembad om te zien of de kindertjes zich nog zo heerlijk zelf vermaken. Het wandelingetje naar de kampwinkel voor nieuwe batterijen behoort tot het verleden dankzij deze radio met dynamo. Twee minuten draaien aan de zwengel geeft drie kwartier luisterplezier, maar als papa daar geen zin in heeft kan ie ‘m ook in de gemeenschappelijke douches opladen via het stopcontact. De Rhino (€32,50 bij bespaarbazaar.nl) produceert fraai geluid en voelt dankzij een rubberlaagje lekker robuust aan. Er zit ook een led-lamp in zodat de zaklamp thuis kan blijven. Hierdoor is de Rhino ook geschikt voor het noodpakket thuis dat onze overheid elk huishouden aanraadt paraat te hebben. Prima ding.

Week 24 (18 juni 2011)
Leeslamp
Wat je allemaal niet duurzaam kunt noemen. Deze leeslamp van Philips (€39,95) heeft een groen etiket omdat ie slechts 0,3 watt verbruikt. Dat is inderdaad weinig, maar het blijft duister waarom er grondstoffen aan dit ding worden verspild. De leeslamp bestaat uit een plastic plaatje aan een dun balkje voor de batterij. Als je het doorzichtige plaatje op een bladzijde legt, wordt deze verlicht. Maar dan begint het gelazer. Je moet nu boek èn balkje vasthouden wat na vijf minuten kramp veroorzaakt. De batterij is alleen door een computer met usb-aansluiting op te laden. Het plastic is niet doorzichtig genoeg, waardoor je het gevoel hebt door een met kindervingers besmeurde bril te lezen. Vingerafdrukken zijn nauwelijks te verwijderen. En alles wat geen boek is – zoals het tijdschrift dat u nu vasthoudt – is ongeschikt voor deze “extreem zuinige leeslamp”.

Week 23 (11 juni 2011)
Schone vlinders
Het gaat slecht met de vlinder, want ook in de Nederlandse postzegeltjesnatuur is alles van waarde weerloos. Zeventien soorten dagvlinders zijn er al verdwenen, en het voortbestaan van de 53 andere soorten hangt – excusez les mots – aan een zijden draadje. In Europa wordt 9 procent van alle vlindersoorten met uitsterven bedreigd en 14 procent van de libellensoorten. “Dat komt bijvoorbeeld omdat hun leefgebieden worden aangetast”, schrijft De Vlinderstichting. Met andere woorden: omdat wij van die overzichtelijk aangelegde tuintjes willen die voor vlinders een gruwel zijn. Voor € 9,95 koopt u op www.bespaarbezaar.nl een vlinder die uw tuingif overleeft en niet wegvlucht voor uw kat. Ook blijft hij altijd fladderen dankzij een motortje dat hem op en neer beweegt. De stroom wordt – uiteraard –  opgewekt door zonnepaneeltjes, want u wilt natuurlijk alleen maar ecologisch verantwoorde vlinders in uw tuin. 

Week 22 (4 juni 2011)
Broodje panda
Met de paling gaat het slechter dan met de panda, de tijger en de berggorilla. Dus eet u alleen duurzaam gekweekte paling. Niet doen, zeggen Greenpeace en het Wereld Natuur Fonds, duurzame paling is een farce. Ze hebben een klacht ingediend bij de Reclame Code Commissie tegen vissersvereniging Stichting Duurzame Paling. De vissers beweren dat het eten van paling het dier juist beschermt, omdat ze een economisch belang hebben bij het in stand houden van de soort. Zo brengen vissers paling naar zee waardoor ze naar hun paaigebied kunnen zwemmen (sluizen en gemalen voorkomen dat). Wellicht, maar het was ook economisch belang dat tot overbevissing leidde. En als het belangrijk is om paling naar zee te brengen (de hoeveelheid glasaal is 1% van wat het dertig jaar geleden was), waarom eet je ze dan op? Voorlopig eet u geen enkele paling.

Week 21 (28 mei 2011)
Rotte cijfers
Wie gooit er niet af en toe een beschimmeld stuk kaas weg? Onlangs verscheen een rapport van de FAO die uw wandaad in mondiaal perspectief plaatst. In rijke landen wordt bijna net zoveel voedsel weggegooid (222 miljoen ton) als de totale voedselproductie in Afrika bezuiden de Sahara (230 miljoen ton). Europeanen en Amerikanen verspillen jaarlijks tussen de 95 en 115 kilo voedsel, Afrikanen en Aziaten 6 tot 11 kilo. Voor elke consument in rijke landen wordt 900 kilo voedsel geproduceerd, voor mensen in arme landen is dat de helft (460 kilo). Ongeveer een derde van het voedsel gaat verloren tijdens productie of wordt door consumenten weggegooid. Het meeste beleid is gericht op het vergroten van de mondiale voedselproductie, maar het is zinvoller om verspilling te reduceren. Oh ja, een miljard mensen lijdt dagelijks honger. 

Week 20 (21 mei 2011)
Smog in de badkamer
Een mens doet het niet snel goed. Dachten we dat we de CFK-vrije spuitbus met een schoon geweten ter hand kunnen nemen, blijkt dat ze dicht bij huis nog altijd veel schade aanrichten, zo meldde Milieu Centraal onlangs. In spuitbussen zitten namelijk oplosmiddelen en drijfgassen als butaan en propaan. Dit zijn Vluchtige Organische Stoffen (VOS) en deze veroorzaken smog en andere ellende. Circa 6,5 procent van alle VOS in Nederland is toe te wijzen aan deosprays, haarlakspuitbussen en andere producten voor onze persoonlijke verzorging (verkeer en industrie stoten overigens de meest VOS uit). Ook poedelproducten zonder spuitbus, zoals aftershave of nagellak, verzieken het klimaat met hun giftige oplosmiddelen. Deze worden echter in mindere mate gebruikt en vervuilen daarom ook minder. Voor haarlak en deodorant is echter geen excuus: niet sprayen, maar pompen of rollen.

Week 19 (14 mei 2011)
Een groene veeg
Bomen redden onze oververhitte planeet, maar daar vegen wij onze reet mee af. Dagelijks spoelt de wereld 27 duizend bomen door de wc, berekende milieuorganisatie Worldwatch Institute. Gerecycled papier vinden de meeste Europese consumenten niet zacht genoeg: acht van de tien velletjes zijn gemaakt van bomen die speciaal voor ons achterwerk worden geveld. Mocht u een zachte veeg belangrijker vinden dan het voortbestaan van onze planeet (u weet: als alle Chinezen en Indiërs binnenkort net als u luxe wc-papier kopen, staat er geen boom meer overeind), dan ontneemt de firma Van Houtum uit het lommerrijke Swalmen u elk excuus. Sinds kort is het ‘de eerste en enige fabrikant ter wereld die Cradle to Cradle gecertificeerd hygiënepapier produceert: Satino Black.’ Dit hagelwitte papier is CO2-neutraal, 100 procent gerecycled en ‘net zo zacht en wit als normaal toiletpapier.’

Week 17-18 (30 april 2011)
Fairphone
We kunnen niet zonder maar er is geen eerlijk alternatief: de mobiele telefoon. Aan elke mobieltje kleeft bloed uit Congo, waar onder erbarmelijke omstandigheden essentiële mineralen worden gedolven. Warlords vechten om de mijnen en financieren hun legers met de opbrengsten. FairPhone gaat een eerlijke telefoon maken, met hulp van de toekomstige gebruikers. U kunt helpen campagne voeren, meedenken over het ontwerp en zelfs op reis gaan naar Congo om te bepalen van wie FairPhone eerlijke mineralen moet inslaan. Op twitter zwermt het bericht dat KPN de FairPhone gaat verkopen als er meer dan 100 duizend verzoeken zijn getweet. Dat klopt niet, zegt KPN desgevraagd. Als er een betaalbare, goed functionerende FairPhone komt, gaat KPN hem sowieso verkopen. Zorg dus dat ie er komt, via www.fairphone.com. ;

Week 16 (23 april 2011)
Eén ei is geen ei
Bij een feest hoort een beest. Een kerstdiner zonder wild is armoedig en bij Pasen zijn de kippen die onze eieren leggen de klos. Nog altijd komt 85 procent van de Nederlandse kippen nooit in de buitenlucht, zegt Wakker Dier. Dertien miljoen kunnen zelfs nauwelijks bewegen omdat ze in een legbatterij zitten. Hoe overleeft uw geweten deze Pasen? Eieren met een EKO-keurmerk kopen scheelt: niet meer dan zes hennen delen een vierkante meter, en buiten wacht elke hen minimaal vier vierkante meter. Deze dames zijn geluksvogels, want voor elk geboren kippetje sterft een andere: het haantje. De heren groeien te langzaam en leggen geen eieren, dus gaan er jaarlijks circa 30 miljoen aan het gas of verdwijnen in de versnipperaar. Dit gebeurt ook bij haantjes met een moeder die leeft volgens de striktste eco-keurmerken.

Week 15 (16 april 2011)

Landmarkt
Aan de Schellingwouderdijk in Amsterdam-Noord ligt sinds kort een oase voor de groene consument, Landmarkt, dat zoveel mogelijk lokaal geproduceerde producten verkoopt. De bloemkool heeft niet twee weken in een Frans koelhuis gelegen, maar komt vers van een erf 20 kilometer verderop. Regelmatig zijn er proeverijen en vertellen boeren over hun producten. Boodschappen doen wordt een feestje en als Noorderling hoop ik hier vaak te komen. Komt u van elders, denk dan nog even na. Volgens onderzoek worden de meeste ‘voedselkilometers’ gemaakt door consumenten die naar de winkel rijden, en niet door de vrachtwagens die in een keer duizenden bloemkolen uit Frankrijk halen. Koop dus zoveel mogelijk bij uw supermarkt op de hoek, is het devies. Wilde u toch al fietsen in de Waterlandse weilanden die op een steenworp afstand van Landmarkt liggen, doet u dan vooral hier uw boodschappen.

Week 14 (9 april 2011)
Eco-singles
Alleenstaanden zijn aso’s. Volgens het CBS stoot de gemiddelde Nederlander door consumptie 9,9 ton CO2 uit. Er zijn grote verschillen. Een huishouden van vier of meer personen is goed voor zeven ton per persoon, terwijl een eenpersoonshuishouden maar liefst twee keer zoveel per persoon vervuilt. Dat komt door schaalgrootte. Als het modale Nederlandse gezin in de auto stapt op weg naar een Franse camping, vliegt de happy single naar een swingende Amerikaanse stad of een onontdekt wandelpad in de Cambodjaanse bush. Singles kunnen hun geweten sussen bij Crusj, een touroperator die “luxe strandvakanties voor hoogopgeleide singles in de leeftijdscategorie 25 tot 40 jaar” aanbiedt. De CO2-uitstoot van de vliegreis – die volgens Crusj ‘acht keer meer bijdraagt aan het broeikaseffect dan een autoreis’ – wordt gecompenseerd door investeringen in duurzame energieprojecten. Hopelijk vinden de eco-singles elkaar en delen ze binnenkort een huishouden.

Week 13 (2 april 2011)
Gratis zonne-energie
U bent een groot voorstander van duurzame energie en u ergert zich aan dit kabinet dat de nek niet uitsteekt voor een schone toekomst. U wilt best zelf groene energie opwekken, want ook als burger moet je je verantwoordelijkheid nemen. Totdat u de prijs van zo’n setje panelen ziet. Van dat bedrag kun je ook lekker op vakantie. En een terugverdientijd van tien jaar? Wie weet heeft tegen die tijd een links kabinet ons alsnog op de groene koers gezet.
Al uw excuses verdampen door ZonVast van Greenchoice, De Zonnefabriek en Stichting DOEN. Zij kopen voor u een paar fraaie panelen en schroeven ze op uw dak. Het enige dat u hoeft te doen, is twintig jaar lang 0,23 cent per kilowattuur betalen (minder dan u nu voor grijze stroom betaalt). Daarna zijn de panelen van u. Het Geweten zegt: doen.

Week 12 (26 maart 2011)
Schoon terras
Een enkele lezer vindt dat Het Geweten zich verliest in huishoudelijk geneuzel. De wereld staat in brand, en dit ooit illustere weekblad schrijft over ecologische wasmiddelen. Deze lezers hebben gelijk – maar dat zal de wereld niet redden. ‘Fukushima: wat kun jij doen?’, kopte een digitale nieuwsbrief deze week. ‘Lever een bijdrage aan de discussie over onze toekomstige energievoorziening’, was het antwoord. Heel zinvol, en als we dat allemaal doen, verandert er wellicht iets. Het Geweten moet u echter ook wijzen op uw eigen, minuscule Fukushima’s. De lentezon dient zich aan, en het is tijd om de glibberende algenbende van onze terrassen te verwijderen. Chemische middeltjes klaren dit klusje in vijf minuten. Navraag bij Milieu Centraal leert dat een bezem en heet water, al dan niet met azijn of soda, tot hetzelfde resultaat leiden. Als we dat allemaal doen, verandert er wellicht iets.

Week 11 (19 maart 2011)
Killer jeans
Jaarlijks worden er vijf miljard spijkerbroeken gemaakt voor de zeven miljard mensen die de wereld telt. Het merendeel van die jeans moet er bij aankoop versleten uitzien. Jammer, en niet alleen omdat het lelijk is. Het zandstralen gebeurt doorgaans onder omstandigheden die de gemiddelde CEO onacceptabel vindt voor zijn eigen (klein)kinderen, maar met het oog op de winstcijfers de verantwoordelijkheid van zijn toeleveranciers acht. Tijdens het zandstralen komt silica vrij dat stoflongen kan veroorzaken. U leest het goed: uw trendgevoeligheid leidt tot ziektes die een belangrijke reden waren om een halve eeuw geleden onze kolenmijnen te sluiten. Er zijn alternatieven, die door onder andere G-Star en WE worden gebruikt. Andere merken, zoals Diesel, Dolce & Gabbana en Replay, beschouwen stoflongen als onvermijdelijk. U kunt uw woede kenbaar maken via www.schonekleren.nl.

Week 10 (12 maart 2011)
Schoon bad
Lezerspost! ‘Wat is beter’, wil T. V. te Amsterdam weten, ‘douchen of badderen?’ De cijfers van Milieu Centraal spreken voor zich. Een bad kost minimaal 120 liter water, terwijl tijdens een gemiddelde douchebeurt van 7,8 minuten er 54 liter door het afvoerputje gaat (denk eens in hoeveel flessen Spa dat zijn). ‘Maar’, werpt T. V. op voorhand tegen, ‘wij hebben toch voldoende water in Nederland?’ Inderdaad, maar water zuiveren kost energie en chemicaliën. Belangrijker is de CO2 die vrijkomt tijdens het verwarmen van het water. Als je jaarlijks veertig keer onder een (waterbesparende) douchekop stapt in plaats van in bad, bespaar je 3.100 liter water, 16 m3 gas, en houd je 29 kilo CO2 ondergronds. De peuter van T. V. kan beter in een tobbe gaan of in bad met Baby Dam badverkleiner (€39,95 bij www.lesenfants.nl).

Week 9 (5 maart 2011)
Consumenten aller landen: bedankt!
Het is gelukt, dankzij u! U leest immers niet voor niets een progressief kwaliteitsblad: goed geïnformeerd wilt u de wereld – waar u kunt – een beetje beter maken. En dus heeft u de aankoop van uw welverdiende iPad of iPhone 4 uitgesteld. Aanleiding waren berichten over negentiende-eeuwse omstandigheden in fabrieken waar Chinese tieners voor Apple werken. In uw favoriete weekblad las u dat het aantal zelfmoorden onder het Nederlandse gemiddelde ligt, maar toch nam u het zekere voor het onzekere: voor u geen met bloed besmeurde gadgets. Het heeft gewerkt! De ngo makeITfair meldde deze week dat de werkomstandigheden iets zijn verbeterd en de lonen deels verhoogd. Het is niet uit te sluiten dat de krapte op de Chinese arbeidsmarkt een grote, zo niet beslissende rol heeft gespeeld. Maar uiteraard zet u uw consumentenstaking voort tot Apple zich net zo gewetensvol gedraagt als u.

Week 7-8 (19 februari 2011)
Indiër redt kat
Wekelijks volgt u trouw de adviezen en geboden van het Geweten op. En toch knaagt het. U denkt: "Ik doe alles om mijn geweten te sussen, maar ondanks mijn led-lampen en binnenlandse vakanties stoot ik nog altijd ruim drie keer meer CO2 uit dan – pak ‘m beet – een Indiër. Wat doe ik met de laatste resten van mijn welvaartsgassen?"
U compenseert die via het Fair Climate Fund. U geeft aan wat u wilt vereffenen, u maakt geld over en vervolgens worden projecten gefinancierd die evenveel CO2 besparen als u heeft verkwist. Nee, het Fair Climate Fund – opgericht door  ICCO en KerkInActie – plant geen spookbossen. Het voert projecten uit in bijvoorbeeld India, waar dankzij uw compensatie 18 duizend arme gezinnen brandhout verruilen voor CO2-neutraal biogas. Met een paar muisklikken is het op www.fairclimatefund.nl geregeld. Zojuist heb ik voor 75 euro de CO2-uitstoot van mijn auto en kat gecompenseerd. 

Week 6 (12 februari 2011)

Luxe is groen
Rijke stinkerds – zoals de gemiddelde VN-lezer – vervuilen meer dan arme sloebers. U en ik leven nu eenmaal op grotere voet dan trouwe lezers van – ik noem een dwarsstraat – Panorama. Volgens het CBS genereert de rijkste 10 procent huishoudens bijna 17 procent van de totale broeikasgassen die huishoudens uitstoten. De armste 10 procent is goed voor 6 procent. Verrassend genoeg is de uitstoot per uitgegeven euro lager dan die van lezers van de rubriek ‘Dubbel D op donderdag’. Dat komt doordat wij een kleiner deel van ons inkomen uitgeven aan milieubelastende zaken als het verwarmen van een huis, en een groter deel aan “relatief schone producten zoals kleding, meubels en recreatie”, schrijft het CBS. Zo vuil is ons luxeleventje dus niet. Maar helaas is “het effect van dit consumptiepatroon niet groot genoeg om het volume-effect te compenseren”. Ook wij zijn viespeuken.

Week 05 (5 februari 2011)
Groene groenten
Je hoeft geen hoogleraar uit Wageningen te zijn om te weten dat je in februari geen peultjes uit Guatemala moet kopen. Of basilicum uit Nederland. De energie die het kost om peultjes in te vliegen of het Italiaanse zomerkruid in een Nederlandse winter te kweken, is onverantwoord groot. Eet gewoon wat moeder natuur ons voorzet. Maar wat komt er in februari uit de Hollandse grond? Alleen groenteboeren en grootmoeders weten nog wanneer de peultjes van het land komen. En mag je in februari basilicum uit een mediterraan gebied eten, waar geen kassen worden verwarmd? De Groente- en fruitkalender – een gratis iPhone app van Milieu Centraal – weet de antwoorden. Voor wie geen iPhone heeft: Hollandse peultjes eet je in de vroege zomer. En basilicum uit Holland of Israël is het hele jaar door een ecozonde. Gewoon zelf kweken dus.

Week 04 (29 januari 2011)
Groen zappen
“Ook voor het bedienen van uw tv is nu een duurzame oplossing! Deze Go Green afstandsbediening werkt namelijk op zonne-energie.” Het enthousiasme van webwinkel ecostore.nl is aanstekelijk. Tja, waarom ook niet. In plaats van batterijen een zonnepaneeltje. Zappen zonder wroeging.
Wanneer heeft u voor het laatst de batterijen van uw aabee vervangen? Ik geloof dat ik het in mijn studententijd een keer heb gedaan. Maar sinds ik kinderen heb, is het ding al stuk voor de batterijen op kunnen zijn.
Ooit heb ik voor deze rubriek uitgezocht of een melkschuimertje met zonnepaneel zichzelf groen mag noemen. Met andere woorden: of de energie die het kost om zo’n zonnepaneeltje te maken, uitgespaard wordt door batterijen te weren. Nee, was het antwoord. Ook voor dit ding geldt: negeren. Slinkse zakenlui willen voor €8,95 uw geweten in slaap sussen.

 Week 03 (22 januari 2011)
Zonnelamp
Slim, handig en groen. Deze buitenlamp (bespaarbazaar.nl, €32,50) wordt gevoed door het zonnepaneeltje dat er bovenop zit. De bewegingsmelder en schemersensor zorgen ervoor dat de lamp alleen aangaat als er in het donker een dier of mens langsloopt. Overdag laden de zonnepanelen de batterij op. Handig bij een afgelegen tuinhuisje of als u geen zin heeft om elektriciteitskabels te trekken. Er is ook een variant waarbij het zonnepaneel los van de lamp te monteren is voor het geval deze niet direct in het zonlicht hangt. Maar de zuinige ledlampjes hebben weinig zon nodig. In Huize Geweten hangt ie op het westen en werkt ie prima. Iets te goed zelfs: de kat schrikt elke keer als ze door het kattenluik naar buiten gaat.

Week 02 (15 januari 2011)
Gemakzucht
De ICY is ‘een slimme thermostaat’ die energie kan besparen en dus als duurzaam product over de toonbank gaat. Dankzij een licht- en bewegingssensor weet de ICY (adviesprijs €168) of er iemand thuis is en past de verwarming daarop aan. Dit kan tot 26 procent aan stookkosten schelen. Je kunt je thermostaat natuurlijk ook programmeren (zo ingewikkeld is het niet: op werkdagen is er tussen half negen en half zes niemand thuis en tussen elf en zeven uur slapen we) en aan/uitzetten als het anders loopt. Maar dat vergeten mensen en dan grijpt de ICY in. Op zich mooi als je dankzij een apparaat een kwart minder gas verstookt, maar het is ook treurig: de aarde vergaat, en het lukt ons niet op tijd de verwarming uit te zetten. Gemakzucht als duurzaamheid.

Week 01 (8 januari 2011)
Warmdraaien
Bijna al mijn buren heb ik er de afgelopen weken op aangesproken, en nu bent u aan de beurt: laat uw automotor uit als de ramen krabt. Bijna iedereen start eerst de motor, raspt het ijs van de ruiten, kucht zijn longen schoon en rijdt dan pas weg. Fout. Stationair warmdraaien is een mythe: een motor wordt er nauwelijks warm van. Hoe kouder het is, hoe schadelijker de gevolgen. Doordat de olie niet snel genoeg opwarmt, slijt de motor sneller. De katalysator komt niet op temperatuur en werkt daardoor niet of nauwelijks. Volgens MilieuCentraal is bij min twee graden de uitstoot van giftige stikstofoxiden van een koude, stationair draaiende benzinemotor ruim vier keer groter dan van een warme motor. De uitstoot van vluchtige organische stoffen is zelfs acht keer groter. Luister naar Het Geweten, en u wacht een gelukkig, gezond en wijs 2011.

Week 50 t/m 52 (18 december 2010)
Feestvreugde
Het is de schone taak van Het Geweten u te behoeden voor verspilling. Niet altijd even leuk, maar iemand moet het doen. De feestdagen zijn een verzoeking. Als we de aarde niet zouden overbelasten, zou u van mij zo veel vuurpijlen mogen afsteken als u maar wilt en kunnen vliegen naar het verst afgelegen strand om daar lekker niets te doen. Maar daar is de wereld te klein voor, en nu vindt u mij een zuurpruim.
Soms is er een duurzaam alternatief voor uw feestelijke spilzucht. Zoals deze kerstlampjes op zonne-energie (bespaarbazaar.nl, €32). De accu wordt overdag opgeladen en de lampjes gaan automatisch aan als het donker wordt. Na een zonnige dag branden de lampjes zes uur; een bewolkte dag levert genoeg stroom op voor twee uur gezelligheid. Op knipperstand gaan ze respectievelijk veertien tot tien uur mee. Iedereen blij.

Week 49 (11 december 2010)
Kringloopboom
Meer dan ooit heeft de wereld bomen nodig. Om de lucht te zuiveren, om de CO2 die onze auto’s de lucht in spuwen om te zetten in hout of om mussen en ander opgejaagde fauna een veilig onderkomen te bieden. Maar wat doen wij? We zagen een boom om, hangen ‘m  vol kerstballen en zetten ‘m een paar weken later bij het grofvuil.
U kunt uw kerstboom ook huren via www.adopteereenkerstboom.nl. Uw leenden wordt vertroeteld op een ecologische kwekerij (geen gif, dus goed voor de mussen) en logeert tegen een kleine vergoeding gedurende de kerstvakantie bij u. Begin januari gaat het stralend middelpunt van uw feestdagen met kluit en al de grond in. Een jaar later haalt u dezelfde boom weer in huis (‘Oh papa, wat is onze boom gegroeid!’), maar u mag ook een andere kiezen. Als u ‘m maar weer levend terugbrengt.

Week 48 (4 december 2010)
De groene Sint
“Moeten Sinterklaascadeaus nu ook al duurzaam zijn? Mogen we niet een keer per jaar zonder schuldgevoel lekker uitpakken? Oké, wij hebben alles al. Maar voor de kinderen is het zo leuk.” Ik weet het: groen is goed, maar ondraaglijk als het altijd moet. Toch moet ik u tot de orde roepen. U heeft inderdaad alles al, en zorg er toch in godsnaam voor dat uw kinderen dat lot bespaard blijft. Was u vroeger niet zielsblij met een knuffelbeer en een taaitaaipop? Waarom moeten uw schattebouten dan overladen worden met Wii’s en ander peperduur en milieubelastend speelgoed? Een volledig verantwoord alternatief – goedgekeurd door Het Geweten – is de TUT Hola (www.tut-hola.nl, €14,95). Dit fleurige poppetje is gemaakt van restjes biologisch katoen van een Nederlands kledingmerk. De opbrengst gaat naar goede doelen als Jantje Beton en WarChild. Een per kind is voldoende. Echt.

Week 47 (27 november 2010)
Groene verwachtingen
Soms sta ik verlamd van angst boven het wiegje van mijn jongste dochter. Daar ligt ze dan, die schitterende kristallisatie van onze liefde. Maar ook: een tabula rasa waar ik de eerste krassen op maak. Mijn liefde is onvoorwaardelijk maar ook verstikkend. Mijn goede bedoelingen – de beste van de wereld – zijn ook onuitgesproken verwachtingen die ze de rest van haar leven met zich mee zal dragen.
De herfst heeft zich stevig in mijn gemoed genesteld, en zelfs een vrolijk shirtje met de opdruk ‘Eco kid’ kan mij van mijn stuk brengen (www.tansy.nl, €17). Nog voor ze haar eerste ecozonde heeft kunnen begaan, heb ik bepaald dat ze ecologisch verantwoord zal leven. Mijn geliefde mocht vroeger nooit snoepen, en nu is ze verslaafd aan chocola. Trouwens: welke neuroot wil dat zijn kind een recycle-tekentje op haar buik draagt?

Week 46 (20 november 2010)
Zetje
Pasta kook je in twaalf minuten gaar. Maar dat hoeft niet. Je kunt ook water aan de kook brengen, pasta er in gooien en het gas uitdraaien. Wordt net zo lekker, maar scheelt toch – pak ‘m beet – een onsje CO2. Ook rijst en eieren worden gaar in heet maar niet kokend water. Onze grootmoeders wisten dit al, want zij gebruikten een hooikist om eten na te laten garen. Wij weten van niets, mede dankzij pastafabrikanten die “twaalf minuten koken” op de verpakking zetten.
Nudge gaat dat veranderen. Nudge is een netwerk van praktische idealisten die een klein zetje – een nudge – in de goede richting willen geven. Cruciaal is de koppeling met bedrijven. Zo praat Nudge met fabrikanten om de gebruiksaanwijzingen voor bijvoorbeeld pasta aan te passen. Surf naar nudge.nl voor andere zetjes, of geef er zelf een.

Week 45 (13 november 2010)
Zuivere aflaten
Briljant idee van Natuur en Milieu: koop CO2-emissierechten en vernietig ze. Als rechtschapen ecozondaar compenseert u uw midweekje Malediven of de gezinsvakantie in de Alpensneeuw door bomen te planten. Of, als u iets verstandiger bent, door ledlampen en zuinige kookoventjes uit te delen aan arme sloebers. Deze aflaten hebben net als hun middeleeuwse voorgangers het nadeel dat resultaat niet is gegarandeerd: bomen gaan onverhoopt tegen de vlakte en het Braziliaanse gezin dat u verblijdt met een ledlamp had deze wellicht zelf ook aangeschaft, waardoor uitstoot niet wordt vermeden. Op www.co2markt.eu koopt u Europese emissierechten waar u vervolgens niets mee doet. Het gevolg is dat Europese bedrijven het niet kunnen gebruiken en de prijs van CO2 stijgt, waardoor energiebesparing aantrekkelijker wordt. Veel betrouwbaarder en doeltreffender wordt een aflaat niet. Het Geweten zegt: doen.

 Week 44 (6 november 2010)
Groen comfort
Hoeveel ongemak mag energiebesparing opeisen? De commercie doet z’n uiterste best om u te laten geloven dat een gewetensvol, duurzaam leven geen greintje comfort kost. Soms hebben ze gelijk (een tochtvrij huis is aangenaam), maar vaak niet: zelfs de duurste ledlamp transformeert uw huiskamer in een wachtlokaal van een slechtziende tandarts. (Voor het gemak laat ik de vraag even liggen of ons idee van comfort überhaupt te verenigen is met het voortbestaan van de aarde.)
Vorige maand prees ik op deze plek de Radiator Booster, een ventilatortje dat de lucht tussen muur en de verwarming wegblaast en zo bijdraagt aan een lager energieverbruik. Ik word helemaal gek van het gezoem van dat aan- en uitspringende ventilatortje. Ik dacht er aan te wennen, maar het lukt niet. Echt niet. Ik beloof u plechtig folie achter de radiator te plaatsen. Hopen dat dat niet lelijk is.

Week 43 (30 oktober 2010)
Groene koekenpan
Elk product is tegenwoordig verkrijgbaar in een groene variant, dus waarom niet ook een koekenpan. Het Belgische GreenPan noemt zijn pan groen omdat deze is voorzien van een anti-aanbaklaag van Thermalon. De productie hiervan kost zestig procent minder CO2 dan van een conventionele anti-aanbaklaag. Daarnaast bevat de GreenPan (€40 tot €85, afhankelijk van de grootte) in tegenstelling tot enkele concurrenten geen PFOA. Deze giftige stof komt bij hoge temperaturen vrij en kan vervolgens in uw bloedbaan opduiken. Bovendien moet de GreenPan ook nog eens langer meegaan dan een doodgewone tefalpan.
Ik ben geen heilig boontje: als een uitstekende koekenpan niet groen is, koop ik ’m toch. Maar de GreenPan is groen èn uitstekend: hij geleidt heerlijk gelijkmatig, ligt lekker zwaar in de hand, weerstaat de heetste vuren en is in een handomdraai schoon.

Week 42 (23 oktober 2010)
Groen slobberen
Ik ben die Nespresso zo langzamerhand zat. Ik wil weer echte espresso èn een mooi, nieuw espressoapparaat. Met de koffie is weinig mis en groter gebruiksgemak is haast ondenkbaar. Maar de capsules zijn duur en je betaalt mee aan al die opsmuk als goud gekleurde verpakkingen, overdadig ingerichte winkels en het nieuwe vakantiehuis van die slijmbal George Clooney. En dan is er natuurlijk de milieubelasting: die cupjes worden gemaakt van aluminium, een schaars metaal dat eindeloos hergebruikt kan worden maar dat wij na het zetten van een paar slokjes koffie voor eeuwig naar de afvalhoop verbannen. Ik vertelde mijn Geliefde dat dit argument doorslaggevend is.
Sinds kort recyclet Nespresso de cupjes. Je geeft ze gewoon mee aan de postbode als hij nieuwe brengt. Goed nieuws voor het milieu, slecht nieuws voor mij. Hoe kom ik nu ooit nog van dat apparaat af?

Week 41 (16 oktober 2010)
Lucht verplaatsen
Het lijkt te mooi om waar te zijn: dankzij een leeg doosje met ventilator kan ik tot 21 procent op mijn stookkosten bezuinigen. De Radiator Booster (€29,95 bij www.bespaarbazaar.nl) zuigt warme lucht op tussen radiator en muur en blaast deze de kamer in, waardoor de verwarming een tot drie graden lager kan. Als ik mijn natuurkundelessen goed herinner, leidt meer luchtcirculatie niet tot energiebesparing. Van belang is hoeveel warmte wegsijpelt. Alleen isolatie helpt dus.
Het Geweten voelde een zuur stukje opborrelen, maar belde toch even met iemand die er echt verstand van heeft: Niels Sijpheer van Energieonderzoek Centrum Nederland. Volgens hem bespaart het apparaat wel degelijk energie omdat het de warmteafdracht van de radiator verbetert. Voor een vijfde minder stookkosten steekt hij zijn hand niet in het vuur, maar minder is ook indrukwekkend voor een stukje plastic.

Week 40 (9 oktober 2010)
Hiep hoi
Elk feest heeft een zwart randje: afval. Per definitie is een goed feest een orgie van verspilling, anders zou het zich niet onderscheiden van een doordeweekse middag of avond. Calvinisten die zich schuldig voelen over onze geanimeerde spilzucht, moeten bedenken dat zelfs ‘s werelds armste paupers zich in bochten wringen om zo nu en dan de bloemetjes buiten te zetten. Feesten zijn immers een levensbehoefte.
Toch voelt het gewetensvolle feestbeest zich ongemakkelijk met die vuilniszakken vol plastic bekers, bordjes en eendagsslingers die we de volgende dag op straat zetten. Webwarenhuis Eco-Logisch (www.eco-logisch.nl) verzacht de kater met ballonnen, rietjes en bekers die ecologisch zo verantwoord zijn dat u ze na gebruik op de composthoop kunt gooien. Het plastic is gemaakt van maïszetmeel en de biologisch afbreekbare ballonnen zijn ook nog eens voor een eerlijk loon geproduceerd door Indiase paupers. Hiep hoi.

Week 39 (2 oktober 2010)
Verantwoord weggooien
Godzijdank woon ik een stadsdeel waar het scheiden van afval geen hoge prioriteit heeft. Onze ambtenaren vinden een kliko voldoende en de rest breng je zelf naar de glas- en papierbak. Gehannes met aparte zakken voor plastic en bakken voor tuinafval blijft mij gespaard. Maar dan zijn er nog genoeg dilemma’s waarvan ik het bestaan niet wist – maar dankzij de gratis iPhone app Afvalscheidingswijzer helaas wel. Waar gaat bijvoorbeeld de doos van de afhaalpizza heen? En die van een diepvriespizza? De Afvalscheidingswijzer leert dat de verpakking van een diepvriespizza naar het oud papier moet, maar die van een afhaalpizza weer niet (niet hygiënisch vanwege etensresten). Zo zijn er verschillende bestemmingen voor etiketten (oud papier) en zelfklevende etiketten (vuilnisbak), houtsnippers (gft-afval) en houtskoolresten (vuilnisbak), wasbenzine (klein chemisch aval) en spiritus (vuilnisbak). Het leven was eenvoudiger zonder deze informatie.

Week 38 (25 september 2010)
Schone stroom
‘Groen’ kan een welkom koopargument zijn. Als beginnend audiofiel heb ik mijn oog laten vallen op een netfilter. Dit is een contactdoos met wat elektronica die pieken en dalen uit het stroomnet vist voordat deze je hifi-apparatuur bereiken. Dergelijke onregelmatigheden ‘vervuilen het geluidsbeeld’, zoals dat heet. De Monster HDP750G maakt voor €129,95 de stroom brandschoon.
Mijn nieuwe vrienden van het Amsterdamse audiopaleis Hifi Solutions geloven er niet in. ‘Een echt netfilter is veel duurder. Bespaar je deze onzin en ga gewoon lekker van muziek genieten.’ Maar de eigenwijze en koopzieke perfectionist in mij moet ‘m hebben. Gelukkig blijkt het veredelde verlengsnoer ook een groene functie te hebben: als je de versterker uitzet, wordt alle randapparatuur uitgeschakeld. Scheelt weer wat wattjes. Als ik heel erg m’n best doe, meen ik te kunnen horen dat zowel K3 als Mahler net iets mooier klinken.

Week 37 (18 september 2010)
Eko-kroket
De gewetensvolle consument moet het doen zonder het goddelijke genot dat de snackbar biedt. Nooit staat mijn boycot van de bio-industrie onder grotere druk – en zwicht ik vaker – dan wanneer de schalen bitterballen op een borrel passeren of ik ‘s nachts zwalkend langs de Febo fiets. Vegetariër en vismijder Jonathan Safran Foer zei in VN dat hij sushi het meest mist. Deze flexitariër kan eigenlijk niet zonder de Hollandse kroket, onze belangrijkste bijdrage aan het mondiale culinaire erfgoed.
Maar nu is er Pomms'. De frieten en kroketten van dit kakelverse bedrijfje zijn honderd procent biologisch en zo ambachtelijk als het stoofvlees van mijn oma. Vooralsnog is Pomms' alleen te krijgen bij de eigen verkoopwagen op festivals en evenementen, maar het uiteindelijke doel is dat elke snackbar naast een Kwekkeboom ook een Pommetje in het vet kan gooien.

Week 36 (11 september 2010)
Koop van verre
Als consument de wereld redden lijkt eenvoudig. Neem deze vuistregel: koop lokaal gekweekt voedsel. Spaanse sperziebonen zijn van de zotten: het vervoer van een te verorberen calorie kost een veelvoud aan calorieën in de verbrande diesel.
Onzin, leert Amerikaans onderzoek. Voedsel kweken kost veel energie, en de vervoerscalorieën zijn bijna te verwaarlozen. Een pond sla (70 calorieën) kweken vergt een kleine 5.000 calorieën, en deze per vrachtwagen 2.500 duizend kilometer vervoeren is goed voor 175 calorieën. Veruit de meeste energie wordt verbruikt door consumenten bij het halen, bereiden en bewaren van het voedsel. Een koelkast verbruikt in een week 9.000 calorieën. Een autoritje van 15 kilometer naar de boerenmarkt kost al snel 10.000 calorieën.
Een ingewikkelde vuistregel waarmee u de wereld wel redt: koop voedsel dat gekweekt is waar dat het minste energie kost, ongeacht de afstand tot uw koelkast.

Week 35 (4 september 2010)
Houten radio
Een bloedmooi ding waar we nu eens niet cynisch over gaan doen: de Magno FM Radio. In een Indonesisch plattelandsdorpje worden de apparaten met de hand in elkaar gezet. Daar zijn de bewoners zestien uur mee bezig – een eeuwigheid voor de overspannen Chinese tieners die uw iPad in elkaar stansen – en dan ook nog eens voor een postkoloniaal loon. Het hout is Oost Indisch palissander, geliefd bij muziekinstrumentenmakers, wat volgens webwinkel www.wannekes.nl het geluid ‘zeer zuiver en resonant’ maakt. Voor elke gevelde boom wordt een nieuwe geplant. Af en toe moet de Magno verwend worden met een laagje teakolie, wat de band tussen u en deze beauty alleen maar zal versterken. Fair trade, ecologisch verantwoord, een lust voor oog en oor en ook nog eens lekker duur (€187,50): Het Geweten is aan het sparen.

Week 34 (28 augustus 2010)
Huiselijk dilemma
Lezerspost! Roy van V. is ‘tamelijk vaak bezig’ met de vraag hoe hij zijn waterkoker moet vullen. Met warm water (‘wachten tot het water warm is, dus koud drinkwater nodeloos wegspoelen’) of met koud water (‘ik verspil geen water, maar de waterkoker verbruikt meer elektriciteit want het opwarmen duurt langer, ook niet best’)? Het Geweten – verrukt van zoveel oog voor detail – legt de vraag direct voor aan de allesweters van Milieu Centraal. Hun advies: doe koud water in de waterkoker. Bij het tappen van warm water blijft een relatief groot deel achter in de leidingen, zegt MC. ‘Het koude water is nodeloos weggespoeld, het warme water deels nodeloos verwarmd.’ Minstens zo belangrijk: kook niet te veel water. Tip van De Geliefde – het übergeweten in huize Het Geweten – elke vier tellen dat de kraan loopt, is genoeg voor een beker thee. Wat gezellig, die lezerspost!

Week 33 (21 augustus 2010)
Chinese kolencentrales
Ik wil het u nooit meer horen zeggen: ‘Zolang China elke week een nieuwe kolencentrale bouwt, hoef ik geen spaarlampen in te draaien.’ Uw redenering is even dom als amoreel. Stel: u bent boer. In het meer dat u voor uw irrigatie gebruikt, morst u landbouwgif. Kwalijk, maar bij lange na niet zoveel als een veel groter boerenbedrijf even verderop loost. Zo langzamerhand raakt het meer vergiftigd en wordt u in uw bestaan bedreigd (vooral door uw voorvaderen die landbouwgif introduceerden, maar dit terzijde).
Mijn vraag aan u: waarom wordt het meer schoner als u gif blijft dumpen? En waarom stapt u niet over op een schoner èn goedkoper bestrijdingsmiddel, dat alleen in eerste aanschaf duurder is? Maar bovenal: hoe denkt u ooit uw buurman te kunnen overtuigen om minder gif te gebruiken als u zelf geen druppel minder gif gebruikt?

Week 32 (14 augustus 2010)
Zonnestralen
Het Geweten wordt geplaagd door ernstige twijfels over het bestaansrecht van deze rubriek. Wat voor zin heeft het om u als consument bij te staan minder CO2 uit te stoten als onze overheid het zo dramatisch laat afweten?
Ik las gisteren dat in 2050 de mondiale energievraag twee keer zo groot is als nu. Zonder een radicaal afscheid van fossiele brandstoffen, verdubbelt de hoeveelheid CO2 in de atmosfeer eveneens. De afgelopen twintig miljoen jaar is er nog nooit zoveel CO2 in de lucht geweest. Ook al weten we nog niet alles van klimaatverandering, ik stel mijn kinderen niet graag bloot aan dit experiment. Nederland bouwt aan de toekomst. Het is nog altijd van plan om vier nieuwe kolencentrales te bouwen. Die gaan minstens veertig jaar mee.
Het Geweten moet hoognodig met vakantie. Liefst naar een zonovergoten strand op minstens twaalf uur vliegen hiervandaan.

Week 31 (7 augustus 2010)
Lekker dom
‘Dumb as we wanna be.’ Zo omschrijft New York Times-columnist Thomas Friedman Amerikanen die lekker in hun SUV blijven rondrijden terwijl ze weten dat ze daarmee het klimaat opblazen en hun grootste vijanden in het Midden-Oosten overladen met petrodollars. Gewoon, omdat het makkelijk is en omdat niemand je iets kan maken in die vette SUV van je.
Hoe anders zijn wij. Wij pakken alleen de auto als het echt niet anders kan. Oké, soms omdat het makkelijk is, maar dan alleen voor de zaterdagse boodschappen. Ahum. Volgens Milieu Centraal is maar liefst een op de drie autoritten korter dan vijf kilometer, een afstand die je makkelijk kunt fietsen. Onze gemaksritjes kosten jaarlijks honderd euro en 185 kilo CO2 per auto, ongeveer tien procent van de uitstoot van een gemiddeld huishouden. Maar dom zijn we niet.

Week 30 (31 juli 2010)
Mythisch keurmerk
Een vaatwasser verbruikt vier keer meer energie dan een afwasbeurt met de hand, zo leerde Het Geweten vorige week (tenzij een keukenkastboiler wordt gebruikt). Een factor vier moet genoeg zijn om zelf de borstel ter hand te nemen, maar voor ons welvaartskinderen is het ondenkbaar afstand te doen van het verworven recht om het vuile vaatwerk uit te besteden. We werken er toch hard voor? En zolang ze in China bijna elke week een nieuwe kolencentrale in gebruik nemen, kunnen wij ‘s avonds na een dag hard werken heus eventjes de vaatwasser aanzetten. Bovendien gebruiken we de duurdere – want daar werken we hard voor – ecologische vaatwastabletten van Albert Heijns huismerk Puur en Eerlijk. Die bevatten geen fosfaten of parfum en dragen ook nog eens het mythisch klinkende eco-keurmerk Nordic Swan. Zo spoelen we de laatste gewetenswroeging weg.

Week 29 (24 juli 2010)
Vuile vaat
Zelfs in onze rimpelloze welvaartsleventjes zijn er grotere ergernissen, maar het blijft voelen als een onverdiende straf: de afwas. ‘s Avonds komen we doodmoe thuis om verwelkomd te worden door dreinende engeltjes die alles in de strijd werpen om niet te eten, tanden te poetsen of – godbetert – naar bed te gaan. Na anderhalf uur is de slag gewonnen, en willen we maar een ding: neerploffen op de bank voor een glas wijn, een half gesprek met onze geliefde en lekker zielloos zappen.
En dan staart ie ons aan: de afwas. Een beetje dubbelverdiener heeft een vaatwasser en kan na vijf minuten alsnog onderuit zakken. Helaas niet zonder schuldgevoel: een vaatwasser verbruikt vier keer meer energie dan zelf de borstel ter hand nemen. Tenzij je een close-in boiler hebt, zoals wij. Onze redding. Zo wast de ene zonde de andere schoon.

Week 28 (17 juli 2010)
Met dank aan Beijing
BMW ontwerpt een elektrische auto. Opvallend, want de gemiddelde BMW-rijder is niet het toonbeeld van ecologisch bewustzijn. BMW’s zijn voor branieschoppers. De cilinderinhoud, het interieur, het rijgedrag – het is fraai, maar veel te duur. Alsof je in een redelijk goed restaurant eet dat met zijn prijzen wil laten zien dat het tot de top behoort. Dat trekt een bepaald slag mensen.
In de New York Times noemde een BMW-bobo ‘het afscheid van fossiele brandstoffen onomkeerbaar’. De opkomende paniek bij BMW-rijders werd direct gesust: ‘It’s fun to drive electric.’ Een Duitse auto-professor noemde een andere reden: China. Eerder vroeg dan laat zal de snelst groeiende automarkt roetspuwende auto’s weren in de binnensteden. En dus moeten ze in Beieren wel aan de elektrische auto – met dank aan Beijing. Wie zei dat Chinezen zulke viespeuken zijn?

Week 26 & 27 (3 juli 2010)
Eco-gekte
Het kon natuurlijk niet uitblijven: een of andere eco-charlatan die met de WK-gekte aan de haal gaat. Het Nederlandse Le Big biedt WK-sokken aan die gemaakt zijn van biologische katoen en ‘fair’ zijn geproduceerd (www.lebig.nl; €3,95 voor de babymaat en €4,95 voor de kinder- en herenmaat; dames moeten hun heil elders zoeken).
Duurzame WK-parafernalia? Ik leg het nog een keer uit: Nederlanders vragen twee keer meer dan de aarde kan opbrengen, en het is – hoe koddig ook – niet in het belang van uzelf, laat staat uw (klein)kind, om oranje sokken aan te schaffen die slechts een keer gedragen worden, en met dit zomerweer waarschijnlijk helemaal nooit. Ga lekker gek doen tijdens het WK, maar noem het niet ‘duurzaam’.
 

Week 25 (26 juni 2010)
Boodschappenwagenidealisme
Met een boodschappenwagentje de wereld redden is een dure aangelegenheid. Uit recent onderzoek van de prijsvergelijkingswebsite kelkoo.co.uk blijkt dat groene producten in Europa gemiddeld 46 procent duurder zijn dan gewone. Biologisch voedsel kost gemiddeld 25 procent meer, kleding en schoenen 27 procent en gezond- en schoonheidsproducten zelfs 183 procent.
Ik vermoed dat de hogere prijs een deel van de aantrekkingskracht is. Als biologische kipfilet even duur is als gewone, kun je net zo goed gewone kopen. Idealisme vereist nu eenmaal een offer, en als je kipfilet niets extra’s kost, heb je niet echt een offer gebracht. Wat duurder is, is exclusiever. ‘Kijk schat, we eten vanavond heerlijke vrije-uitloop kip’ klinkt heel wat smakelijker dan ‘vanavond hebben we gewoon een bio-industrie kippetje hoor’. Idealisme als verwennerij. Slim. En prettig, voor ons.

Week 24 (19 juni 2010)
Groene poepel
Het is natuurlijk niet altijd afzien, het testen van duurzame producten voor deze rubriek. Vorige week, tijdens een vaartochtje op een zwoele zomeravond, plopte de kurk van een Crémant de Die tegen de overspanning van een eeuwenoude Amsterdamse brug. De mousserende Brut (www.goodforall.eu; €19,95) houdt het tussen prosecco en champagne, een vergelijking waarmee ik de ware vinoloog ongetwijfeld schoffeer. Aan boord was een kenner die verrukt raakte van ‘fruitige frisheid’ en ‘dat appeltje in de neus’, een hippe marketeer die mijmerde over ‘de nieuwe rosé, de nieuwe prosecco’ en een levensgenieter die opveerde bij de mededeling dat het zwavelgehalte zeer laag is waardoor een kater uitblijft. Op zijn beurt liet Het Geweten zich op deze warme, windstille en schier eindeloze avond, in slaap sussen door het logo ‘Agriculture biologique’, dat het gebruik van kunstmest en chemische bestrijdingsmiddelen uitsluit.

Week 23 (12 juni 2010)
Wedstrijdje groen doen
Hoeveel gloeilampen bent u waard? Mijn gemiddelde energieverbruik – voor voedsel, verwarming, wasmachine, laptop, snoepreisjes, et cetera – staat gelijk aan 33 gloeilampen van 60 watt die 24/7 branden. Om dit duurzaam op te wekken is een windmolen nodig met een spanbreedte van 5,1 meter of een zonnepaneel van 65,4 vierkante meter (dag achtertuin). Of, iets conventioneler, vijf liter olie per dag, wat zorgt voor de hoeveelheid CO2 die past in 416 ballonen met een diameter van 30 centimeter.
Op de briljante website www.wattzon.com (bedacht door de groene uitvinder, Saul Griffith, onlangs in The New Yorker omschreven als ‘an invention engine’) kunt u met het antwoorden van een paar eenvoudige vragen uw eigen energieverbruik in kaart brengen. Bovendien kunt u mij voor een CO2-duel (ik ben user ‘Geweten’) – als u dat durft, want niemand leeft schoner dan Het Geweten.

Week 22 (5 juni 2010)
Molensteen
Vorige week schreef ik een zuur stukje over een peperdure speelgoedauto op waterstof, die alleen maar interessant kan zijn voor steenrijke eco-entrepreneurs. Deze week een zuur stukje over een product dat ideaal moet zijn voor een geheel ander slag mensen: de duurzame kampeerder.
Met de Cougar Fietsgenerator (www.bespaarbazaar.nl, €175) wek je bij je tent of caravan zelf elektriciteit op. Grijp de tentstok voor evenwicht, bestijg de trappers en fietsen maar. Dagtochtjes behoren helaas tot het verleden, want je moet negen uur trappen om – bijvoorbeeld – vijf uur bij een tl-lampje te kunnen lezen. De Cougar weegt vijf kilo, dus vergeet niet een extra sterke rugzak aan te schaffen.
Wie koopt dit? Ene Harry Haenen, die op bespaarbazaar.nl teleurgesteld meldt dat het apparaat veel herrie maakt en dat u niet negen maar achttien uur moet fietsen voor een volle accu.
Volgende week weer een jubelend stukje.

Week 21 (29 mei 2010)
Spelen met duurzaamheid
Hoe decadent kan duurzaamheid zijn? Er zijn handgemaakte boxsprings van ecologisch paardenhaar, ambachtelijk gekweekte vlas en wat al niet meer voor de prijs van een occasion Prius. Er zijn ecologische zonnebrandcrèmes die net iets goedkoper zijn dan vloeibaar goud. En er is duurzaam speelgoed. Voor €153,25 verkoopt de webwinkel www.totaalduurzaam.nl de H-racer, een auto’tje dat rijdt op waterstof. Je gooit water in een bijgeleverd pompstationnetje en dankzij de energie van een zonnecel wordt water gesplitst in zuurstof en waterstof, de brandstof van de toekomst.
Wie koopt dit? Kinderen zullen er snel mee uitgespeeld zijn: na tien minuten tanken rijdt de H-racer hoogstens twee minuten. Misschien is het iets voor eco-entrepeneurs of duurzaamheidsmiljonairs die willen laten zien ‘wat er met een beetje positief denken allemaal wel niet mogelijk is’. Duurzaamheid als speeltje.

Week 20 (22 mei 2010)
Help uw groene bank
Bankiers verdienen het nog altijd om met pek en veren door de straten te worden gejaagd, maar soms doet er eentje iets goeds. Zoals ASN Bank, dat nieuw beleid wil formuleren om de mondiale biodiversiteit te behouden. Uw spaargeld kan bijdragen aan het vernietigen van natuur, bijvoorbeeld als uw bank het aan een oliemaatschappij leent om in de Golf van Mexico naar olie te boren. ASN wil zichzelf nieuwe gedragsregels opleggen, en u kunt via www.voordewereldvanmorgen.nl het conceptstuk aanscherpen nog voor het van kracht is.
Hulde voor zoveel openheid. Helaas verplicht deze vorm van crowd sourcing de ASN tot niets; elke suggestie kan terzijde worden geschoven. Nog mooier zou het zijn als klanten via een wiki de criteria opstellen wat er met hun bloedeigen geld mag gebeuren. Maar zoveel inspraak gunnen bankiers hun klanten (nog) niet.

Week 19 (15 mei 2010)
Het laatste logo
Eindelijk: het logo dat alle andere logo’s overbodig maakt. Wij hedonistische idealisten worden horendol van die kakofonie aan keurmerken. Weet u het verschil tussen het EKO-keurmerk en de Beter Leven-sterren? Of uitloop-eieren meer leefruimte garanderen voor moedertje kip dan scharreleieren? En zitten er echt pijnboompitten in dat potje pesto, of toch cashewnoten?
Enkele bloggers van het onvolprezen www.foodlog.nl presenteren ‘het laatste voedsellogo’. Zo werkt het: met uw mobiele telefoon scant u de barcode van een product. Vervolgens leest u hoeveel ruimte de kip tot haar beschikking heeft of waar de cashewnoten dan wel pijnboompitten vandaan komen. Deze informatie komt van een wiki-site (www.kijkofhetklopt.nl) waar producenten, consumenten en wetenschappers gegevens leveren èn controleren. Deze week gaat de website online, de app voor telefoons volgt uiterlijk eind dit jaar. Vanaf dat moment kunnen we alle andere logo’s vergeten.

Week 17/18 (1 mei 2010)
De groene kiloknaller
Nog nooit besteedden Nederlanders zo weinig aan voedsel: zo’n vijftien procent van onze uitgaven. Twintig jaar geleden was dat circa twintig procent en een halve eeuw eerder een derde tot de helft. Met andere woorden: we houden steeds meer geld over voor de franje van het leven (ondanks stijgende ziektekosten).
Toch willen we nooit ‘te veel’ betalen voor de elementaire levensbehoefte die voedsel heet. Ecologische kipfilets of duurzaam gecertificeerde zalm mogen beter voor onze gezondheid zijn of onontbeerlijk voor de voedselvoorziening van onze kinderen en kindskinderen, als het een halve euro meer kost, laten we het in de schappen liggen. We zijn gekke Gerritje niet.
Wie verantwoord de kick van het uitgespaarde dubbeltje wil ervaren, abonneert zich op de wekelijkse nieuwsbrieven van De Wakkere Winkelaar (via www.wakkerdier.nl) en  www.biologischeaanbiedingen.nl voor de goedkoopste ecoknallers.

Week 16 (24 april 2010)
Feliciteren met stront
Stront heeft de toekomst. De olie raakt op, het klimaat is oververhit en de schurkenstaten aan wie wij dagelijks miljarden dollars overmaken zodat we in de file kunnen staan, worden steeds brutaler. Gelukkig hebben we onze stront nog, een waardevolle energiebron die we dagelijks achteloos naar het riool spoelen. Het Nederlandse bedrijf Ingrepro belooft dat we minstens twintig procent van de huishoudelijke elektriciteitsbehoefte uit onze ontlasting kunnen halen. Maar je kunt er ook brandstof voor auto’s of vliegtuigen van maken.
Fecaliën zijn een veelzijdige grondstof. Wereldwinkels verkopen al jaren notitieboekjes en ander schrijfwaar die gemaakt zijn van Indiase olifantenmest. Nu zijn er ook vrolijke kaarten van schapenpoep uit Wales (€3,95, www.bespaarbazar.nl). De helft van elke keutel bestaat uit eersteklas vezels waarvan je fraai papier kunt maken. Wel een beetje raar: iemand feliciteren met een kaart van poep.

Week 15 (17 april 2010)
Biogids
Echte chefs koken biologisch. Volgens onderzoek van het radioprogramma Vroege Vogels kookt tweederde van alle Nederlandse restaurants met een Michelin-ster met ‘zo veel mogelijk biologische producten’. De sterrenchefs vinden de smaak van biologisch vlees, vis, groente en fruit aantoonbaar beter (en het staat natuurlijk chique op de kaart).
Maar elke vegetariër weet dat de meeste Nederlandse koks hun idealistische klanten willen straffen voor hun diervriendelijke principes: in menig restaurant zijn de een of twee vegetarische gerechten die op de kaart staan fantasieloze, liefdeloze en smakeloze moetjes.
Op www.biogids.nl vindt u een interactieve kaart met onder andere biologische restaurants. Spontaan uit eten? De gratis iPhone app van Biologica gebruikt uw gps-positie om u te naar het dichtstbijzijnde biologische restaurant te loodsen (of naar een biologische winkel, mocht u van mening zijn dat u zelf de beste chef bent).
www.biogids.nl

Week 14 (10 april 2010)
Modern idealisme
De ouders van mijn jeugdvriendje Jeroen waren alternatief. Ze hadden bijvoorbeeld zo’n oerdegelijke boodschappentas van canvas met leren hengsels, zodat ze geen plastic tassen hoefden te gebruiken. Op het canvas hadden ze buttons gespeld met teksten tegen de kernbom en voor de PSP. Ik vond Jeroen aardig maar die ouders niet zo. Ze waren altijd zo serieus. En dan die tas – tja, die paste gewoon niet bij mijn polo’s van Lacoste, en in het Amstelveen van mijn jeugd was dat belangrijk.
De MyPaperBag is de vervanger van de canvastas. Hij is geknipt voor de moderne, hedonistische idealist: fair trade (gemaakt door kasteloze Indiërs), ecologisch (cradle to cradle: als u ‘m terugstuurt wordt het leer hergebruikt), peperduur (€69,95) en uiteraard mooi. Hij past perfect bij mijn milieu- en mensvriendelijke Kuyichi spijkerbroek. Sinds kort is hij ook nog eens in allerlei varianten verkrijgbaar.

Week 13 (3 april 2010)
Opgeklopt
Een melkopschuimer met zonnepaneeltje. Wordt de wereld hier beter van? China bouwt elke week een nieuwe steenkolencentrale, maar wij maken onze cappuccino’s met zonnekracht! Dergelijk cynisme is even verleidelijk als misplaatst. U gaat toch ook stemmen, of denkt u dat uw stem ‘toch niets uitmaakt tegenover al die PVV-stemmers’?
De vraag is: wekt het zonnepaneeltje meer energie op dan het kostte om te maken? Milieu Centraal, een onafhankelijk kenniscentrum, laat desgevraagd weten dat dit in theorie mogelijk is. Maar de ‘energetische terugverdientijd’ is aanzienlijk langer dan van grote zonnepanelen, die hier al een paar jaar voor nodig hebben.
Mijn schuimertje van de Blokker kostte een paar euro en na twee jaar heb ik nog steeds geen nieuwe batterijen nodig. Dus als u dagelijks liters cappuccino drinkt, kunt u met dit apparaat voor €34,95 de wereld een klein beetje verbeteren.

Week 12 (27 maart 2010)
Sceptische app
Wordt u ook zo moe van uw buurman die hooghartig beweert dat “klimaatverandering een grote leugen is”? Wetenschappelijke argumenten zijn van ondergeschikt belang. Uw buurman wil vooral laten zien dat hij zich door niets en niemand gek laat maken. Hij ziet wat anderen niet zien. Hij is een hedendaagse Galileo.
Maar waar de Italiaanse natuurkundige zich met wetenschappelijke argumenten verzette tegen een wereldbeeld gebaseerd op geloof, laten de meeste huis-tuin-en-keuken klimaatsceptici zich leiden door hun onderbuik én de comfortabele gedachte een scherpe geest te hebben.
Een iPhone app van het kritische en goed ingevoerde Sceptical Science citeert zo goed als alle argumenten van sceptische buurmannen – en weerlegt ze met wetenschappelijk onderbouwde inzichten, inclusief links naar de bronnen. Met twee vingerklikken e-mailt u de feiten, zodat uw buurman er thuis nog eens rustig over na kan denken.

Week 11 (20 maart 2010)
Fuck het milieu
Je kunt niet kinderen hebben en tegelijkertijd beweren ‘milieubewust’ te leven zonder die term geweld aan te doen. Volgens degelijk onderzoek kan zelfs de meest voorbeeldige levensstijl (led-lampen indraaien, in een Toyota Prius rijden, vegetarisch eten) niet meer dan een veertigste besparen van de CO2 die onze twee dochters en hun kinderen zullen uitstoten. Kortom: wie echt om het milieu geeft, gebruikt condooms. Het liefst die van French Letter (€9,95 bij www.fair21.com), want die zijn mens- en milieuvriendelijk geproduceerd.
Mijn oudste engeltje van tweeëneenhalf wordt ongetwijfeld een groot liefhebster van natuur, of wat daar dan nog van over is. Bijna elke ochtend vraagt ze of er genoeg voer in het vogelhuisje ligt. Als ik haar sneeuwklokjes zie plukken die ze vervolgens aan haar babyzusje geeft, weet ik het zeker: ik wil een derde. Fuck het milieu.

Week 10 (13 maart 2010)
Droogballen
Zouden wij ooit verantwoording moeten afleggen aan onze kinderen? ‘Wat ik je altijd heb willen vragen’, zeggen ze als ze ons over enkele decennia bezoeken in het verzorgingstehuis, ‘wist je niet dat het milieu naar de knoppen ging? Jullie lazen toen nog kranten en tijdschriften, en daarin werd toch uitgebreid geschreven over jullie bizarre energieverbruik? Vorige week, bij het leegruimen van je huis, vond ik een Vrij Nederland uit 2010. Daarin stond een stukje over droogmachines. Weet je nog, jullie hadden ook zo’n ding. Bijna geen enkel apparaat verbruikte meer energie: circa 11 procent van het huishoudelijke stoomgebruik, las ik in die VN. Nu hebben de Chinezen die apparaten voor ons verboden. Waarom lieten jullie het zover komen?’
Misschien redden deze droogballen (www.goodforall.eu, €12,95), die 25 procent aan energie besparen, u uit de brand. Of u koopt voor hetzelfde bedrag gewoon een wasrek.

Week 9 (6 maart 2010)
Ecochic
Met kleding laat je zien wie je graag zou willen zijn. U wilt er bijvoorbeeld stijlvol en eigenwijs uitzien, authentiek en intelligent of stoer en ongeïnteresseerd in de laatste mode. Zelfs Maarten van Rossem laat met zijn twee truien en drie overhemden nadrukkelijk zien dat hij zich door niets en niemand de wet wil laten voorschrijven. Bewust of onbewust laat u altijd uw kleding overeenkomen met een imago dat gedefinieerd is door wat anderen dragen.
Wat draagt de modebewuste consument die begaan is met het het voortbestaan van de menselijke soort en andere planeetbewoners? Een tas of riem van het ecochique Elvis & Kresse dat ‘gebruikte brandweerslangen, na een verhitte carrière een tweede leven’ geeft. Helemaal cradle to cradle dus.
Actrice Rifka Lodeizen stopte haar Gouden Kalf op de prijsuitreiking in een damestas van Elvis & Kresse. ‘Hollywood's green queen’ Cameron Diaz draagt een brandslangriem op een paginagroot portret in de Amerikaanse Vogue. En, voor wat het waard is, uw verslaggever draagt zo’n bloedmooie, vuurrode riem terwijl hij dit stukje tikt.

Week 8 (27 februari 2010)
Foute edelstenen
U koopt natuurlijk geen bloeddiamanten. U bent geschrokken van die film met Leonardo di Caprio waarin u zag hoe uw liefdescadeau bloedige oorlogen financierde. Daarom vraagt u nu aan uw juwelier bedeesd – u wilt het feestelijk moment van de aankoop niet bederven – of de briljanten wel van zuivere afkomst zijn. Het antwoord ‘maakt u zich geen zorgen’ laat u weer verliefd naar uw nieuwe schatten kijken.
Hoe zit dat met andere edelstenen, zoals saffier, robijn en smaragd? Volgens een rapport van onderzoeksclub SOMO (www.somo.nl) worden ze geregeld onder erbarmelijke omstandigheden gedolven en geslepen. Veel te lage lonen, grote gezondheidsrisico’s en kinderarbeid zijn schering en inslag. Marktleiders Siebel en De Bijenkorf laten desgevraagd weten ‘strenge gedragscodes’ voor hun leveranciers te hebben. Maar uiteindelijk kunnen ze niet uitsluiten dat er bloed, zweet en tranen aan uw sierraden kleven. Het Geweten verzoekt u beleefd – maar niet bedeesd – om hen bij uw volgende aankoop streng toe te spreken. En hen vervolgens de rug toe te keren.

Week 7 (20 februari 2010)
Groene golfers
Golfers houden niet van natuur. Dat wil zeggen: ze houden van mooie landschappen en ‘lekker buiten zijn’, maar ondertussen belasten ze de aarde alsof ze die niet met zes miljard anderen moeten delen. Volgens Robert en Brenda Vale, auteurs van het doortimmerde Time to eat the dog? The real guide to sustainable living, is het totale energiegebruik van een golfer – inclusief clubs, ballen, landgebruik, et cetera – 5.621 megajoule per jaar. Voor een tennisser is dat 160 en een skiër 223.
Iedereen het recht om het milieu een beetje te belasten – ik sta op het punt een derde computer te kopen – maar blijf naar uw geweten luisteren. En misschien overdrijven de Vales. Maar dan nog: volgens het Amerikaanse Golf Magazine verdwijnen er jaarlijks 2,56 miljard golfballen in het water of hoge gras. De meeste zijn gemaakt van milieubelastend, synthetisch rubber. Er is een alternatief: de buitenkant van Ecobioball (www.albusgolf.com) is volledig biologisch afbreekbaar en de binnenkant bestaat uit – hoe attent – visvoer.

Week 6 (13 februari 2010)
Groen surfen
Zelfs in de virtuele wereld vervuilt u de planeet. Een zoekopdracht via Google zou evenveel CO2 kosten als een uur lang een peertje laten branden. Zoekmachines verbruiken namelijk zeeën van stroom voor het koelen van hun datacenters.
Enter www.ecosia.org. Met elke zoekopdracht spaart u 1,95 vierkante meter regenwoud. Dat zit zo: de opbrengsten van de gesponsorde links naast uw zoekresultaten, gaan naar het Wereldnatuurfonds dat zich vervolgens ontfermt over bedreigd regenwoud. Daarnaast draaien de servers van Ecosia op groene stroom.
Het groene wonder is gebruiksvriendelijker dan Google (echt waar) maar de zoekresultaten stellen vaak teleur. Vergeef mij mijn cynisme, maar het is kennelijk te veel gevraagd van zoekmachines Bing en Yahoo! – mede-eigenaren van Ecosia – om een groene concurrent te maken die het op z’n minst net zo goed is.
Toch is Ecosia verslavend: onderaan je scherm worden de opbrengsten van je virtuele zoektochten bijgehouden. Zo mocht ik vandaag 119,7 m2 regenwoud redden. Na een dag hard werken, kun je niet gelukkiger in je auto stappen.

Week 5 (6 februari 2010)
Dood aan de stand-by killer
‘Kijk, ik heb een stand-by killer gekocht’, zei Het Geweten vorige week tegen De Geliefde. ‘Dan staat de tv niet meer eindeloos op stand-by. Scheelt veel stroom.’
‘Maar je kunt toch ook gewoon het aan-uit knopje op de tv indrukken?’, antwoordde De Geliefde.
‘Dat vergeten we altijd. Of we vergeten de tv weer aan te zetten als we willen kijken. En dat is zò irritant: lig je eindelijk op de bank, wil je de tv met de afstandsbediening aanzetten en dan moet je toch weer helemaal naar de tv lopen om de aan-uit knop in te drukken. De stand-by killer reageert gewoon op de a-b.’
‘Dus er moet speciaal voor jou een nieuw apparaat gemaakt worden en helemaal vanuit China hiernaar toe worden verscheept, zodat jij met een schoon CO2-geweten op je luie gat kunt blijven liggen? Lekker duurzaam, schat.’
Een goed Geweten weet wanneer het fout zit. De stand-by killer is terug naar de winkel.
 

Week 4 (30 januari 2010)
Groene credit card
De belofte lijkt te mooi om waar te zijn: wij compenseren de CO2-uitstoot van al uw aankopen, zolang u ze maar met onze credit card betaalt. Hoe weten ze bij Visa Greencard of ik, bijvoorbeeld, vlees, vis of een vegetarische maaltijd afreken? Een vegetarisch gerecht kost minstens vijf keer minder CO2 dan een flinke entrecote. Bij de klantenservice van Visa weten ze het niet.
Het voelt verdacht: de credit card, symbool van ons hyperconsumentisme, wast al onze CO2-zonden schoon door bomen te planten, led-lampen uit te delen of waterkrachtcentrales in China te financieren. Halleluja! We hoeven helemaal niet minder te consumeren om de aarde redden!
Visa zweert te goeder trouw te zijn en verwijst naar rapporten van TNO en een grote accountantsfirma. Vooruit, toch maar het aanvraagformulier ingevuld. Een credit card heb je nu eenmaal nodig, en laat ‘m dan maar groen zijn. Helaas lukt het nog niet om met een gerust hart die entrecote te bestellen.
www.visagreencard.nl

Week 3 (23 januari 2010)
Wonderballen
Onlangs las Het Geweten over blauwe balletjes die op ecologische verantwoorde wijze de was stralend schoon maken. In zijn studententijd werden dit soort revolutionaire producten ‘s nachts aangeprezen op RTL4. Amazing Discoveries heette de telewinkel, en verkoper Mike vond de uitvindingen altijd ‘on-ge-loof-lijk!’ In een dronken bui heeft Het Geweten eens een keukenmachine met magische eigenschappen besteld. Het apparaat verkrachtte stelselmatig alles wat erin ging.
Huize Geweten wast nu drie maanden met de Ecoballs (€17,95 voor 150 wasbeurten) en ze zijn, tja, ongelooflijk. In de ecologische wonderballen zit geen wasmiddel, maar ‘natuurlijke mineralen’ die volgens de gebruiksaanwijzing de PH-waarde van het water verhogen, waardoor vuil losweekt en bacteriën sterven. Klinkt goed. In ieder geval maken ze de was schoner en zachter dan het duurste waspoeder. Ondertussen gaan er geen chemicaliën het riool in, bespaart de wasmachine vele liters water omdat er nauwelijks gespoeld hoeft te worden en zeul je nooit meer met dozen waspoeder. Probeer het een week en je wilt nooit meer anders. Amazing.
www.bespaarbazaar.nl

Week 2 (16 januari 2010)
Laffe ledjes
We moeten van milieuminister Cramer aan de led-lamp. ‘Als elk huishouden in Nederland drie gloeilampen vervangt door led-lampen’, zegt zij, ‘besparen we evenveel elektriciteit als alle huishoudens in Amsterdam’. Prachtig. Mag Het Geweten zich even tot de minister richten? Als u doet wat een milieuminister behoort te doen en u zich eindelijk eens verzet tegen de bouw van die vier nieuwe kolencentrales, bespaart u – in uw eentje – evenveel CO2-uitstoot als die van alle Nederlandse auto’s bij elkaar.
U weet, Het Geweten heeft een broertje dood aan cynisme. En dus laat hij zich niet van de wijs brengen door een luie en laffe minister. Braaf heeft hij vorige week drie led-lampen gekocht: een van Philips, een van Osram en een van de bouwmarkt. Ze zijn peperduur en geven stuk voor stuk lelijker licht dan een twintig jaar oude tl-buis. Godbetert gaan ze ook nog eens 25 jaar mee – langer dan de hypotheek. Het moet maar. Want Het Geweten blijft zijn ambt wel trouw, en weigert lui of laf te zijn.

Week 1 (9 januari 2010)
Groene webwinkels

Vorige week schreef Het Geweten over zijn hartgrondige afkeer van biologische markten. Evengoed beloofde hij boodschappen te doen bij een biologische webwinkel, om deze week zijn ‘onbevangen bevindingen’ met u te delen.
Welnu, de onbespoten groente, het bio-dynamische fruit (welke woorden je wel niet moet gebruiken om aan te geven dat een product niet uit de agrarische massa-industrie komt) en het zuivel van het levenslang vertroetelde vee van www.hofwebwinkel.nl, is ver-ruk-ke-lijk.
Zelden vallen idealisme en hedonisme zo nauw samen. Goed, u betaalt iets meer dan bij albert.nl, de webkruier van Albert Heijn, maar dan weet u zeker dat u geen groente of vlees eet waarvan u – om uw smaak niet te bederven – niet wilt weten waarmee het is bespoten of hoe het is geslacht. Nee, u eet dan boerenkool en braadworsten die smaken zoals alleen overgrootmoeders zich vagelijk kunnen herinneren.
Luister naar uw Geweten en verwen uzelf: doe op z’n minst voor een keer boodschappen bij een biologische webwinkel. Of ga, als u dat aankunt, naar een biologische markt.
www.hofwebwinkel.nl

Week 50 (12 december 2009)
Brandnetelthee aan huis
Vrienden van Het Geweten gaan elke zaterdag naar de biologische markt. ‘Heerlijk’, zeggen ze. ‘Alles is kakelvers en lekker onbespoten’. Ze vinden het bovendien prettig om te zien dat er ‘naast de massacultuur van Albert Heijn ook een ander, niet-commercieel Nederland bestaat’.
Het Geweten is gek op Albert Heijn en vooral op diens bezorgservice Albert. Gewoon via internet je boodschappenlijst doorgeven en voor de prijs van een bosje bloemen brengen ze je weekvoorraad naar je keuken. Scheelt je een zaterdagse helletocht in een bomvolle supermarkt.
Vroeger woonde Het Geweten op steenworpafstand van zo’n biologische markt. Hij moest er niets van hebben. De peperdure groenten zagen er bescheten uit. Maar bovenal werd Het Geweten recalcitrant van al die vreselijk aardige, correcte en brandnetelthee drinkende lui die zelfgenoegzaam baadden in hun onvolprezen natuurliefde.
Gelukkig is de biologische webwinkel in opkomst. Volgens tijdschrift P+ zijn er in Nederland nu al zeker 25. Deze week geeft Het Geweten zijn boodschappenlijstje aan zo’n groene Albert. Volgende week leest u zijn onbevangen bevindingen.

Week 49 (5 december 2009)
Hernieuwbare fascinatie
Als kind was Het Geweten dol op de knijpkat van zijn vader. Deze lag in het handschoenenkatje van de Volvo en als de autorit te lang duurde, dook Het Gewetentje onder het dashboard. Daar liet hij verwonderd het licht schijnen tot zijn vingers trilden van vermoeidheid.
Onlangs ontdekte Het Geweten de moderne variant van de dynamolamp: de MaGicTorch (€14,95, www.magictorch.nl). Schudt deze zaklamp een minuut zachtjes heen en weer en u heeft twee uur licht. Magie? Nee: een magneetje passeert een spoel, levert de vrijgekomen energie aan een oplaadbaar batterijtje dat weer een led-lampje laat branden. Voor eens en voor altijd is het probleem opgelost van de zaklamp-met-lege-batterijen-als-je-hem-nodig-hebt. En dat zonder blauwe vingers van het knijpen.
Ook het tweejarig dochtertje van Het Geweten is gefascineerd door de MaGicTorch. In haar kinderstoeltje op de achterbank van de auto schudt ze de lamp heen en weer, laat het brandende lampje ronddraaien en roept dat het een lieve lust is: ‘Tè-tûh, tè-tûh, tè-tûh’.
www.magictorch.nl

Week 48 (28 november 2009)
Afval in de wieg
Grote vreugde in huize Het Geweten: er is een kindje geboren. De vlag hangt uit, de beschuiten worden kwistig gesmeerd en het bezoek loopt af en aan. Ze zeggen de liefste dingen over dit wonderkind en geven de mooiste cadeaus. Het Geweten zweeft op een roze wolk, maar bij het uitpakken van al die knuffels, mutsjes en sokjes, steekt die nare eigenschap van Het Geweten weer de kop op: hij raakt bedrukt van al deze verspilling. Want zeker de helft van alle kraamcadeaus is lelijk of overbodig. Na een paar jaar op zolder te hebben gelegen, gaat het hup, de prullenbak ik.
De beste vriend van Het Geweten bracht een rompertje mee dat gemaakt is van afval. ‘Cradle to cradle' (‘van wieg tot wieg’, in plaats van ‘van wieg tot graf’) heet het onderliggende principe, wat betekent dat het huidige product slechts een tussenfase is in een eindeloze cyclus van hergebruik. Afval als grondstof.
Het rompertje (Laladoo, €26,95) was snoezig en gemaakt van het zachtste ecologische katoen – maar veel te klein. Gelukkig is het volledig biologisch afbreekbaar.
www.laladoo.nl

Week 47 (21 november 2009)
Windhandel
Het Geweten is gek op gadgets. Zijn voorliefde is deels banaal (gadgets zijn mooi, duur en glimmen vaak) maar kent ook een diepere dimensie. Het Geweten is immers op zoek naar een optimum van gemak, schoonheid en efficiëntie, oftewel: dagelijkse duurzaamheid. Een gadget kan geniaal zijn dankzij fascinerend vernuft, maar ook omdat het een even eenvoudig als briljant idee behelst dat niemand had bedacht of uitgevoerd.
Voor 49 euro kun je de HY Mini kopen. Dit windmolentje past in de palm van je hand en is volgens webwinkel www.solaronline.nl ‘ongelooflijk krachtig’. Houd ‘m twintig minuten in de lucht bij windkracht vier en de ingebouwde, oplaadbare batterij levert genoeg stroom om vier minuten te bellen met een mobiele telefoon.
Hoe ziet de ontwerper dit voor zich? Dat ik mijn arm buiten het raam ga hangen om te kunnen bellen? Of dat ik eerst een paar rondjes fiets, al dan niet met de optionele houder (€19,95) aan het stuur? De HY Mini glimt bevallig, maar is het verbruikte plastic niet waard.
www.solaronline.nl

Week 46 (14 november 2009)
Koffie als schaamlap
Vrienden beschimpen Het Geweten om zijn espresso. Die is van Nespresso, u weet wel, die veel te dure koffie die wordt aangeprezen door George Clooney. ‘Dus jij praat de lezers van Vrij Nederland elke week schuldgevoel aan over hun koopgedrag, maar ondertussen drink jijzelf foute koffie?’ zeggen ze.
Ze hebben gelijk. Zo wordt het zwarte goud verpakt in luxueus glanzende aluminium cupjes die weer in weelderig bedrukte kartonnen kokers aan huis worden bezorgd. Al dat overdadige verpakkingsmateriaal voor twee slokjes koffie, is inderdaad allesbehalve duurzaam.
Maar ja, Het Geweten is een koffiesnob en Nespresso biedt de beste koffie voor de minste moeite. Bedenk ook dat de rest van het gezin niet overweg kon met het oude, eersteklas espresso-apparaat en dat een Senseo niets dan slappe slobberbakkies zet.
Het Geweten redt zijn zelfrespect door alleen koffiecupjes met de wellustige namen Volluto en Rosabaya te bestellen. Die zijn niet de lekkerste, maar hebben wel een fair trade-certificaat van de Amerikaanse milieuorganisatie Rainforest Alliance.
Toegeven: meer dan een schaamlap is het niet. Maar slechte koffie is ook onverteerbaar.
www.nespresso.nl

Week 45 (7 november 2009)
Ego/eco post
Het Geweten houdt van mooie dingen. Ook wil hij graag laten zien dat hij goede smaak heeft. Dat moet ook wel, want als cultural creative en zelfstandige ondernemer heeft hij zich te onderscheiden van zijn concurrenten. Het verschil zit ‘m in de kleinste details.
Zo verstuurt Het Geweten zijn post in enveloppen die gemaakt zijn van oude Duitse landkaarten. Deze werden van de papierversnipperaar gered en vermaakt tot enveloppen. Volledig gerecycled dus, duurzamer kan haast niet. Het Geweten beeldt zich in dat de ontvanger blij verrast is als hij de envelop openmaakt en de details van de oude landkaarten aan de binnenkant ontdekt.  ‘Wat mooi’, zal hij of zij denken. ‘En wat origineel.’
Tot voor kort verstuurde Het Geweten zijn factuur naar Vrij Nederland in eenvoudige enveloppen van de Hema. Die zijn ook duurzaam en kennen als geboortegrond ‘100% well-managed forests’, aldus het FSC-keurmerk op de verpakking. Maar de Duitse topo-enveloppen zijn exclusiever, duurder en ook nog eens duurzaam. En daar houdt Het Geweten van.
www.bureaubewust.nl

Week 44 (31 oktober 2009)
Douchen als misdaad
Het Geweten houdt van lang douchen. Het is het enige moment van de dag dat hij alleen is. Aan de andere kant van het douchegordijn woedt een veldslag: gezinsleden lopen elkaar voor de voeten en schelden het ochtendchagrijn van zich af. Even later verhindert rondvliegende peuterpap het lezen van de krant en begint het Grote Haasten om op tijd in de file aan te sluiten.
Lang douchen is een milieuzonde, las Het Geweten op een website die hulpmiddeltjes voor de wereldverbeterende consument verkoopt. ‘Wanneer u onder de douche eens lekker wegdroomt, verbruikt u al snel 80, 100 of zelfs 150 liter warm water.’ En: ‘Als iedereen in Nederland 1 minuut eerder onder de douche vandaan stapt, besparen we jaarlijks 28 miljard liter water.’ Geen idee hoeveel 28 miljard liter water is, maar het klinkt indrukwekkend.
De Douche Coach is een zandloper die verraadt wanneer het ecologisch verantwoorde rantsoen van vijf minuten verstreken is. Het Geweten moet de zandloper drie keer omdraaien voor hij het dagelijkse strijdtoneel durft te betreden. Hij probeert zijn spilzucht te beperken tot twee omwentelingen, maar een korter verblijf in zijn toevluchtsoord is vooralsnog onbespreekbaar.
www.mijnenergieloket.nl

Week 43 (24 oktober 2009)
Maïs-mobieltje is niet groen
Het Geweten heeft een nieuwe mobiele telefoon nodig. Het scherm is gebarsten en – veel belangrijker – het abonnement loopt af. De telefoonmaatschappij biedt fonkelnieuwe toestellen aan in ruil voor verlenging. Het Geweten is gek op gadgets en waant zich in een snoepwinkel.
Ineens herinnert Het Geweten zich dat ook aan mobieltjes bloed, zweet en tranen kleven. Zo hebben telefoons coltan nodig. Straatarme Congolezen graven dat zeldzame metaal op onder negentiende-eeuwse omstandigheden en moeten de opbrengsten afstaan aan geesteszieke rebellenleiders – dat werk.
Even vreesde Het Geweten zonder telefoon door het leven te moeten. Maar na enig zoekwerk dook de Samsung S3030 Eco op. Dit apparaat bestaat deels uit bio-plastic (maïsmeel) en bevat geen coltan. Bingo.
Toch even checken bij Mariëtte van Huijstee, die de telefonie-sector doorlichtte voor de idealistische onderzoeksclub SOMO. ‘Echt groene telefoons bestaan nog niet. Mobieltjes bevatten veel schaarse metalen die onder slechte omstandigheden worden gewonnen. Het beste is je oude toestel te laten repareren. Als dat niet kan, laat dan op z’n minst je oude toestel recyclen door je telecombedrijf.’
Heimelijk hoopt Het Geweten dat zijn oude toestel total loss is.
www.somo.nl
www.samsung.nl

Foto: Thomas Schlijper

Week 42 (17 oktober 2009)
Schone lucht, schone geest
Mediteren en tanken tegelijk. En dan ook nog eens brandstof waarvan geen ijsbeer het warm onder de voeten krijgt. Milieu-econoom Pauline Westendorp streeft naar schone lucht en kunstenaarsduo Bisscheroux&Voet gunnen autorijders een opgeruimde geest. En dus maakten ze een groen tankstation met mediteerruimte.
‘Ik wil laten zien dat honderd procent groene brandstof mogelijk is’, zegt Westendorp, directeur van Opgewekt.nu, een platform dat schone energie aan de man wil brengen. Aan de ene kant van het tankstation kan plantaardige dieselolie worden getankt. Aan de andere kant hangt een stekker om elektrische auto’s mee op te laden. Westendorp: ‘Die stroom is opgewekt door bijvoorbeeld zonnepanelen of windmolens. Anders vervuil je het milieu alsnog.’ De diesel is volledig plantaardig. ‘Je kunt het ook opdrinken.’
Het tankstation staat op de NDSM-werf aan het Amsterdamse IJ. Momenteel werken Bisscheroux&Voet aan nieuwe ontwerpen ‘voor een gemeente in het oosten van het land’. Zo kan het mediteerbankje, dat zich aan de achterkant van het tankstation bevindt, worden vervangen door een lopende band om op te rennen of – hun favoriet – een boksbal. ‘Op- en ontladen tegelijkertijd’, zegt Bisscheroux. Ook nog eens goed voor de verkeersveiligheid.
www.opgewekt.nu
www.bisscheroux-voet.nl

Week 41 (10 oktober 2009)
Leve de tonijn!
‘Voor mij geen broodje tonijn meer,’ zegt het meisje een tafel verderop in het lunchcafé. ‘Heb je het niet gelezen? De tonijn is bijna uitgestorven – alsof je een broodje panda eet.’
Ook wij waren bezorgd na het lezen van krantenberichten dat Europa het vertikt om de zo goed als uitgestorven blauwvintonijn te beschermen. Maar menselijk als we zijn, lieten we de geneugten van die bomvol-goede-vetten-zittende tonijn vooralsnog prevaleren. Toch knaagde het, dat ‘broodje panda’.
We bellen de visexpert van het Wereld Natuurfonds en die weet ons enigszins gerust te stellen: de tonijn is nog lang geen dodo. Inderdaad, de blauwvintonijn is bijna ten dode opgeschreven, maar die wordt alleen geserveerd in de allerduurste sushibars. Al wil dat nog niet zeggen dat je zorgeloos van tonijn kunt genieten, leert De Goede Viswijzer. Ook in een ordinair blikje tonijn-in-olie kan de laatste van zijn subsoort zitten. Gelukkig is er Fishes, een fris, jong, Nederlands bedrijf dat alleen maar vis verkoopt van florerende visstanden. Hun tonijn is in bijna elke supermarkt te koop, van Albert Heijn tot Dirk van den Broek. Nu maar hopen dat ons lunchcafé dat ook weet.
www.fishes.nl
www.goedevis.nl

Week 50 (17 december 2011)
Kerstezel
De kerstdagen zijn een beproeving voor het geweten. We dineren overdadig en overladen elkaar met overbodige kado’s. Tegelijkertijd vereist traditie dat we ons bekommeren om minder gefortuneerden. Rijkdom en armoede versmelten tijdens kerst, getuige het kerstepos: een koning wordt geboren in een stal. Actieclub EEN zet zich lichtvoetig in voor de Millenniumdoelen (‘Armoede de wereld uit! Begin vandaag op jouw manier’) en lost de tweestrijd op met een webwinkel. Want: ‘Wat is er nou leuker dan shoppen? Shoppen tegen armoede!’ Denk aan Indiase massage-olie, een badeendje waarmee je op onduidelijke manier EEN steunt of een vrolijke tas van Vietnamees gerecycled plastic. Tussen al deze frivoliteiten zijn er in de categorie ‘Ook leuk’ enkele producten te vinden waar moderne stalbewoners daadwerkelijk iets aan hebben. Je schenkt hen voor enkele tientjes een wc, waterfilter of – geheel in de kerstsfeer – een ezel.

Week 49 (10 december 2011)
Micro killers
De plastic soep – die enorme brei plastic en andere troep die in oceanen ronddrijft – groeit  gestaag en daar draagt u dagelijks aan bij. In veel scrubs, reinigingsgels en peelings zit plastic om uw huid weer babyzacht te maken. Ook in tandpasta, lipgloss en zelfs – schrik niet – lenzenvloeistof zitten minuscule plastic korreltjes. Ze spoelen door uw afvoerputje het riool in, en omdat ze te klein zijn voor de waterzuiveringsinstallaties, stromen ze de zee in. Vissen zien het aan voor voer, en zo vinden de plastic korreltjes hun weg in de voedselketen. Wat te doen? Let op de ingrediënten van uw schoonheidsproducten: polyethyleen, polypropyleen of polyethyleen terephtalaat zijn uit den boze. Omdat geen mens die namen onthoudt, kunt u ook Stichting De Noordzee (www.noordzee.nl) steunen in haar strijd tegen fabrikanten die de micro killers aan hun onwetende klanten verkopen.

Week 48 (3 december 2011)
Eigenwijs
Eigenwijze schoonvaders, buurmannen en cv-monteurs weten het zeker: ‘s nachts de thermostaat extra laag zetten, is onzin. “‘s Ochtends moet je dat koude huis weer warm stoken, en dat vraagt veel meer energie dan ‘s nachts doorstoken.” Ze kunnen nooit zeggen op welk (persoonlijk) onderzoek die kennis gebaseerd is, maar hun blik die ‘ik denk beter na dan anderen’ uitstraalt, moet voldoende bewijs zijn. Milieu Centraal, die de zaak wel grondig heeft onderzocht, adviseert de thermostaat ‘s nachts tussen de 13 en 15 graden te zetten. Het duurt ‘s ochtends langer voor je huis warm is, maar dat kost minder energie dan je ‘s nachts onnodig verliest. Kouder dan 12 graden zorgt voor te veel vocht in huis, en dat kost weer wel extra gas. Zegt u maar tegen al die betweters dat het in VN stond en dus waar is.

Week 47 (26 november 2011)
Eigen varken
Ik dagdroom wel eens over een varken in mijn achtertuin. Knorrie krijgt het beste voer en een enorme modderpoel. Na een paar jaar slacht ik ‘r en geef ik een groot feest om haar met z’n allen op te eten. M’n kinderen leren dat het niet erg is om een dier op te eten, zolang je er maar goed voor zorgt. De feestgangers beseffen dat een karbonade duizenden uren verzorging en bergen voedsel vraagt, dus die eet je niet achteloos op. Knorrie komt er nooit, want tussen droom en daad – et cetera. Een alternatief is buitengewonevarkens.nl, waar je €100 investeert in varkens die onder paradijselijke omstandigheden opgroeien. Je mag de Knorries opzoeken en je krijgt geregeld hun lekkernijen opgestuurd, zoals paté, chorizo of pancetta. Geen reden voor een groot feest, wel voor een borreltje met de buren.

Week 46 (19 november 2011)
Thuis werken
Deze kleine zelfstandige kan zich niet voorstellen dat iemand elke dag op een kantoor wil zitten, maar er zijn loonslaven voor wie tl-licht en slappe koffie dagelijkse kost is. Enter Het Nieuwe Werken. Wat blijkt: het milieu bloeit op als meer mensen af en toe een dagje thuis – al dan niet in ochtendjas – hun mailbox doorploegen en eindelijk die rapportage schrijven zonder afleidend geleuter van collega’s. Onderzoek van PwC leert dat de economie 1 procent groeit dankzij hogere arbeidsproductiviteit, maar ook dat er 3,5 miljard minder autokilometers worden gereden als 20 procent van de beroepsbevolking wekelijks twee dagen thuis werkt. PwC heeft – in opdracht van organisaties die Het Nieuwe Werken promoten – het heel precies uitgerekend. Zo is er een afname van een half miljoen ton CO2 en 90 ton fijnstof per jaar. En, ook belangrijk, negen verkeersdoden minder.

Week 45 (12 november 2011)
Eerlijke zonne-energie
Bingo. We hebben de subsidieloterij van de gemeente gewonnen en krijgen 1200 euro voor zonnepanelen. Nu nog een een mooi setje vinden die een installateur er voor een scherp prijsje wil monteren. We struinen internet af en raken verdwaald in een oerwoud van aanbieders. Ze hebben allemaal prachtige rekenmodules die met behulp van Google Maps direct uitrekenen wat ons dak moet opleveren. Interessant genoeg komt bijna elke solarboer op een andere opbrengst uit, en ook de prijzen van de panelen verschillen fors. Wie moet je geloven? De website comparemysolar.nl. Hier wordt onafhankelijk de opbrengst van je dak uitgerekend. Bovendien krijg je een lijst met installateurs in de buurt, inclusief hun prijzen en de specificaties van hun panelen, zodat je ze allemaal in een keer kunt vergelijken. Met een klik op de muis ontvang je een offerte van maximaal drie installateurs. Handig.

Week 44 (5 november 2011)
Slimme lader
Ziehier, een definitieve oplossing voor een relatief klein probleem: een batterijoplader voor alle gangbare batterijen. U weet dat u oplaadbare batterijen behoort te gebruiken. Beter voor het milieu, uw portemonnee, et cetera. Maar ja, in de categorie klein huishoudelijk ongemak scoren oplaadbare batterijen vrij hoog. Zo moet je ze opladen voor je ze kunt gebruiken, want als je ze lange tijd opgeladen bewaart verliezen ze kracht. Er zijn verschillende types die niet allemaal in dezelfde lader kunnen. Je moet ze er op tijd uithalen, anders overladen ze en dat komt de levensduur niet ten goede. De Smart Battery Charger van Watts Clever (€ 34,95) is het antwoord op al deze nadelen. Verbluffend is dat je ook gewone batterijen – die je normaal gesproken na gebruik weggooit – tot twintig keer kunt herladen. Een betere batterijoplader is moeilijk denkbaar. 

Week 43 (29 oktober 2011)
Eerlijk wintervoer
Winters zijn zwaar voor vegetariërs en dierminnende carnivoren. Zo moeten ze tijdens ijspret de snert laten staan. Koek-en-zopies serveren winterkost die gemaakt is van varkensvlees dat onder omstandigheden heeft geleefd die zelfs de meest hongerige schaatsers de eetlust ontnemen. En dus moet de vegetariër zijn tanden zetten in een bevroren Mars (of, nog erger, zo’n mierzoete roze koek). Unox verkoopt dit jaar rookworst van scharrelvlees. De Dierenbescherming geeft de lekkernij twee van de drie sterren, wat betekent dat de varkens 2,2 vierkante meter tot hun beschikking hebben in plaats van de 1 vierkante meter bij 1 ster. Daarnaast is er een laag stro en een overdekte uitloop. Voor de dierminnende carnivoor is drie sterren eigenlijk het minimum, maar laten laten we Unox aanmoedigen zijn varkens een drie-sterren-leven te geven door ons te laven aan deze twee-sterren-worst.

Week 42 (22 oktober 2011)
Schapenpoep
Poep is een veelzijdige grondstof. Je kunt er mest van maken, maar ook – om maar een dwarsstraat te noemen – luchtverfrissers. In de bergen van Wales verzamelen herders de drollen van hun schapen om er welriekend papier van te maken. De Air Freshener van Sheep Poo Paper (€2,95) is gemaakt van schapenpoep uit de ‘magische, mystieke bergen van Wales’ die grondig ‘gewassen en gesteriliseerd’ is, zo benadrukt de verpakking. Het ecologische geurwonder is voorzien van gepatenteerde Wave ‘n Waft-technologie: ‘the more it waves, the more it wafts’. Het exemplaar dat al enige weken in mijn auto hangt, moet naar vers gemaaid gras ruiken. Deze polderbewoner kan het luchtje alleen maar thuisbrengen als ‘de wilde frisheid van limoenen’ zoals badschuimfabrikant Fa zijn product in vervlogen tijden aanprees, maar misschien heeft dat iets te maken met die magische bergen van Wales.

Week 41 (15 oktober 2011)
Tochttiran
Het is bijna altijd de man die zijn huisgenoten terroriseert met vermaningen over openstaande deuren, onnodig brandende lichten en andere energieverspillende slordigheden. Begrijpelijk: de man des huizes houdt de financiële administratie bij, schrikt van stijgende energierekeningen, brengt tochtstrips aan en maakt zich vervolgens kwaad over onnozel gedrag dat de besparing van de zorgvuldig aangebrachte geldbespaarders volledig teniet doet. Perfectionistische tochttirannen kunnen hun hart ophalen met de Black & Decker TLD100 (€34,99). Richt deze warmtemeter op een neutrale plek en beweeg ‘m vervolgens langs muren en ramen. Elke kier die ook maar een tiende graad kouder is, wordt direct ontmaskerd als kandidaat voor de volgende isoleerklus. Ook op onverwachte plekken. Kindlief pakt de meter, richt ‘m op een muur en zegt tergend: ‘Pap, moet je die buitenmuur niet eens isoleren?’ Een heerlijke herfstvakantie tussen de rollen glaswol ligt in het verschiet.

Week 40 (8 oktober 2011)
Waterkracht
Ook een vlak land is geschikt voor waterkracht. Naast vallend of snel stromend water, kunnen grote watermassa’s eveneens in een turbine stroom produceren. Onze rivieren bieden dan ook voldoende mogelijkheden, maar Nederland kent desalniettemin slechts vier middelgrote waterkrachtcentrales die pak ‘m beet 30 duizend huishoudens van elektriciteit voorzien. Niets of niemand zal het zittende kabinet op dit punt in beweging krijgen – duurzaamheid heeft bepaald geen prioriteit – maar thuis kunt u het goede voorbeeld geven door stroom uit uw kraan te tappen. Deze doucheradio (€ 39,95; bespaarbazaar.nl) sluit u aan tussen douchekraan en slang. Als de kraan open gaat, wekt de waterturbine in de radio energie op. Een oplaadbaar batterijtje zorgt ervoor dat uw zenderinstellingen bewaard blijven. Een beetje valsspelen is het wel, want de kracht van de waterstraal is geleverd door de pomp van uw cv-ketel. Zie het als symboolpolitiek.

Week 39 (1 oktober 2011)
Glas of blik
De Nederlandse man sjouwt op zaterdag met een krat bier rond. Als de wekelijkse boodschappen worden gedaan, staat hij lijdzaam bij het winkelwagentje te wachten tot moeder de vrouw weer uit de schappen te voorschijn komt met een pak suiker, koffie of maandverband. Geëmancipeerde mannen helpen mee de boodschappen te verzamelen (of gaan zelfs alleen op pad met een meegegeven lijstje) maar het is altijd de man die het krat bier naar de auto draagt. Vrouwen kopen liever blikjes: minder zwaar en geen gehannes met lege flesjes. De man zorgt beter voor het milieu: statiegeld is minder vervuilend dan blik, zelfs als het gerecycled wordt. Ondanks het extra gewicht, retourvervoer en schoonspoelen, leidt hergebruikt glas voor ruim twee keer minder CO2-emissies, berekende Milieu Centraal. De sjouwende man kan dus zonder ecologische zorgen een extra pijpje aan de mond zetten.

Week 38 (24 september 2011)
Eigen stroom eerst
“Ook Henk en Ingrid willen schone stroom” roept Natuur & Milieu van alle daken. Uit onderzoek blijkt dat 83 procent van de Nederlanders het belangrijk vindt dat duurzame stroom in Nederland wordt opgewekt. Onder PVV-stemmers is dat percentage opvallend hoog: 78 procent. Niet alleen de populistische gedoogpartner heeft zijn achterban verkeerd begrepen, ook VVD- en CDA-stemmers willen dat het kabinet twee keer meer investeert in duurzame energie, ten koste van fossiel. Natuur & Milieu wijst Henk & Ingrid graag op Zeekracht, een coöperatie voor meer windmolens op zee (mede opgericht door deze milieuclub). Want: “Schone stroom van de Noordzee is goed voor het klimaat èn de economie. Het maakt ons bovendien minder afhankelijk van energie uit andere landen.” Dat laatste wordt met name door PVV-stemmers belangrijk gevonden (84%). Na Groen Rechts viert nu het Ecologisch Nationalisme hoogtij.

Week 37 (17 september 2011)
Papier hier
Bij Vrij Nederland drinken ze geen drabbige, ingekookte filterkoffie zoals journalisten betaamt, maar chique Nespresso. Trouwe lezers van Het Geweten weten dat de glimmende cupjes van deze luxueuze dikdoenerij het milieu zwaar belasten. Recent bezoek aan de redactie leerde dat er bij het koffieapparaat hevig wordt gediscussieerd over die eeuwige kantoorvraag: wat is beter, porseleinen mokken of wegwerpbekertjes? Volgens de rekenmeesters van Milieu Centraal is het lood om oud ijzer. Het produceren en afwassen van een mok kost evenveel energie als eenmalig gebruik van een plastic bekertje. Tip voor mijn trouwste lezers: afvalverwerker SITA introduceert cup2paper, een papieren beker die na gebruik mee kan met het oud papier dankzij een afbreekbare coating. Volgens onafhankelijk onderzoek is de milieu-impact 76% lager dan plastic bekers (en dus ook van mokken). Het zal helaas niet opwegen tegen de vervuiling van zo’n aluminium cupje.

Week 36 (10 september 2011)
Groen signaal
Vanaf eind 2011 deelt Vodafone eco-scores uit aan mobieltjes. De score wordt vastgesteld op basis van 162 eigenschappen, zoals CO2-uitstoot en de manier waarop grondstoffen worden gewonnen. Ook arbeidsomstandigheden tellen mee, net als omgang met corruptie en of er ‘controleerbaar maatregelen genomen zijn dat de producten geen conflictmineralen uit Congo bevatten’. Hulde voor zoveel transparantie. Nu is het aan u om een lage eco-score belangrijker te vinden dan de bling-factor van uw nieuwe mobieltje. Recent onderzoek van adviesbureau Schuttelaar stemt somber: 9 op de 10 Nederlanders vindt het belangrijk dat bedrijven zich met duurzaamheid bezig houden, maar slechts 29 procent zegt bereid te zijn daar aan de kassa ook echt rekening mee te houden. Benieuwd hoe de iPhone 5 scoort, die volgens Apple-watchers eveneens eind 2011 in de winkel ligt.

Week 35 (3 september 2011)
Zonnepanelen verslaan de beurs
Niet eerder was het zo aantrekkelijk om te investeren in zonnepanelen, met dank aan de schuldencrisis. Als u uw spaarcentjes vijf jaar gelden naar de beurs had gebracht, zou nu circa dertig procent daarvan in rook zijn opgegaan. Een alternatief zijn ‘veilige spaarproducten’ die zowel zekerheid als een laag rendement bieden, soms zelfs lager dan de inflatie. Investeer daarom in zonnepanelen, blogte Jeroen Saeijs van solarleverancier BrabantEnergy vorige week op fdselections.nl. De kosten en opbrengsten zijn nauwkeurig te berekenen, waarbij de enige onbekende variabele de stroomprijs is. Deze zal stabiel zijn: de kale prijs zal dalen door overproductie (denk aan overbodige kolencentrales in de Eemshaven), waardoor de overheid kans ziet de accijns te verhogen, zoals het de afgelopen jaren gretig heeft gedaan. Ondertussen ligt uw investeringsrendement volgens Saeijs tussen de 8 en 16 procent, terwijl u nauwelijks risico loopt.

Week 34 (27 augustus 2011)
Lamp voor het leven
Vroeger was het leven eenvoudig: als een gloeilamp kapot ging, noteerde je het wattage en kocht je voor een paar dubbeltjes een nieuwe. Dat is verleden tijd. Volgende week gaat het meest verkochte peertje – die van 60 watt – in de ban (hogere wattages waren al verboden). Voortaan staan we twijfelend voor een schap met tientallen spaarlampen met mysterieuze aanduidingen als ‘verbruikt 15 watt, geeft voor 55 watt licht’ of ‘825 lumen, warm wit’. Sommige zijn dimbaar, andere verdragen een beperkt aantal aan/uitschakelingen. Zo maar wat kiezen is verspilling, want een zuinig peertje kost een klein vermogen met een terugverdientijd die langer is dan een gemiddeld huwelijk duurt. Voorlichtingsorganisatie Milieu Centraal lanceert het ‘Advies op maat zuinige lamp kopen’. Na zes vragen produceert de website een lijstje met eigenschappen waarmee we in de winkel de juiste lamp voor het leven kiezen.

Week 33 (20 augustus 2011)
Wachten op de zon
Bij Hollandse zomers horen regenachtige middagen. We herinnert het zich niet: die eindeloze verveling in tent, caravan of vakantiehuisje. Elk kwartier naar buiten turen of een opklaring in zicht is, en als na het zoveelste stripboekje moeder voorstelt om in het nabijgelegen dorp ‘een leuke legpuzzel’ te kopen, is de wanhoop compleet. De komst van de Nintendo DS en de iPad heeft het leed van de huidige generatie regenkinderen verzacht, maar niet dat van (groot-)ouders die concentratie verwarren met lamlendigheid en hun drang om ‘samen iets leuks te doen’ niet kunnen onderdrukken. Knutselen dan maar? Dit Solar Bouwpakket (€14,95 bij bespaarbazaar.nl) bestaat uit zes modellen op zonne-energie. De onderdelen hebben dubbele functies, dus super duurzaam allemaal. Dankzij het zonnepaneeltje komen windmolen, vliegtuigje, bootje, puppy of race-autootje tot leven. Dat wil zeggen: als de zon schijnt.

Week 32 (13 augustus 2011)
De Krat
Kan het makkelijker? Elk weekend een kratje verse groenten aan huis gebracht, geteeld volgens de zuiverste ecologische principes. Lokaal geproduceerd en uiteraard volgens Gods eigen kalender, dus geen Zimbabwaanse zomerkoninkjes in november. De Krat (www.dekrat.nl) stelt elke week een ander pakketje groene verrassingen samen. Naast groente brengt de biologische boodschappendienst ook surprises als vers zuurdesembrood, Zeeuwse mosselen of kakelverse kippendijen. De bijbehorende recepten volgen per e-mail; geen overbodige luxe, want het is even puzzelen wat je met een pattison of meiknol aan moet. De Krat is niet zonder nadelen. Zo nu en dan bevat het een terecht vergeten Hollandse groente, voer dat niemand in huis blieft (radijsjes) of een zak basilicum terwijl dit kruid de eigen – biologische – kruidentuin dreigt te overwoekeren. Verder niets dan lof voor dit groene gemak.

Week 31 (6 augustus 2011)
Dure ijsjes
Ze durven wel, die commerciële jongens. IJsmaker Zoku staat in de schappen als duurzaam omdat “zelfgemaakte ijsjes gezonder en milieuvriendelijker zijn dan ijs uit de supermarkt” aangezien “gekoeld transport vanuit de ijsfabriek en opslag in een (open) vrieskist zijn niet meer nodig zijn.” Allicht, maar een Zoku bevat bijkans evenveel grondstoffen als een kloeke vrieskist. Het ‘actiepakket’ van €89,85 bestaat uit “een basisstation, zes herbruikbare kunststof ijslolly stokjes, zes druppelvangers, een Super Tool waarmee de ijslolly's snel uit de ijsmal te halen zijn, drie schenkbekers, een speciale lepel om stukjes fruit in de ijslolly′s te plaatsen, een pipet om dubbellaagse ijslolly’s te maken, twee fruit stansvormen en een hoekstandaard om het basisstation schuin te houden”. Voor enkele euro’s koop je bij de Blokker vier malletjes waarmee je dezelfde ijsjes maakt, zonder het woord ‘duurzaam’ op het etiket.

Week 30 (30 juli 2011)

Over Datum Eetclub
Voedselfabrikanten hebben het liefst dat u hun producten weggooit. Opeten mag ook, maar heeft als nadeel dat u verzadigd raakt. Eten weggooien zonder het te bereiden is beter, want dan koopt u een nieuw product. Om u vaker voedsel te laten weggooien, wordt de uiterste houdbaarheidsdatum niet zelden dichter bij de productiedatum gesteld dan uw smaakpapillen verlangen of uw maag vereist. Mediametic – een culturele instelling die uit de staatsruif eet en in 2013 dreigt te verhongeren – organiseert deze zomer elke dinsdagavond op de Amsterdamse Vijzelstraat 68 een diner met producten die de officiële houdbaarheidsdatum hebben overschreden, maar nog altijd niet te versmaden zijn. Aanschuiven is gratis. Afhankelijk van de gerenommeerde chef van dienst, wordt u gevraagd mee te helpen met snijden of roeren. Of u brengt uw eigen over-de-datum-ingrediënten mee. Details op www.mediamatic.net.

Week 29 (23 juli 2011)
Vrij groen
Niets vergalt een welverdiend hoogtepunt meer dan gedachten aan ons verderfelijk consumptiegedrag en de onvermijdelijke ondergang van onze planeet. Sus uw geweten met de eco-speeltjes van webwinkel veiligglijden.nl. De vibrators zijn “ftalaat-vrij, koolstofneutraal en loodvrij”, voldoen aan de de eisen van “ROHS, AEEA, C-Tick en REACH”, en zijn – niet te lang over nadenken – “diervriendelijk”. De glijmiddelen Pjur MyGilde (voor haar) en Superhero Ginkgo (voor hem) zijn op waterbasis gemaakt, dus zo puur en schoon als Adam en Eva. MyGilde is “in zeer korte tijd het bestverkopende glijmiddel voor vrouwen” geworden, waarmee bewezen is dat ook de massa’s kunnen genieten van milieubewuste seks. De eco-condooms zijn CO2-neutraal en dragen het fair trade-logo, waarbij de ecologisch verantwoorde seksshop overigens onvermeld laat dat niets de aarde beter beschermt dan condooms. Op onthouding en handmatige soloseks na dan.

Week 28 (16 juli 2011)
Cool & sexy
Duurzaamheid is niet sexy. Duurzaamheid staat voor bezorgdheid, de juiste keuzen maken en nog zo wat verstandige eigenschappen die andermans libido bepaald niet vergroten. De Solar Bikini van de tot voor kort volslagen onbekende acteur en ontwerper Andrew Schneider doet een poging geweten en geslachtsdrift met elkaar te verenigen. De bikini (“medium sized“) is bedekt met een film van zonnecellen die met een elektriciteitsdraadje aan elkaar zijn genaaid. Steek je iPod in meegeleverde usb-aansluiting en red zonnend de planeet.
Duurzaamheid is ook niet iets voor de stoerste bink aan de rand van het zwembad – tenzij hij een iDrink draagt. Dit broertje van de Solar Bikini is een zwembroek onder een laagje zonnecellen. Meegeleverd wordt een koeler voor een flesje water, of, nog cooler, bier. Beide zonnecentrales zijn niet waterdicht, dus mijd zweet en het zwembad.

Week 26-27 (2 juli 2011)
Vrije stroom
Wie zich op vakantie “helemaal vrij” wil voelen, ontkomt niet aan een aantal draadjes die hem of haar met de rest van de wereld verbindt. De telefoon (voor noodgevallen, uiteraard) of de iPad en e-reader met al die goede boeken waar u nu eindelijk de tijd voor heeft, moeten immers worden opgeladen. Hotelgangers hebben het stopcontact op de kamer en kampeerders vluchten naar het douchehok (altijd spannend of na het wc/douchebezoek de telefoon nog op de wastafel ligt), maar echt vrije vogels kiezen voor de Platinum Charger van A-Solar (€45). Het zonnepaneeltje laadt de interne batterij op die u vervolgens koppelt aan uw onmisbare gadgets. Fraai, vederlicht en gelauwerd Hollands ontwerp. Het paneeltje heeft direct zonlicht nodig en het op- en ontladen duurt even, maar ach: u bent vrij en heeft de tijd.

Week 25 (25 juni 2011)
Zwengelradio
Papa’s luisteren op de camping naar de Tour de France. Dat hoort zo. Radio’tje op schoot, biertje bij de hand en af en toe werpt hij een blik op het zwembad om te zien of de kindertjes zich nog zo heerlijk zelf vermaken. Het wandelingetje naar de kampwinkel voor nieuwe batterijen behoort tot het verleden dankzij deze radio met dynamo. Twee minuten draaien aan de zwengel geeft drie kwartier luisterplezier, maar als papa daar geen zin in heeft kan ie ‘m ook in de gemeenschappelijke douches opladen via het stopcontact. De Rhino (€32,50 bij bespaarbazaar.nl) produceert fraai geluid en voelt dankzij een rubberlaagje lekker robuust aan. Er zit ook een led-lamp in zodat de zaklamp thuis kan blijven. Hierdoor is de Rhino ook geschikt voor het noodpakket thuis dat onze overheid elk huishouden aanraadt paraat te hebben. Prima ding.

Week 24 (18 juni 2011)
Leeslamp
Wat je allemaal niet duurzaam kunt noemen. Deze leeslamp van Philips (€39,95) heeft een groen etiket omdat ie slechts 0,3 watt verbruikt. Dat is inderdaad weinig, maar het blijft duister waarom er grondstoffen aan dit ding worden verspild. De leeslamp bestaat uit een plastic plaatje aan een dun balkje voor de batterij. Als je het doorzichtige plaatje op een bladzijde legt, wordt deze verlicht. Maar dan begint het gelazer. Je moet nu boek èn balkje vasthouden wat na vijf minuten kramp veroorzaakt. De batterij is alleen door een computer met usb-aansluiting op te laden. Het plastic is niet doorzichtig genoeg, waardoor je het gevoel hebt door een met kindervingers besmeurde bril te lezen. Vingerafdrukken zijn nauwelijks te verwijderen. En alles wat geen boek is – zoals het tijdschrift dat u nu vasthoudt – is ongeschikt voor deze “extreem zuinige leeslamp”.

Week 23 (11 juni 2011)
Schone vlinders
Het gaat slecht met de vlinder, want ook in de Nederlandse postzegeltjesnatuur is alles van waarde weerloos. Zeventien soorten dagvlinders zijn er al verdwenen, en het voortbestaan van de 53 andere soorten hangt – excusez les mots – aan een zijden draadje. In Europa wordt 9 procent van alle vlindersoorten met uitsterven bedreigd en 14 procent van de libellensoorten. “Dat komt bijvoorbeeld omdat hun leefgebieden worden aangetast”, schrijft De Vlinderstichting. Met andere woorden: omdat wij van die overzichtelijk aangelegde tuintjes willen die voor vlinders een gruwel zijn. Voor € 9,95 koopt u op www.bespaarbezaar.nl een vlinder die uw tuingif overleeft en niet wegvlucht voor uw kat. Ook blijft hij altijd fladderen dankzij een motortje dat hem op en neer beweegt. De stroom wordt – uiteraard –  opgewekt door zonnepaneeltjes, want u wilt natuurlijk alleen maar ecologisch verantwoorde vlinders in uw tuin. 

Week 22 (4 juni 2011)
Broodje panda
Met de paling gaat het slechter dan met de panda, de tijger en de berggorilla. Dus eet u alleen duurzaam gekweekte paling. Niet doen, zeggen Greenpeace en het Wereld Natuur Fonds, duurzame paling is een farce. Ze hebben een klacht ingediend bij de Reclame Code Commissie tegen vissersvereniging Stichting Duurzame Paling. De vissers beweren dat het eten van paling het dier juist beschermt, omdat ze een economisch belang hebben bij het in stand houden van de soort. Zo brengen vissers paling naar zee waardoor ze naar hun paaigebied kunnen zwemmen (sluizen en gemalen voorkomen dat). Wellicht, maar het was ook economisch belang dat tot overbevissing leidde. En als het belangrijk is om paling naar zee te brengen (de hoeveelheid glasaal is 1% van wat het dertig jaar geleden was), waarom eet je ze dan op? Voorlopig eet u geen enkele paling.

Week 21 (28 mei 2011)
Rotte cijfers
Wie gooit er niet af en toe een beschimmeld stuk kaas weg? Onlangs verscheen een rapport van de FAO die uw wandaad in mondiaal perspectief plaatst. In rijke landen wordt bijna net zoveel voedsel weggegooid (222 miljoen ton) als de totale voedselproductie in Afrika bezuiden de Sahara (230 miljoen ton). Europeanen en Amerikanen verspillen jaarlijks tussen de 95 en 115 kilo voedsel, Afrikanen en Aziaten 6 tot 11 kilo. Voor elke consument in rijke landen wordt 900 kilo voedsel geproduceerd, voor mensen in arme landen is dat de helft (460 kilo). Ongeveer een derde van het voedsel gaat verloren tijdens productie of wordt door consumenten weggegooid. Het meeste beleid is gericht op het vergroten van de mondiale voedselproductie, maar het is zinvoller om verspilling te reduceren. Oh ja, een miljard mensen lijdt dagelijks honger. 

Week 20 (21 mei 2011)
Smog in de badkamer
Een mens doet het niet snel goed. Dachten we dat we de CFK-vrije spuitbus met een schoon geweten ter hand kunnen nemen, blijkt dat ze dicht bij huis nog altijd veel schade aanrichten, zo meldde Milieu Centraal onlangs. In spuitbussen zitten namelijk oplosmiddelen en drijfgassen als butaan en propaan. Dit zijn Vluchtige Organische Stoffen (VOS) en deze veroorzaken smog en andere ellende. Circa 6,5 procent van alle VOS in Nederland is toe te wijzen aan deosprays, haarlakspuitbussen en andere producten voor onze persoonlijke verzorging (verkeer en industrie stoten overigens de meest VOS uit). Ook poedelproducten zonder spuitbus, zoals aftershave of nagellak, verzieken het klimaat met hun giftige oplosmiddelen. Deze worden echter in mindere mate gebruikt en vervuilen daarom ook minder. Voor haarlak en deodorant is echter geen excuus: niet sprayen, maar pompen of rollen.

Week 19 (14 mei 2011)
Een groene veeg
Bomen redden onze oververhitte planeet, maar daar vegen wij onze reet mee af. Dagelijks spoelt de wereld 27 duizend bomen door de wc, berekende milieuorganisatie Worldwatch Institute. Gerecycled papier vinden de meeste Europese consumenten niet zacht genoeg: acht van de tien velletjes zijn gemaakt van bomen die speciaal voor ons achterwerk worden geveld. Mocht u een zachte veeg belangrijker vinden dan het voortbestaan van onze planeet (u weet: als alle Chinezen en Indiërs binnenkort net als u luxe wc-papier kopen, staat er geen boom meer overeind), dan ontneemt de firma Van Houtum uit het lommerrijke Swalmen u elk excuus. Sinds kort is het ‘de eerste en enige fabrikant ter wereld die Cradle to Cradle gecertificeerd hygiënepapier produceert: Satino Black.’ Dit hagelwitte papier is CO2-neutraal, 100 procent gerecycled en ‘net zo zacht en wit als normaal toiletpapier.’

Week 17-18 (30 april 2011)
Fairphone
We kunnen niet zonder maar er is geen eerlijk alternatief: de mobiele telefoon. Aan elke mobieltje kleeft bloed uit Congo, waar onder erbarmelijke omstandigheden essentiële mineralen worden gedolven. Warlords vechten om de mijnen en financieren hun legers met de opbrengsten. FairPhone gaat een eerlijke telefoon maken, met hulp van de toekomstige gebruikers. U kunt helpen campagne voeren, meedenken over het ontwerp en zelfs op reis gaan naar Congo om te bepalen van wie FairPhone eerlijke mineralen moet inslaan. Op twitter zwermt het bericht dat KPN de FairPhone gaat verkopen als er meer dan 100 duizend verzoeken zijn getweet. Dat klopt niet, zegt KPN desgevraagd. Als er een betaalbare, goed functionerende FairPhone komt, gaat KPN hem sowieso verkopen. Zorg dus dat ie er komt, via www.fairphone.com. ;

Week 16 (23 april 2011)
Eén ei is geen ei
Bij een feest hoort een beest. Een kerstdiner zonder wild is armoedig en bij Pasen zijn de kippen die onze eieren leggen de klos. Nog altijd komt 85 procent van de Nederlandse kippen nooit in de buitenlucht, zegt Wakker Dier. Dertien miljoen kunnen zelfs nauwelijks bewegen omdat ze in een legbatterij zitten. Hoe overleeft uw geweten deze Pasen? Eieren met een EKO-keurmerk kopen scheelt: niet meer dan zes hennen delen een vierkante meter, en buiten wacht elke hen minimaal vier vierkante meter. Deze dames zijn geluksvogels, want voor elk geboren kippetje sterft een andere: het haantje. De heren groeien te langzaam en leggen geen eieren, dus gaan er jaarlijks circa 30 miljoen aan het gas of verdwijnen in de versnipperaar. Dit gebeurt ook bij haantjes met een moeder die leeft volgens de striktste eco-keurmerken.

Week 15 (16 april 2011)

Landmarkt
Aan de Schellingwouderdijk in Amsterdam-Noord ligt sinds kort een oase voor de groene consument, Landmarkt, dat zoveel mogelijk lokaal geproduceerde producten verkoopt. De bloemkool heeft niet twee weken in een Frans koelhuis gelegen, maar komt vers van een erf 20 kilometer verderop. Regelmatig zijn er proeverijen en vertellen boeren over hun producten. Boodschappen doen wordt een feestje en als Noorderling hoop ik hier vaak te komen. Komt u van elders, denk dan nog even na. Volgens onderzoek worden de meeste ‘voedselkilometers’ gemaakt door consumenten die naar de winkel rijden, en niet door de vrachtwagens die in een keer duizenden bloemkolen uit Frankrijk halen. Koop dus zoveel mogelijk bij uw supermarkt op de hoek, is het devies. Wilde u toch al fietsen in de Waterlandse weilanden die op een steenworp afstand van Landmarkt liggen, doet u dan vooral hier uw boodschappen.

Week 14 (9 april 2011)
Eco-singles
Alleenstaanden zijn aso’s. Volgens het CBS stoot de gemiddelde Nederlander door consumptie 9,9 ton CO2 uit. Er zijn grote verschillen. Een huishouden van vier of meer personen is goed voor zeven ton per persoon, terwijl een eenpersoonshuishouden maar liefst twee keer zoveel per persoon vervuilt. Dat komt door schaalgrootte. Als het modale Nederlandse gezin in de auto stapt op weg naar een Franse camping, vliegt de happy single naar een swingende Amerikaanse stad of een onontdekt wandelpad in de Cambodjaanse bush. Singles kunnen hun geweten sussen bij Crusj, een touroperator die “luxe strandvakanties voor hoogopgeleide singles in de leeftijdscategorie 25 tot 40 jaar” aanbiedt. De CO2-uitstoot van de vliegreis – die volgens Crusj ‘acht keer meer bijdraagt aan het broeikaseffect dan een autoreis’ – wordt gecompenseerd door investeringen in duurzame energieprojecten. Hopelijk vinden de eco-singles elkaar en delen ze binnenkort een huishouden.

Week 13 (2 april 2011)
Gratis zonne-energie
U bent een groot voorstander van duurzame energie en u ergert zich aan dit kabinet dat de nek niet uitsteekt voor een schone toekomst. U wilt best zelf groene energie opwekken, want ook als burger moet je je verantwoordelijkheid nemen. Totdat u de prijs van zo’n setje panelen ziet. Van dat bedrag kun je ook lekker op vakantie. En een terugverdientijd van tien jaar? Wie weet heeft tegen die tijd een links kabinet ons alsnog op de groene koers gezet.
Al uw excuses verdampen door ZonVast van Greenchoice, De Zonnefabriek en Stichting DOEN. Zij kopen voor u een paar fraaie panelen en schroeven ze op uw dak. Het enige dat u hoeft te doen, is twintig jaar lang 0,23 cent per kilowattuur betalen (minder dan u nu voor grijze stroom betaalt). Daarna zijn de panelen van u. Het Geweten zegt: doen.

Week 12 (26 maart 2011)
Schoon terras
Een enkele lezer vindt dat Het Geweten zich verliest in huishoudelijk geneuzel. De wereld staat in brand, en dit ooit illustere weekblad schrijft over ecologische wasmiddelen. Deze lezers hebben gelijk – maar dat zal de wereld niet redden. ‘Fukushima: wat kun jij doen?’, kopte een digitale nieuwsbrief deze week. ‘Lever een bijdrage aan de discussie over onze toekomstige energievoorziening’, was het antwoord. Heel zinvol, en als we dat allemaal doen, verandert er wellicht iets. Het Geweten moet u echter ook wijzen op uw eigen, minuscule Fukushima’s. De lentezon dient zich aan, en het is tijd om de glibberende algenbende van onze terrassen te verwijderen. Chemische middeltjes klaren dit klusje in vijf minuten. Navraag bij Milieu Centraal leert dat een bezem en heet water, al dan niet met azijn of soda, tot hetzelfde resultaat leiden. Als we dat allemaal doen, verandert er wellicht iets.

Week 11 (19 maart 2011)
Killer jeans
Jaarlijks worden er vijf miljard spijkerbroeken gemaakt voor de zeven miljard mensen die de wereld telt. Het merendeel van die jeans moet er bij aankoop versleten uitzien. Jammer, en niet alleen omdat het lelijk is. Het zandstralen gebeurt doorgaans onder omstandigheden die de gemiddelde CEO onacceptabel vindt voor zijn eigen (klein)kinderen, maar met het oog op de winstcijfers de verantwoordelijkheid van zijn toeleveranciers acht. Tijdens het zandstralen komt silica vrij dat stoflongen kan veroorzaken. U leest het goed: uw trendgevoeligheid leidt tot ziektes die een belangrijke reden waren om een halve eeuw geleden onze kolenmijnen te sluiten. Er zijn alternatieven, die door onder andere G-Star en WE worden gebruikt. Andere merken, zoals Diesel, Dolce & Gabbana en Replay, beschouwen stoflongen als onvermijdelijk. U kunt uw woede kenbaar maken via www.schonekleren.nl.

Week 10 (12 maart 2011)
Schoon bad
Lezerspost! ‘Wat is beter’, wil T. V. te Amsterdam weten, ‘douchen of badderen?’ De cijfers van Milieu Centraal spreken voor zich. Een bad kost minimaal 120 liter water, terwijl tijdens een gemiddelde douchebeurt van 7,8 minuten er 54 liter door het afvoerputje gaat (denk eens in hoeveel flessen Spa dat zijn). ‘Maar’, werpt T. V. op voorhand tegen, ‘wij hebben toch voldoende water in Nederland?’ Inderdaad, maar water zuiveren kost energie en chemicaliën. Belangrijker is de CO2 die vrijkomt tijdens het verwarmen van het water. Als je jaarlijks veertig keer onder een (waterbesparende) douchekop stapt in plaats van in bad, bespaar je 3.100 liter water, 16 m3 gas, en houd je 29 kilo CO2 ondergronds. De peuter van T. V. kan beter in een tobbe gaan of in bad met Baby Dam badverkleiner (€39,95 bij www.lesenfants.nl).

Week 9 (5 maart 2011)
Consumenten aller landen: bedankt!
Het is gelukt, dankzij u! U leest immers niet voor niets een progressief kwaliteitsblad: goed geïnformeerd wilt u de wereld – waar u kunt – een beetje beter maken. En dus heeft u de aankoop van uw welverdiende iPad of iPhone 4 uitgesteld. Aanleiding waren berichten over negentiende-eeuwse omstandigheden in fabrieken waar Chinese tieners voor Apple werken. In uw favoriete weekblad las u dat het aantal zelfmoorden onder het Nederlandse gemiddelde ligt, maar toch nam u het zekere voor het onzekere: voor u geen met bloed besmeurde gadgets. Het heeft gewerkt! De ngo makeITfair meldde deze week dat de werkomstandigheden iets zijn verbeterd en de lonen deels verhoogd. Het is niet uit te sluiten dat de krapte op de Chinese arbeidsmarkt een grote, zo niet beslissende rol heeft gespeeld. Maar uiteraard zet u uw consumentenstaking voort tot Apple zich net zo gewetensvol gedraagt als u.

Week 7-8 (19 februari 2011)
Indiër redt kat
Wekelijks volgt u trouw de adviezen en geboden van het Geweten op. En toch knaagt het. U denkt: "Ik doe alles om mijn geweten te sussen, maar ondanks mijn led-lampen en binnenlandse vakanties stoot ik nog altijd ruim drie keer meer CO2 uit dan – pak ‘m beet – een Indiër. Wat doe ik met de laatste resten van mijn welvaartsgassen?"
U compenseert die via het Fair Climate Fund. U geeft aan wat u wilt vereffenen, u maakt geld over en vervolgens worden projecten gefinancierd die evenveel CO2 besparen als u heeft verkwist. Nee, het Fair Climate Fund – opgericht door  ICCO en KerkInActie – plant geen spookbossen. Het voert projecten uit in bijvoorbeeld India, waar dankzij uw compensatie 18 duizend arme gezinnen brandhout verruilen voor CO2-neutraal biogas. Met een paar muisklikken is het op www.fairclimatefund.nl geregeld. Zojuist heb ik voor 75 euro de CO2-uitstoot van mijn auto en kat gecompenseerd. 

Week 6 (12 februari 2011)

Luxe is groen
Rijke stinkerds – zoals de gemiddelde VN-lezer – vervuilen meer dan arme sloebers. U en ik leven nu eenmaal op grotere voet dan trouwe lezers van – ik noem een dwarsstraat – Panorama. Volgens het CBS genereert de rijkste 10 procent huishoudens bijna 17 procent van de totale broeikasgassen die huishoudens uitstoten. De armste 10 procent is goed voor 6 procent. Verrassend genoeg is de uitstoot per uitgegeven euro lager dan die van lezers van de rubriek ‘Dubbel D op donderdag’. Dat komt doordat wij een kleiner deel van ons inkomen uitgeven aan milieubelastende zaken als het verwarmen van een huis, en een groter deel aan “relatief schone producten zoals kleding, meubels en recreatie”, schrijft het CBS. Zo vuil is ons luxeleventje dus niet. Maar helaas is “het effect van dit consumptiepatroon niet groot genoeg om het volume-effect te compenseren”. Ook wij zijn viespeuken.

Week 05 (5 februari 2011)
Groene groenten
Je hoeft geen hoogleraar uit Wageningen te zijn om te weten dat je in februari geen peultjes uit Guatemala moet kopen. Of basilicum uit Nederland. De energie die het kost om peultjes in te vliegen of het Italiaanse zomerkruid in een Nederlandse winter te kweken, is onverantwoord groot. Eet gewoon wat moeder natuur ons voorzet. Maar wat komt er in februari uit de Hollandse grond? Alleen groenteboeren en grootmoeders weten nog wanneer de peultjes van het land komen. En mag je in februari basilicum uit een mediterraan gebied eten, waar geen kassen worden verwarmd? De Groente- en fruitkalender – een gratis iPhone app van Milieu Centraal – weet de antwoorden. Voor wie geen iPhone heeft: Hollandse peultjes eet je in de vroege zomer. En basilicum uit Holland of Israël is het hele jaar door een ecozonde. Gewoon zelf kweken dus.

Week 04 (29 januari 2011)
Groen zappen
“Ook voor het bedienen van uw tv is nu een duurzame oplossing! Deze Go Green afstandsbediening werkt namelijk op zonne-energie.” Het enthousiasme van webwinkel ecostore.nl is aanstekelijk. Tja, waarom ook niet. In plaats van batterijen een zonnepaneeltje. Zappen zonder wroeging.
Wanneer heeft u voor het laatst de batterijen van uw aabee vervangen? Ik geloof dat ik het in mijn studententijd een keer heb gedaan. Maar sinds ik kinderen heb, is het ding al stuk voor de batterijen op kunnen zijn.
Ooit heb ik voor deze rubriek uitgezocht of een melkschuimertje met zonnepaneel zichzelf groen mag noemen. Met andere woorden: of de energie die het kost om zo’n zonnepaneeltje te maken, uitgespaard wordt door batterijen te weren. Nee, was het antwoord. Ook voor dit ding geldt: negeren. Slinkse zakenlui willen voor €8,95 uw geweten in slaap sussen.

 Week 03 (22 januari 2011)
Zonnelamp
Slim, handig en groen. Deze buitenlamp (bespaarbazaar.nl, €32,50) wordt gevoed door het zonnepaneeltje dat er bovenop zit. De bewegingsmelder en schemersensor zorgen ervoor dat de lamp alleen aangaat als er in het donker een dier of mens langsloopt. Overdag laden de zonnepanelen de batterij op. Handig bij een afgelegen tuinhuisje of als u geen zin heeft om elektriciteitskabels te trekken. Er is ook een variant waarbij het zonnepaneel los van de lamp te monteren is voor het geval deze niet direct in het zonlicht hangt. Maar de zuinige ledlampjes hebben weinig zon nodig. In Huize Geweten hangt ie op het westen en werkt ie prima. Iets te goed zelfs: de kat schrikt elke keer als ze door het kattenluik naar buiten gaat.

Week 02 (15 januari 2011)
Gemakzucht
De ICY is ‘een slimme thermostaat’ die energie kan besparen en dus als duurzaam product over de toonbank gaat. Dankzij een licht- en bewegingssensor weet de ICY (adviesprijs €168) of er iemand thuis is en past de verwarming daarop aan. Dit kan tot 26 procent aan stookkosten schelen. Je kunt je thermostaat natuurlijk ook programmeren (zo ingewikkeld is het niet: op werkdagen is er tussen half negen en half zes niemand thuis en tussen elf en zeven uur slapen we) en aan/uitzetten als het anders loopt. Maar dat vergeten mensen en dan grijpt de ICY in. Op zich mooi als je dankzij een apparaat een kwart minder gas verstookt, maar het is ook treurig: de aarde vergaat, en het lukt ons niet op tijd de verwarming uit te zetten. Gemakzucht als duurzaamheid.

Week 01 (8 januari 2011)
Warmdraaien
Bijna al mijn buren heb ik er de afgelopen weken op aangesproken, en nu bent u aan de beurt: laat uw automotor uit als de ramen krabt. Bijna iedereen start eerst de motor, raspt het ijs van de ruiten, kucht zijn longen schoon en rijdt dan pas weg. Fout. Stationair warmdraaien is een mythe: een motor wordt er nauwelijks warm van. Hoe kouder het is, hoe schadelijker de gevolgen. Doordat de olie niet snel genoeg opwarmt, slijt de motor sneller. De katalysator komt niet op temperatuur en werkt daardoor niet of nauwelijks. Volgens MilieuCentraal is bij min twee graden de uitstoot van giftige stikstofoxiden van een koude, stationair draaiende benzinemotor ruim vier keer groter dan van een warme motor. De uitstoot van vluchtige organische stoffen is zelfs acht keer groter. Luister naar Het Geweten, en u wacht een gelukkig, gezond en wijs 2011.

Week 50 t/m 52 (18 december 2010)
Feestvreugde
Het is de schone taak van Het Geweten u te behoeden voor verspilling. Niet altijd even leuk, maar iemand moet het doen. De feestdagen zijn een verzoeking. Als we de aarde niet zouden overbelasten, zou u van mij zo veel vuurpijlen mogen afsteken als u maar wilt en kunnen vliegen naar het verst afgelegen strand om daar lekker niets te doen. Maar daar is de wereld te klein voor, en nu vindt u mij een zuurpruim.
Soms is er een duurzaam alternatief voor uw feestelijke spilzucht. Zoals deze kerstlampjes op zonne-energie (bespaarbazaar.nl, €32). De accu wordt overdag opgeladen en de lampjes gaan automatisch aan als het donker wordt. Na een zonnige dag branden de lampjes zes uur; een bewolkte dag levert genoeg stroom op voor twee uur gezelligheid. Op knipperstand gaan ze respectievelijk veertien tot tien uur mee. Iedereen blij.

Week 49 (11 december 2010)
Kringloopboom
Meer dan ooit heeft de wereld bomen nodig. Om de lucht te zuiveren, om de CO2 die onze auto’s de lucht in spuwen om te zetten in hout of om mussen en ander opgejaagde fauna een veilig onderkomen te bieden. Maar wat doen wij? We zagen een boom om, hangen ‘m  vol kerstballen en zetten ‘m een paar weken later bij het grofvuil.
U kunt uw kerstboom ook huren via www.adopteereenkerstboom.nl. Uw leenden wordt vertroeteld op een ecologische kwekerij (geen gif, dus goed voor de mussen) en logeert tegen een kleine vergoeding gedurende de kerstvakantie bij u. Begin januari gaat het stralend middelpunt van uw feestdagen met kluit en al de grond in. Een jaar later haalt u dezelfde boom weer in huis (‘Oh papa, wat is onze boom gegroeid!’), maar u mag ook een andere kiezen. Als u ‘m maar weer levend terugbrengt.

Week 48 (4 december 2010)
De groene Sint
“Moeten Sinterklaascadeaus nu ook al duurzaam zijn? Mogen we niet een keer per jaar zonder schuldgevoel lekker uitpakken? Oké, wij hebben alles al. Maar voor de kinderen is het zo leuk.” Ik weet het: groen is goed, maar ondraaglijk als het altijd moet. Toch moet ik u tot de orde roepen. U heeft inderdaad alles al, en zorg er toch in godsnaam voor dat uw kinderen dat lot bespaard blijft. Was u vroeger niet zielsblij met een knuffelbeer en een taaitaaipop? Waarom moeten uw schattebouten dan overladen worden met Wii’s en ander peperduur en milieubelastend speelgoed? Een volledig verantwoord alternatief – goedgekeurd door Het Geweten – is de TUT Hola (www.tut-hola.nl, €14,95). Dit fleurige poppetje is gemaakt van restjes biologisch katoen van een Nederlands kledingmerk. De opbrengst gaat naar goede doelen als Jantje Beton en WarChild. Een per kind is voldoende. Echt.

Week 47 (27 november 2010)
Groene verwachtingen
Soms sta ik verlamd van angst boven het wiegje van mijn jongste dochter. Daar ligt ze dan, die schitterende kristallisatie van onze liefde. Maar ook: een tabula rasa waar ik de eerste krassen op maak. Mijn liefde is onvoorwaardelijk maar ook verstikkend. Mijn goede bedoelingen – de beste van de wereld – zijn ook onuitgesproken verwachtingen die ze de rest van haar leven met zich mee zal dragen.
De herfst heeft zich stevig in mijn gemoed genesteld, en zelfs een vrolijk shirtje met de opdruk ‘Eco kid’ kan mij van mijn stuk brengen (www.tansy.nl, €17). Nog voor ze haar eerste ecozonde heeft kunnen begaan, heb ik bepaald dat ze ecologisch verantwoord zal leven. Mijn geliefde mocht vroeger nooit snoepen, en nu is ze verslaafd aan chocola. Trouwens: welke neuroot wil dat zijn kind een recycle-tekentje op haar buik draagt?

Week 46 (20 november 2010)
Zetje
Pasta kook je in twaalf minuten gaar. Maar dat hoeft niet. Je kunt ook water aan de kook brengen, pasta er in gooien en het gas uitdraaien. Wordt net zo lekker, maar scheelt toch – pak ‘m beet – een onsje CO2. Ook rijst en eieren worden gaar in heet maar niet kokend water. Onze grootmoeders wisten dit al, want zij gebruikten een hooikist om eten na te laten garen. Wij weten van niets, mede dankzij pastafabrikanten die “twaalf minuten koken” op de verpakking zetten.
Nudge gaat dat veranderen. Nudge is een netwerk van praktische idealisten die een klein zetje – een nudge – in de goede richting willen geven. Cruciaal is de koppeling met bedrijven. Zo praat Nudge met fabrikanten om de gebruiksaanwijzingen voor bijvoorbeeld pasta aan te passen. Surf naar nudge.nl voor andere zetjes, of geef er zelf een.

Week 45 (13 november 2010)
Zuivere aflaten
Briljant idee van Natuur en Milieu: koop CO2-emissierechten en vernietig ze. Als rechtschapen ecozondaar compenseert u uw midweekje Malediven of de gezinsvakantie in de Alpensneeuw door bomen te planten. Of, als u iets verstandiger bent, door ledlampen en zuinige kookoventjes uit te delen aan arme sloebers. Deze aflaten hebben net als hun middeleeuwse voorgangers het nadeel dat resultaat niet is gegarandeerd: bomen gaan onverhoopt tegen de vlakte en het Braziliaanse gezin dat u verblijdt met een ledlamp had deze wellicht zelf ook aangeschaft, waardoor uitstoot niet wordt vermeden. Op www.co2markt.eu koopt u Europese emissierechten waar u vervolgens niets mee doet. Het gevolg is dat Europese bedrijven het niet kunnen gebruiken en de prijs van CO2 stijgt, waardoor energiebesparing aantrekkelijker wordt. Veel betrouwbaarder en doeltreffender wordt een aflaat niet. Het Geweten zegt: doen.

 Week 44 (6 november 2010)
Groen comfort
Hoeveel ongemak mag energiebesparing opeisen? De commercie doet z’n uiterste best om u te laten geloven dat een gewetensvol, duurzaam leven geen greintje comfort kost. Soms hebben ze gelijk (een tochtvrij huis is aangenaam), maar vaak niet: zelfs de duurste ledlamp transformeert uw huiskamer in een wachtlokaal van een slechtziende tandarts. (Voor het gemak laat ik de vraag even liggen of ons idee van comfort überhaupt te verenigen is met het voortbestaan van de aarde.)
Vorige maand prees ik op deze plek de Radiator Booster, een ventilatortje dat de lucht tussen muur en de verwarming wegblaast en zo bijdraagt aan een lager energieverbruik. Ik word helemaal gek van het gezoem van dat aan- en uitspringende ventilatortje. Ik dacht er aan te wennen, maar het lukt niet. Echt niet. Ik beloof u plechtig folie achter de radiator te plaatsen. Hopen dat dat niet lelijk is.

Week 43 (30 oktober 2010)
Groene koekenpan
Elk product is tegenwoordig verkrijgbaar in een groene variant, dus waarom niet ook een koekenpan. Het Belgische GreenPan noemt zijn pan groen omdat deze is voorzien van een anti-aanbaklaag van Thermalon. De productie hiervan kost zestig procent minder CO2 dan van een conventionele anti-aanbaklaag. Daarnaast bevat de GreenPan (€40 tot €85, afhankelijk van de grootte) in tegenstelling tot enkele concurrenten geen PFOA. Deze giftige stof komt bij hoge temperaturen vrij en kan vervolgens in uw bloedbaan opduiken. Bovendien moet de GreenPan ook nog eens langer meegaan dan een doodgewone tefalpan.
Ik ben geen heilig boontje: als een uitstekende koekenpan niet groen is, koop ik ’m toch. Maar de GreenPan is groen èn uitstekend: hij geleidt heerlijk gelijkmatig, ligt lekker zwaar in de hand, weerstaat de heetste vuren en is in een handomdraai schoon.

Week 42 (23 oktober 2010)
Groen slobberen
Ik ben die Nespresso zo langzamerhand zat. Ik wil weer echte espresso èn een mooi, nieuw espressoapparaat. Met de koffie is weinig mis en groter gebruiksgemak is haast ondenkbaar. Maar de capsules zijn duur en je betaalt mee aan al die opsmuk als goud gekleurde verpakkingen, overdadig ingerichte winkels en het nieuwe vakantiehuis van die slijmbal George Clooney. En dan is er natuurlijk de milieubelasting: die cupjes worden gemaakt van aluminium, een schaars metaal dat eindeloos hergebruikt kan worden maar dat wij na het zetten van een paar slokjes koffie voor eeuwig naar de afvalhoop verbannen. Ik vertelde mijn Geliefde dat dit argument doorslaggevend is.
Sinds kort recyclet Nespresso de cupjes. Je geeft ze gewoon mee aan de postbode als hij nieuwe brengt. Goed nieuws voor het milieu, slecht nieuws voor mij. Hoe kom ik nu ooit nog van dat apparaat af?

Week 41 (16 oktober 2010)
Lucht verplaatsen
Het lijkt te mooi om waar te zijn: dankzij een leeg doosje met ventilator kan ik tot 21 procent op mijn stookkosten bezuinigen. De Radiator Booster (€29,95 bij www.bespaarbazaar.nl) zuigt warme lucht op tussen radiator en muur en blaast deze de kamer in, waardoor de verwarming een tot drie graden lager kan. Als ik mijn natuurkundelessen goed herinner, leidt meer luchtcirculatie niet tot energiebesparing. Van belang is hoeveel warmte wegsijpelt. Alleen isolatie helpt dus.
Het Geweten voelde een zuur stukje opborrelen, maar belde toch even met iemand die er echt verstand van heeft: Niels Sijpheer van Energieonderzoek Centrum Nederland. Volgens hem bespaart het apparaat wel degelijk energie omdat het de warmteafdracht van de radiator verbetert. Voor een vijfde minder stookkosten steekt hij zijn hand niet in het vuur, maar minder is ook indrukwekkend voor een stukje plastic.

Week 40 (9 oktober 2010)
Hiep hoi
Elk feest heeft een zwart randje: afval. Per definitie is een goed feest een orgie van verspilling, anders zou het zich niet onderscheiden van een doordeweekse middag of avond. Calvinisten die zich schuldig voelen over onze geanimeerde spilzucht, moeten bedenken dat zelfs ‘s werelds armste paupers zich in bochten wringen om zo nu en dan de bloemetjes buiten te zetten. Feesten zijn immers een levensbehoefte.
Toch voelt het gewetensvolle feestbeest zich ongemakkelijk met die vuilniszakken vol plastic bekers, bordjes en eendagsslingers die we de volgende dag op straat zetten. Webwarenhuis Eco-Logisch (www.eco-logisch.nl) verzacht de kater met ballonnen, rietjes en bekers die ecologisch zo verantwoord zijn dat u ze na gebruik op de composthoop kunt gooien. Het plastic is gemaakt van maïszetmeel en de biologisch afbreekbare ballonnen zijn ook nog eens voor een eerlijk loon geproduceerd door Indiase paupers. Hiep hoi.

Week 39 (2 oktober 2010)
Verantwoord weggooien
Godzijdank woon ik een stadsdeel waar het scheiden van afval geen hoge prioriteit heeft. Onze ambtenaren vinden een kliko voldoende en de rest breng je zelf naar de glas- en papierbak. Gehannes met aparte zakken voor plastic en bakken voor tuinafval blijft mij gespaard. Maar dan zijn er nog genoeg dilemma’s waarvan ik het bestaan niet wist – maar dankzij de gratis iPhone app Afvalscheidingswijzer helaas wel. Waar gaat bijvoorbeeld de doos van de afhaalpizza heen? En die van een diepvriespizza? De Afvalscheidingswijzer leert dat de verpakking van een diepvriespizza naar het oud papier moet, maar die van een afhaalpizza weer niet (niet hygiënisch vanwege etensresten). Zo zijn er verschillende bestemmingen voor etiketten (oud papier) en zelfklevende etiketten (vuilnisbak), houtsnippers (gft-afval) en houtskoolresten (vuilnisbak), wasbenzine (klein chemisch aval) en spiritus (vuilnisbak). Het leven was eenvoudiger zonder deze informatie.

Week 38 (25 september 2010)
Schone stroom
‘Groen’ kan een welkom koopargument zijn. Als beginnend audiofiel heb ik mijn oog laten vallen op een netfilter. Dit is een contactdoos met wat elektronica die pieken en dalen uit het stroomnet vist voordat deze je hifi-apparatuur bereiken. Dergelijke onregelmatigheden ‘vervuilen het geluidsbeeld’, zoals dat heet. De Monster HDP750G maakt voor €129,95 de stroom brandschoon.
Mijn nieuwe vrienden van het Amsterdamse audiopaleis Hifi Solutions geloven er niet in. ‘Een echt netfilter is veel duurder. Bespaar je deze onzin en ga gewoon lekker van muziek genieten.’ Maar de eigenwijze en koopzieke perfectionist in mij moet ‘m hebben. Gelukkig blijkt het veredelde verlengsnoer ook een groene functie te hebben: als je de versterker uitzet, wordt alle randapparatuur uitgeschakeld. Scheelt weer wat wattjes. Als ik heel erg m’n best doe, meen ik te kunnen horen dat zowel K3 als Mahler net iets mooier klinken.

Week 37 (18 september 2010)
Eko-kroket
De gewetensvolle consument moet het doen zonder het goddelijke genot dat de snackbar biedt. Nooit staat mijn boycot van de bio-industrie onder grotere druk – en zwicht ik vaker – dan wanneer de schalen bitterballen op een borrel passeren of ik ‘s nachts zwalkend langs de Febo fiets. Vegetariër en vismijder Jonathan Safran Foer zei in VN dat hij sushi het meest mist. Deze flexitariër kan eigenlijk niet zonder de Hollandse kroket, onze belangrijkste bijdrage aan het mondiale culinaire erfgoed.
Maar nu is er Pomms'. De frieten en kroketten van dit kakelverse bedrijfje zijn honderd procent biologisch en zo ambachtelijk als het stoofvlees van mijn oma. Vooralsnog is Pomms' alleen te krijgen bij de eigen verkoopwagen op festivals en evenementen, maar het uiteindelijke doel is dat elke snackbar naast een Kwekkeboom ook een Pommetje in het vet kan gooien.

Week 36 (11 september 2010)
Koop van verre
Als consument de wereld redden lijkt eenvoudig. Neem deze vuistregel: koop lokaal gekweekt voedsel. Spaanse sperziebonen zijn van de zotten: het vervoer van een te verorberen calorie kost een veelvoud aan calorieën in de verbrande diesel.
Onzin, leert Amerikaans onderzoek. Voedsel kweken kost veel energie, en de vervoerscalorieën zijn bijna te verwaarlozen. Een pond sla (70 calorieën) kweken vergt een kleine 5.000 calorieën, en deze per vrachtwagen 2.500 duizend kilometer vervoeren is goed voor 175 calorieën. Veruit de meeste energie wordt verbruikt door consumenten bij het halen, bereiden en bewaren van het voedsel. Een koelkast verbruikt in een week 9.000 calorieën. Een autoritje van 15 kilometer naar de boerenmarkt kost al snel 10.000 calorieën.
Een ingewikkelde vuistregel waarmee u de wereld wel redt: koop voedsel dat gekweekt is waar dat het minste energie kost, ongeacht de afstand tot uw koelkast.

Week 35 (4 september 2010)
Houten radio
Een bloedmooi ding waar we nu eens niet cynisch over gaan doen: de Magno FM Radio. In een Indonesisch plattelandsdorpje worden de apparaten met de hand in elkaar gezet. Daar zijn de bewoners zestien uur mee bezig – een eeuwigheid voor de overspannen Chinese tieners die uw iPad in elkaar stansen – en dan ook nog eens voor een postkoloniaal loon. Het hout is Oost Indisch palissander, geliefd bij muziekinstrumentenmakers, wat volgens webwinkel www.wannekes.nl het geluid ‘zeer zuiver en resonant’ maakt. Voor elke gevelde boom wordt een nieuwe geplant. Af en toe moet de Magno verwend worden met een laagje teakolie, wat de band tussen u en deze beauty alleen maar zal versterken. Fair trade, ecologisch verantwoord, een lust voor oog en oor en ook nog eens lekker duur (€187,50): Het Geweten is aan het sparen.

Week 34 (28 augustus 2010)
Huiselijk dilemma
Lezerspost! Roy van V. is ‘tamelijk vaak bezig’ met de vraag hoe hij zijn waterkoker moet vullen. Met warm water (‘wachten tot het water warm is, dus koud drinkwater nodeloos wegspoelen’) of met koud water (‘ik verspil geen water, maar de waterkoker verbruikt meer elektriciteit want het opwarmen duurt langer, ook niet best’)? Het Geweten – verrukt van zoveel oog voor detail – legt de vraag direct voor aan de allesweters van Milieu Centraal. Hun advies: doe koud water in de waterkoker. Bij het tappen van warm water blijft een relatief groot deel achter in de leidingen, zegt MC. ‘Het koude water is nodeloos weggespoeld, het warme water deels nodeloos verwarmd.’ Minstens zo belangrijk: kook niet te veel water. Tip van De Geliefde – het übergeweten in huize Het Geweten – elke vier tellen dat de kraan loopt, is genoeg voor een beker thee. Wat gezellig, die lezerspost!

Week 33 (21 augustus 2010)
Chinese kolencentrales
Ik wil het u nooit meer horen zeggen: ‘Zolang China elke week een nieuwe kolencentrale bouwt, hoef ik geen spaarlampen in te draaien.’ Uw redenering is even dom als amoreel. Stel: u bent boer. In het meer dat u voor uw irrigatie gebruikt, morst u landbouwgif. Kwalijk, maar bij lange na niet zoveel als een veel groter boerenbedrijf even verderop loost. Zo langzamerhand raakt het meer vergiftigd en wordt u in uw bestaan bedreigd (vooral door uw voorvaderen die landbouwgif introduceerden, maar dit terzijde).
Mijn vraag aan u: waarom wordt het meer schoner als u gif blijft dumpen? En waarom stapt u niet over op een schoner èn goedkoper bestrijdingsmiddel, dat alleen in eerste aanschaf duurder is? Maar bovenal: hoe denkt u ooit uw buurman te kunnen overtuigen om minder gif te gebruiken als u zelf geen druppel minder gif gebruikt?

Week 32 (14 augustus 2010)
Zonnestralen
Het Geweten wordt geplaagd door ernstige twijfels over het bestaansrecht van deze rubriek. Wat voor zin heeft het om u als consument bij te staan minder CO2 uit te stoten als onze overheid het zo dramatisch laat afweten?
Ik las gisteren dat in 2050 de mondiale energievraag twee keer zo groot is als nu. Zonder een radicaal afscheid van fossiele brandstoffen, verdubbelt de hoeveelheid CO2 in de atmosfeer eveneens. De afgelopen twintig miljoen jaar is er nog nooit zoveel CO2 in de lucht geweest. Ook al weten we nog niet alles van klimaatverandering, ik stel mijn kinderen niet graag bloot aan dit experiment. Nederland bouwt aan de toekomst. Het is nog altijd van plan om vier nieuwe kolencentrales te bouwen. Die gaan minstens veertig jaar mee.
Het Geweten moet hoognodig met vakantie. Liefst naar een zonovergoten strand op minstens twaalf uur vliegen hiervandaan.

Week 31 (7 augustus 2010)
Lekker dom
‘Dumb as we wanna be.’ Zo omschrijft New York Times-columnist Thomas Friedman Amerikanen die lekker in hun SUV blijven rondrijden terwijl ze weten dat ze daarmee het klimaat opblazen en hun grootste vijanden in het Midden-Oosten overladen met petrodollars. Gewoon, omdat het makkelijk is en omdat niemand je iets kan maken in die vette SUV van je.
Hoe anders zijn wij. Wij pakken alleen de auto als het echt niet anders kan. Oké, soms omdat het makkelijk is, maar dan alleen voor de zaterdagse boodschappen. Ahum. Volgens Milieu Centraal is maar liefst een op de drie autoritten korter dan vijf kilometer, een afstand die je makkelijk kunt fietsen. Onze gemaksritjes kosten jaarlijks honderd euro en 185 kilo CO2 per auto, ongeveer tien procent van de uitstoot van een gemiddeld huishouden. Maar dom zijn we niet.

Week 30 (31 juli 2010)
Mythisch keurmerk
Een vaatwasser verbruikt vier keer meer energie dan een afwasbeurt met de hand, zo leerde Het Geweten vorige week (tenzij een keukenkastboiler wordt gebruikt). Een factor vier moet genoeg zijn om zelf de borstel ter hand te nemen, maar voor ons welvaartskinderen is het ondenkbaar afstand te doen van het verworven recht om het vuile vaatwerk uit te besteden. We werken er toch hard voor? En zolang ze in China bijna elke week een nieuwe kolencentrale in gebruik nemen, kunnen wij ‘s avonds na een dag hard werken heus eventjes de vaatwasser aanzetten. Bovendien gebruiken we de duurdere – want daar werken we hard voor – ecologische vaatwastabletten van Albert Heijns huismerk Puur en Eerlijk. Die bevatten geen fosfaten of parfum en dragen ook nog eens het mythisch klinkende eco-keurmerk Nordic Swan. Zo spoelen we de laatste gewetenswroeging weg.

Week 29 (24 juli 2010)
Vuile vaat
Zelfs in onze rimpelloze welvaartsleventjes zijn er grotere ergernissen, maar het blijft voelen als een onverdiende straf: de afwas. ‘s Avonds komen we doodmoe thuis om verwelkomd te worden door dreinende engeltjes die alles in de strijd werpen om niet te eten, tanden te poetsen of – godbetert – naar bed te gaan. Na anderhalf uur is de slag gewonnen, en willen we maar een ding: neerploffen op de bank voor een glas wijn, een half gesprek met onze geliefde en lekker zielloos zappen.
En dan staart ie ons aan: de afwas. Een beetje dubbelverdiener heeft een vaatwasser en kan na vijf minuten alsnog onderuit zakken. Helaas niet zonder schuldgevoel: een vaatwasser verbruikt vier keer meer energie dan zelf de borstel ter hand nemen. Tenzij je een close-in boiler hebt, zoals wij. Onze redding. Zo wast de ene zonde de andere schoon.

Week 28 (17 juli 2010)
Met dank aan Beijing
BMW ontwerpt een elektrische auto. Opvallend, want de gemiddelde BMW-rijder is niet het toonbeeld van ecologisch bewustzijn. BMW’s zijn voor branieschoppers. De cilinderinhoud, het interieur, het rijgedrag – het is fraai, maar veel te duur. Alsof je in een redelijk goed restaurant eet dat met zijn prijzen wil laten zien dat het tot de top behoort. Dat trekt een bepaald slag mensen.
In de New York Times noemde een BMW-bobo ‘het afscheid van fossiele brandstoffen onomkeerbaar’. De opkomende paniek bij BMW-rijders werd direct gesust: ‘It’s fun to drive electric.’ Een Duitse auto-professor noemde een andere reden: China. Eerder vroeg dan laat zal de snelst groeiende automarkt roetspuwende auto’s weren in de binnensteden. En dus moeten ze in Beieren wel aan de elektrische auto – met dank aan Beijing. Wie zei dat Chinezen zulke viespeuken zijn?

Week 26 & 27 (3 juli 2010)
Eco-gekte
Het kon natuurlijk niet uitblijven: een of andere eco-charlatan die met de WK-gekte aan de haal gaat. Het Nederlandse Le Big biedt WK-sokken aan die gemaakt zijn van biologische katoen en ‘fair’ zijn geproduceerd (www.lebig.nl; €3,95 voor de babymaat en €4,95 voor de kinder- en herenmaat; dames moeten hun heil elders zoeken).
Duurzame WK-parafernalia? Ik leg het nog een keer uit: Nederlanders vragen twee keer meer dan de aarde kan opbrengen, en het is – hoe koddig ook – niet in het belang van uzelf, laat staat uw (klein)kind, om oranje sokken aan te schaffen die slechts een keer gedragen worden, en met dit zomerweer waarschijnlijk helemaal nooit. Ga lekker gek doen tijdens het WK, maar noem het niet ‘duurzaam’.
 

Week 25 (26 juni 2010)
Boodschappenwagenidealisme
Met een boodschappenwagentje de wereld redden is een dure aangelegenheid. Uit recent onderzoek van de prijsvergelijkingswebsite kelkoo.co.uk blijkt dat groene producten in Europa gemiddeld 46 procent duurder zijn dan gewone. Biologisch voedsel kost gemiddeld 25 procent meer, kleding en schoenen 27 procent en gezond- en schoonheidsproducten zelfs 183 procent.
Ik vermoed dat de hogere prijs een deel van de aantrekkingskracht is. Als biologische kipfilet even duur is als gewone, kun je net zo goed gewone kopen. Idealisme vereist nu eenmaal een offer, en als je kipfilet niets extra’s kost, heb je niet echt een offer gebracht. Wat duurder is, is exclusiever. ‘Kijk schat, we eten vanavond heerlijke vrije-uitloop kip’ klinkt heel wat smakelijker dan ‘vanavond hebben we gewoon een bio-industrie kippetje hoor’. Idealisme als verwennerij. Slim. En prettig, voor ons.

Week 24 (19 juni 2010)
Groene poepel
Het is natuurlijk niet altijd afzien, het testen van duurzame producten voor deze rubriek. Vorige week, tijdens een vaartochtje op een zwoele zomeravond, plopte de kurk van een Crémant de Die tegen de overspanning van een eeuwenoude Amsterdamse brug. De mousserende Brut (www.goodforall.eu; €19,95) houdt het tussen prosecco en champagne, een vergelijking waarmee ik de ware vinoloog ongetwijfeld schoffeer. Aan boord was een kenner die verrukt raakte van ‘fruitige frisheid’ en ‘dat appeltje in de neus’, een hippe marketeer die mijmerde over ‘de nieuwe rosé, de nieuwe prosecco’ en een levensgenieter die opveerde bij de mededeling dat het zwavelgehalte zeer laag is waardoor een kater uitblijft. Op zijn beurt liet Het Geweten zich op deze warme, windstille en schier eindeloze avond, in slaap sussen door het logo ‘Agriculture biologique’, dat het gebruik van kunstmest en chemische bestrijdingsmiddelen uitsluit.

Week 23 (12 juni 2010)
Wedstrijdje groen doen
Hoeveel gloeilampen bent u waard? Mijn gemiddelde energieverbruik – voor voedsel, verwarming, wasmachine, laptop, snoepreisjes, et cetera – staat gelijk aan 33 gloeilampen van 60 watt die 24/7 branden. Om dit duurzaam op te wekken is een windmolen nodig met een spanbreedte van 5,1 meter of een zonnepaneel van 65,4 vierkante meter (dag achtertuin). Of, iets conventioneler, vijf liter olie per dag, wat zorgt voor de hoeveelheid CO2 die past in 416 ballonen met een diameter van 30 centimeter.
Op de briljante website www.wattzon.com (bedacht door de groene uitvinder, Saul Griffith, onlangs in The New Yorker omschreven als ‘an invention engine’) kunt u met het antwoorden van een paar eenvoudige vragen uw eigen energieverbruik in kaart brengen. Bovendien kunt u mij voor een CO2-duel (ik ben user ‘Geweten’) – als u dat durft, want niemand leeft schoner dan Het Geweten.

Week 22 (5 juni 2010)
Molensteen
Vorige week schreef ik een zuur stukje over een peperdure speelgoedauto op waterstof, die alleen maar interessant kan zijn voor steenrijke eco-entrepreneurs. Deze week een zuur stukje over een product dat ideaal moet zijn voor een geheel ander slag mensen: de duurzame kampeerder.
Met de Cougar Fietsgenerator (www.bespaarbazaar.nl, €175) wek je bij je tent of caravan zelf elektriciteit op. Grijp de tentstok voor evenwicht, bestijg de trappers en fietsen maar. Dagtochtjes behoren helaas tot het verleden, want je moet negen uur trappen om – bijvoorbeeld – vijf uur bij een tl-lampje te kunnen lezen. De Cougar weegt vijf kilo, dus vergeet niet een extra sterke rugzak aan te schaffen.
Wie koopt dit? Ene Harry Haenen, die op bespaarbazaar.nl teleurgesteld meldt dat het apparaat veel herrie maakt en dat u niet negen maar achttien uur moet fietsen voor een volle accu.
Volgende week weer een jubelend stukje.

Week 21 (29 mei 2010)
Spelen met duurzaamheid
Hoe decadent kan duurzaamheid zijn? Er zijn handgemaakte boxsprings van ecologisch paardenhaar, ambachtelijk gekweekte vlas en wat al niet meer voor de prijs van een occasion Prius. Er zijn ecologische zonnebrandcrèmes die net iets goedkoper zijn dan vloeibaar goud. En er is duurzaam speelgoed. Voor €153,25 verkoopt de webwinkel www.totaalduurzaam.nl de H-racer, een auto’tje dat rijdt op waterstof. Je gooit water in een bijgeleverd pompstationnetje en dankzij de energie van een zonnecel wordt water gesplitst in zuurstof en waterstof, de brandstof van de toekomst.
Wie koopt dit? Kinderen zullen er snel mee uitgespeeld zijn: na tien minuten tanken rijdt de H-racer hoogstens twee minuten. Misschien is het iets voor eco-entrepeneurs of duurzaamheidsmiljonairs die willen laten zien ‘wat er met een beetje positief denken allemaal wel niet mogelijk is’. Duurzaamheid als speeltje.

Week 20 (22 mei 2010)
Help uw groene bank
Bankiers verdienen het nog altijd om met pek en veren door de straten te worden gejaagd, maar soms doet er eentje iets goeds. Zoals ASN Bank, dat nieuw beleid wil formuleren om de mondiale biodiversiteit te behouden. Uw spaargeld kan bijdragen aan het vernietigen van natuur, bijvoorbeeld als uw bank het aan een oliemaatschappij leent om in de Golf van Mexico naar olie te boren. ASN wil zichzelf nieuwe gedragsregels opleggen, en u kunt via www.voordewereldvanmorgen.nl het conceptstuk aanscherpen nog voor het van kracht is.
Hulde voor zoveel openheid. Helaas verplicht deze vorm van crowd sourcing de ASN tot niets; elke suggestie kan terzijde worden geschoven. Nog mooier zou het zijn als klanten via een wiki de criteria opstellen wat er met hun bloedeigen geld mag gebeuren. Maar zoveel inspraak gunnen bankiers hun klanten (nog) niet.

Week 19 (15 mei 2010)
Het laatste logo
Eindelijk: het logo dat alle andere logo’s overbodig maakt. Wij hedonistische idealisten worden horendol van die kakofonie aan keurmerken. Weet u het verschil tussen het EKO-keurmerk en de Beter Leven-sterren? Of uitloop-eieren meer leefruimte garanderen voor moedertje kip dan scharreleieren? En zitten er echt pijnboompitten in dat potje pesto, of toch cashewnoten?
Enkele bloggers van het onvolprezen www.foodlog.nl presenteren ‘het laatste voedsellogo’. Zo werkt het: met uw mobiele telefoon scant u de barcode van een product. Vervolgens leest u hoeveel ruimte de kip tot haar beschikking heeft of waar de cashewnoten dan wel pijnboompitten vandaan komen. Deze informatie komt van een wiki-site (www.kijkofhetklopt.nl) waar producenten, consumenten en wetenschappers gegevens leveren èn controleren. Deze week gaat de website online, de app voor telefoons volgt uiterlijk eind dit jaar. Vanaf dat moment kunnen we alle andere logo’s vergeten.

Week 17/18 (1 mei 2010)
De groene kiloknaller
Nog nooit besteedden Nederlanders zo weinig aan voedsel: zo’n vijftien procent van onze uitgaven. Twintig jaar geleden was dat circa twintig procent en een halve eeuw eerder een derde tot de helft. Met andere woorden: we houden steeds meer geld over voor de franje van het leven (ondanks stijgende ziektekosten).
Toch willen we nooit ‘te veel’ betalen voor de elementaire levensbehoefte die voedsel heet. Ecologische kipfilets of duurzaam gecertificeerde zalm mogen beter voor onze gezondheid zijn of onontbeerlijk voor de voedselvoorziening van onze kinderen en kindskinderen, als het een halve euro meer kost, laten we het in de schappen liggen. We zijn gekke Gerritje niet.
Wie verantwoord de kick van het uitgespaarde dubbeltje wil ervaren, abonneert zich op de wekelijkse nieuwsbrieven van De Wakkere Winkelaar (via www.wakkerdier.nl) en  www.biologischeaanbiedingen.nl voor de goedkoopste ecoknallers.

Week 16 (24 april 2010)
Feliciteren met stront
Stront heeft de toekomst. De olie raakt op, het klimaat is oververhit en de schurkenstaten aan wie wij dagelijks miljarden dollars overmaken zodat we in de file kunnen staan, worden steeds brutaler. Gelukkig hebben we onze stront nog, een waardevolle energiebron die we dagelijks achteloos naar het riool spoelen. Het Nederlandse bedrijf Ingrepro belooft dat we minstens twintig procent van de huishoudelijke elektriciteitsbehoefte uit onze ontlasting kunnen halen. Maar je kunt er ook brandstof voor auto’s of vliegtuigen van maken.
Fecaliën zijn een veelzijdige grondstof. Wereldwinkels verkopen al jaren notitieboekjes en ander schrijfwaar die gemaakt zijn van Indiase olifantenmest. Nu zijn er ook vrolijke kaarten van schapenpoep uit Wales (€3,95, www.bespaarbazar.nl). De helft van elke keutel bestaat uit eersteklas vezels waarvan je fraai papier kunt maken. Wel een beetje raar: iemand feliciteren met een kaart van poep.

Week 15 (17 april 2010)
Biogids
Echte chefs koken biologisch. Volgens onderzoek van het radioprogramma Vroege Vogels kookt tweederde van alle Nederlandse restaurants met een Michelin-ster met ‘zo veel mogelijk biologische producten’. De sterrenchefs vinden de smaak van biologisch vlees, vis, groente en fruit aantoonbaar beter (en het staat natuurlijk chique op de kaart).
Maar elke vegetariër weet dat de meeste Nederlandse koks hun idealistische klanten willen straffen voor hun diervriendelijke principes: in menig restaurant zijn de een of twee vegetarische gerechten die op de kaart staan fantasieloze, liefdeloze en smakeloze moetjes.
Op www.biogids.nl vindt u een interactieve kaart met onder andere biologische restaurants. Spontaan uit eten? De gratis iPhone app van Biologica gebruikt uw gps-positie om u te naar het dichtstbijzijnde biologische restaurant te loodsen (of naar een biologische winkel, mocht u van mening zijn dat u zelf de beste chef bent).
www.biogids.nl

Week 14 (10 april 2010)
Modern idealisme
De ouders van mijn jeugdvriendje Jeroen waren alternatief. Ze hadden bijvoorbeeld zo’n oerdegelijke boodschappentas van canvas met leren hengsels, zodat ze geen plastic tassen hoefden te gebruiken. Op het canvas hadden ze buttons gespeld met teksten tegen de kernbom en voor de PSP. Ik vond Jeroen aardig maar die ouders niet zo. Ze waren altijd zo serieus. En dan die tas – tja, die paste gewoon niet bij mijn polo’s van Lacoste, en in het Amstelveen van mijn jeugd was dat belangrijk.
De MyPaperBag is de vervanger van de canvastas. Hij is geknipt voor de moderne, hedonistische idealist: fair trade (gemaakt door kasteloze Indiërs), ecologisch (cradle to cradle: als u ‘m terugstuurt wordt het leer hergebruikt), peperduur (€69,95) en uiteraard mooi. Hij past perfect bij mijn milieu- en mensvriendelijke Kuyichi spijkerbroek. Sinds kort is hij ook nog eens in allerlei varianten verkrijgbaar.

Week 13 (3 april 2010)
Opgeklopt
Een melkopschuimer met zonnepaneeltje. Wordt de wereld hier beter van? China bouwt elke week een nieuwe steenkolencentrale, maar wij maken onze cappuccino’s met zonnekracht! Dergelijk cynisme is even verleidelijk als misplaatst. U gaat toch ook stemmen, of denkt u dat uw stem ‘toch niets uitmaakt tegenover al die PVV-stemmers’?
De vraag is: wekt het zonnepaneeltje meer energie op dan het kostte om te maken? Milieu Centraal, een onafhankelijk kenniscentrum, laat desgevraagd weten dat dit in theorie mogelijk is. Maar de ‘energetische terugverdientijd’ is aanzienlijk langer dan van grote zonnepanelen, die hier al een paar jaar voor nodig hebben.
Mijn schuimertje van de Blokker kostte een paar euro en na twee jaar heb ik nog steeds geen nieuwe batterijen nodig. Dus als u dagelijks liters cappuccino drinkt, kunt u met dit apparaat voor €34,95 de wereld een klein beetje verbeteren.

Week 12 (27 maart 2010)
Sceptische app
Wordt u ook zo moe van uw buurman die hooghartig beweert dat “klimaatverandering een grote leugen is”? Wetenschappelijke argumenten zijn van ondergeschikt belang. Uw buurman wil vooral laten zien dat hij zich door niets en niemand gek laat maken. Hij ziet wat anderen niet zien. Hij is een hedendaagse Galileo.
Maar waar de Italiaanse natuurkundige zich met wetenschappelijke argumenten verzette tegen een wereldbeeld gebaseerd op geloof, laten de meeste huis-tuin-en-keuken klimaatsceptici zich leiden door hun onderbuik én de comfortabele gedachte een scherpe geest te hebben.
Een iPhone app van het kritische en goed ingevoerde Sceptical Science citeert zo goed als alle argumenten van sceptische buurmannen – en weerlegt ze met wetenschappelijk onderbouwde inzichten, inclusief links naar de bronnen. Met twee vingerklikken e-mailt u de feiten, zodat uw buurman er thuis nog eens rustig over na kan denken.

Week 11 (20 maart 2010)
Fuck het milieu
Je kunt niet kinderen hebben en tegelijkertijd beweren ‘milieubewust’ te leven zonder die term geweld aan te doen. Volgens degelijk onderzoek kan zelfs de meest voorbeeldige levensstijl (led-lampen indraaien, in een Toyota Prius rijden, vegetarisch eten) niet meer dan een veertigste besparen van de CO2 die onze twee dochters en hun kinderen zullen uitstoten. Kortom: wie echt om het milieu geeft, gebruikt condooms. Het liefst die van French Letter (€9,95 bij www.fair21.com), want die zijn mens- en milieuvriendelijk geproduceerd.
Mijn oudste engeltje van tweeëneenhalf wordt ongetwijfeld een groot liefhebster van natuur, of wat daar dan nog van over is. Bijna elke ochtend vraagt ze of er genoeg voer in het vogelhuisje ligt. Als ik haar sneeuwklokjes zie plukken die ze vervolgens aan haar babyzusje geeft, weet ik het zeker: ik wil een derde. Fuck het milieu.

Week 10 (13 maart 2010)
Droogballen
Zouden wij ooit verantwoording moeten afleggen aan onze kinderen? ‘Wat ik je altijd heb willen vragen’, zeggen ze als ze ons over enkele decennia bezoeken in het verzorgingstehuis, ‘wist je niet dat het milieu naar de knoppen ging? Jullie lazen toen nog kranten en tijdschriften, en daarin werd toch uitgebreid geschreven over jullie bizarre energieverbruik? Vorige week, bij het leegruimen van je huis, vond ik een Vrij Nederland uit 2010. Daarin stond een stukje over droogmachines. Weet je nog, jullie hadden ook zo’n ding. Bijna geen enkel apparaat verbruikte meer energie: circa 11 procent van het huishoudelijke stoomgebruik, las ik in die VN. Nu hebben de Chinezen die apparaten voor ons verboden. Waarom lieten jullie het zover komen?’
Misschien redden deze droogballen (www.goodforall.eu, €12,95), die 25 procent aan energie besparen, u uit de brand. Of u koopt voor hetzelfde bedrag gewoon een wasrek.

Week 9 (6 maart 2010)
Ecochic
Met kleding laat je zien wie je graag zou willen zijn. U wilt er bijvoorbeeld stijlvol en eigenwijs uitzien, authentiek en intelligent of stoer en ongeïnteresseerd in de laatste mode. Zelfs Maarten van Rossem laat met zijn twee truien en drie overhemden nadrukkelijk zien dat hij zich door niets en niemand de wet wil laten voorschrijven. Bewust of onbewust laat u altijd uw kleding overeenkomen met een imago dat gedefinieerd is door wat anderen dragen.
Wat draagt de modebewuste consument die begaan is met het het voortbestaan van de menselijke soort en andere planeetbewoners? Een tas of riem van het ecochique Elvis & Kresse dat ‘gebruikte brandweerslangen, na een verhitte carrière een tweede leven’ geeft. Helemaal cradle to cradle dus.
Actrice Rifka Lodeizen stopte haar Gouden Kalf op de prijsuitreiking in een damestas van Elvis & Kresse. ‘Hollywood's green queen’ Cameron Diaz draagt een brandslangriem op een paginagroot portret in de Amerikaanse Vogue. En, voor wat het waard is, uw verslaggever draagt zo’n bloedmooie, vuurrode riem terwijl hij dit stukje tikt.

Week 8 (27 februari 2010)
Foute edelstenen
U koopt natuurlijk geen bloeddiamanten. U bent geschrokken van die film met Leonardo di Caprio waarin u zag hoe uw liefdescadeau bloedige oorlogen financierde. Daarom vraagt u nu aan uw juwelier bedeesd – u wilt het feestelijk moment van de aankoop niet bederven – of de briljanten wel van zuivere afkomst zijn. Het antwoord ‘maakt u zich geen zorgen’ laat u weer verliefd naar uw nieuwe schatten kijken.
Hoe zit dat met andere edelstenen, zoals saffier, robijn en smaragd? Volgens een rapport van onderzoeksclub SOMO (www.somo.nl) worden ze geregeld onder erbarmelijke omstandigheden gedolven en geslepen. Veel te lage lonen, grote gezondheidsrisico’s en kinderarbeid zijn schering en inslag. Marktleiders Siebel en De Bijenkorf laten desgevraagd weten ‘strenge gedragscodes’ voor hun leveranciers te hebben. Maar uiteindelijk kunnen ze niet uitsluiten dat er bloed, zweet en tranen aan uw sierraden kleven. Het Geweten verzoekt u beleefd – maar niet bedeesd – om hen bij uw volgende aankoop streng toe te spreken. En hen vervolgens de rug toe te keren.

Week 7 (20 februari 2010)
Groene golfers
Golfers houden niet van natuur. Dat wil zeggen: ze houden van mooie landschappen en ‘lekker buiten zijn’, maar ondertussen belasten ze de aarde alsof ze die niet met zes miljard anderen moeten delen. Volgens Robert en Brenda Vale, auteurs van het doortimmerde Time to eat the dog? The real guide to sustainable living, is het totale energiegebruik van een golfer – inclusief clubs, ballen, landgebruik, et cetera – 5.621 megajoule per jaar. Voor een tennisser is dat 160 en een skiër 223.
Iedereen het recht om het milieu een beetje te belasten – ik sta op het punt een derde computer te kopen – maar blijf naar uw geweten luisteren. En misschien overdrijven de Vales. Maar dan nog: volgens het Amerikaanse Golf Magazine verdwijnen er jaarlijks 2,56 miljard golfballen in het water of hoge gras. De meeste zijn gemaakt van milieubelastend, synthetisch rubber. Er is een alternatief: de buitenkant van Ecobioball (www.albusgolf.com) is volledig biologisch afbreekbaar en de binnenkant bestaat uit – hoe attent – visvoer.

Week 6 (13 februari 2010)
Groen surfen
Zelfs in de virtuele wereld vervuilt u de planeet. Een zoekopdracht via Google zou evenveel CO2 kosten als een uur lang een peertje laten branden. Zoekmachines verbruiken namelijk zeeën van stroom voor het koelen van hun datacenters.
Enter www.ecosia.org. Met elke zoekopdracht spaart u 1,95 vierkante meter regenwoud. Dat zit zo: de opbrengsten van de gesponsorde links naast uw zoekresultaten, gaan naar het Wereldnatuurfonds dat zich vervolgens ontfermt over bedreigd regenwoud. Daarnaast draaien de servers van Ecosia op groene stroom.
Het groene wonder is gebruiksvriendelijker dan Google (echt waar) maar de zoekresultaten stellen vaak teleur. Vergeef mij mijn cynisme, maar het is kennelijk te veel gevraagd van zoekmachines Bing en Yahoo! – mede-eigenaren van Ecosia – om een groene concurrent te maken die het op z’n minst net zo goed is.
Toch is Ecosia verslavend: onderaan je scherm worden de opbrengsten van je virtuele zoektochten bijgehouden. Zo mocht ik vandaag 119,7 m2 regenwoud redden. Na een dag hard werken, kun je niet gelukkiger in je auto stappen.

Week 5 (6 februari 2010)
Dood aan de stand-by killer
‘Kijk, ik heb een stand-by killer gekocht’, zei Het Geweten vorige week tegen De Geliefde. ‘Dan staat de tv niet meer eindeloos op stand-by. Scheelt veel stroom.’
‘Maar je kunt toch ook gewoon het aan-uit knopje op de tv indrukken?’, antwoordde De Geliefde.
‘Dat vergeten we altijd. Of we vergeten de tv weer aan te zetten als we willen kijken. En dat is zò irritant: lig je eindelijk op de bank, wil je de tv met de afstandsbediening aanzetten en dan moet je toch weer helemaal naar de tv lopen om de aan-uit knop in te drukken. De stand-by killer reageert gewoon op de a-b.’
‘Dus er moet speciaal voor jou een nieuw apparaat gemaakt worden en helemaal vanuit China hiernaar toe worden verscheept, zodat jij met een schoon CO2-geweten op je luie gat kunt blijven liggen? Lekker duurzaam, schat.’
Een goed Geweten weet wanneer het fout zit. De stand-by killer is terug naar de winkel.
 

Week 4 (30 januari 2010)
Groene credit card
De belofte lijkt te mooi om waar te zijn: wij compenseren de CO2-uitstoot van al uw aankopen, zolang u ze maar met onze credit card betaalt. Hoe weten ze bij Visa Greencard of ik, bijvoorbeeld, vlees, vis of een vegetarische maaltijd afreken? Een vegetarisch gerecht kost minstens vijf keer minder CO2 dan een flinke entrecote. Bij de klantenservice van Visa weten ze het niet.
Het voelt verdacht: de credit card, symbool van ons hyperconsumentisme, wast al onze CO2-zonden schoon door bomen te planten, led-lampen uit te delen of waterkrachtcentrales in China te financieren. Halleluja! We hoeven helemaal niet minder te consumeren om de aarde redden!
Visa zweert te goeder trouw te zijn en verwijst naar rapporten van TNO en een grote accountantsfirma. Vooruit, toch maar het aanvraagformulier ingevuld. Een credit card heb je nu eenmaal nodig, en laat ‘m dan maar groen zijn. Helaas lukt het nog niet om met een gerust hart die entrecote te bestellen.
www.visagreencard.nl

Week 3 (23 januari 2010)
Wonderballen
Onlangs las Het Geweten over blauwe balletjes die op ecologische verantwoorde wijze de was stralend schoon maken. In zijn studententijd werden dit soort revolutionaire producten ‘s nachts aangeprezen op RTL4. Amazing Discoveries heette de telewinkel, en verkoper Mike vond de uitvindingen altijd ‘on-ge-loof-lijk!’ In een dronken bui heeft Het Geweten eens een keukenmachine met magische eigenschappen besteld. Het apparaat verkrachtte stelselmatig alles wat erin ging.
Huize Geweten wast nu drie maanden met de Ecoballs (€17,95 voor 150 wasbeurten) en ze zijn, tja, ongelooflijk. In de ecologische wonderballen zit geen wasmiddel, maar ‘natuurlijke mineralen’ die volgens de gebruiksaanwijzing de PH-waarde van het water verhogen, waardoor vuil losweekt en bacteriën sterven. Klinkt goed. In ieder geval maken ze de was schoner en zachter dan het duurste waspoeder. Ondertussen gaan er geen chemicaliën het riool in, bespaart de wasmachine vele liters water omdat er nauwelijks gespoeld hoeft te worden en zeul je nooit meer met dozen waspoeder. Probeer het een week en je wilt nooit meer anders. Amazing.
www.bespaarbazaar.nl

Week 2 (16 januari 2010)
Laffe ledjes
We moeten van milieuminister Cramer aan de led-lamp. ‘Als elk huishouden in Nederland drie gloeilampen vervangt door led-lampen’, zegt zij, ‘besparen we evenveel elektriciteit als alle huishoudens in Amsterdam’. Prachtig. Mag Het Geweten zich even tot de minister richten? Als u doet wat een milieuminister behoort te doen en u zich eindelijk eens verzet tegen de bouw van die vier nieuwe kolencentrales, bespaart u – in uw eentje – evenveel CO2-uitstoot als die van alle Nederlandse auto’s bij elkaar.
U weet, Het Geweten heeft een broertje dood aan cynisme. En dus laat hij zich niet van de wijs brengen door een luie en laffe minister. Braaf heeft hij vorige week drie led-lampen gekocht: een van Philips, een van Osram en een van de bouwmarkt. Ze zijn peperduur en geven stuk voor stuk lelijker licht dan een twintig jaar oude tl-buis. Godbetert gaan ze ook nog eens 25 jaar mee – langer dan de hypotheek. Het moet maar. Want Het Geweten blijft zijn ambt wel trouw, en weigert lui of laf te zijn.

Week 1 (9 januari 2010)
Groene webwinkels

Vorige week schreef Het Geweten over zijn hartgrondige afkeer van biologische markten. Evengoed beloofde hij boodschappen te doen bij een biologische webwinkel, om deze week zijn ‘onbevangen bevindingen’ met u te delen.
Welnu, de onbespoten groente, het bio-dynamische fruit (welke woorden je wel niet moet gebruiken om aan te geven dat een product niet uit de agrarische massa-industrie komt) en het zuivel van het levenslang vertroetelde vee van www.hofwebwinkel.nl, is ver-ruk-ke-lijk.
Zelden vallen idealisme en hedonisme zo nauw samen. Goed, u betaalt iets meer dan bij albert.nl, de webkruier van Albert Heijn, maar dan weet u zeker dat u geen groente of vlees eet waarvan u – om uw smaak niet te bederven – niet wilt weten waarmee het is bespoten of hoe het is geslacht. Nee, u eet dan boerenkool en braadworsten die smaken zoals alleen overgrootmoeders zich vagelijk kunnen herinneren.
Luister naar uw Geweten en verwen uzelf: doe op z’n minst voor een keer boodschappen bij een biologische webwinkel. Of ga, als u dat aankunt, naar een biologische markt.
www.hofwebwinkel.nl

Week 50 (12 december 2009)
Brandnetelthee aan huis
Vrienden van Het Geweten gaan elke zaterdag naar de biologische markt. ‘Heerlijk’, zeggen ze. ‘Alles is kakelvers en lekker onbespoten’. Ze vinden het bovendien prettig om te zien dat er ‘naast de massacultuur van Albert Heijn ook een ander, niet-commercieel Nederland bestaat’.
Het Geweten is gek op Albert Heijn en vooral op diens bezorgservice Albert. Gewoon via internet je boodschappenlijst doorgeven en voor de prijs van een bosje bloemen brengen ze je weekvoorraad naar je keuken. Scheelt je een zaterdagse helletocht in een bomvolle supermarkt.
Vroeger woonde Het Geweten op steenworpafstand van zo’n biologische markt. Hij moest er niets van hebben. De peperdure groenten zagen er bescheten uit. Maar bovenal werd Het Geweten recalcitrant van al die vreselijk aardige, correcte en brandnetelthee drinkende lui die zelfgenoegzaam baadden in hun onvolprezen natuurliefde.
Gelukkig is de biologische webwinkel in opkomst. Volgens tijdschrift P+ zijn er in Nederland nu al zeker 25. Deze week geeft Het Geweten zijn boodschappenlijstje aan zo’n groene Albert. Volgende week leest u zijn onbevangen bevindingen.

Week 49 (5 december 2009)
Hernieuwbare fascinatie
Als kind was Het Geweten dol op de knijpkat van zijn vader. Deze lag in het handschoenenkatje van de Volvo en als de autorit te lang duurde, dook Het Gewetentje onder het dashboard. Daar liet hij verwonderd het licht schijnen tot zijn vingers trilden van vermoeidheid.
Onlangs ontdekte Het Geweten de moderne variant van de dynamolamp: de MaGicTorch (€14,95, www.magictorch.nl). Schudt deze zaklamp een minuut zachtjes heen en weer en u heeft twee uur licht. Magie? Nee: een magneetje passeert een spoel, levert de vrijgekomen energie aan een oplaadbaar batterijtje dat weer een led-lampje laat branden. Voor eens en voor altijd is het probleem opgelost van de zaklamp-met-lege-batterijen-als-je-hem-nodig-hebt. En dat zonder blauwe vingers van het knijpen.
Ook het tweejarig dochtertje van Het Geweten is gefascineerd door de MaGicTorch. In haar kinderstoeltje op de achterbank van de auto schudt ze de lamp heen en weer, laat het brandende lampje ronddraaien en roept dat het een lieve lust is: ‘Tè-tûh, tè-tûh, tè-tûh’.
www.magictorch.nl

Week 48 (28 november 2009)
Afval in de wieg
Grote vreugde in huize Het Geweten: er is een kindje geboren. De vlag hangt uit, de beschuiten worden kwistig gesmeerd en het bezoek loopt af en aan. Ze zeggen de liefste dingen over dit wonderkind en geven de mooiste cadeaus. Het Geweten zweeft op een roze wolk, maar bij het uitpakken van al die knuffels, mutsjes en sokjes, steekt die nare eigenschap van Het Geweten weer de kop op: hij raakt bedrukt van al deze verspilling. Want zeker de helft van alle kraamcadeaus is lelijk of overbodig. Na een paar jaar op zolder te hebben gelegen, gaat het hup, de prullenbak ik.
De beste vriend van Het Geweten bracht een rompertje mee dat gemaakt is van afval. ‘Cradle to cradle' (‘van wieg tot wieg’, in plaats van ‘van wieg tot graf’) heet het onderliggende principe, wat betekent dat het huidige product slechts een tussenfase is in een eindeloze cyclus van hergebruik. Afval als grondstof.
Het rompertje (Laladoo, €26,95) was snoezig en gemaakt van het zachtste ecologische katoen – maar veel te klein. Gelukkig is het volledig biologisch afbreekbaar.
www.laladoo.nl

Week 47 (21 november 2009)
Windhandel
Het Geweten is gek op gadgets. Zijn voorliefde is deels banaal (gadgets zijn mooi, duur en glimmen vaak) maar kent ook een diepere dimensie. Het Geweten is immers op zoek naar een optimum van gemak, schoonheid en efficiëntie, oftewel: dagelijkse duurzaamheid. Een gadget kan geniaal zijn dankzij fascinerend vernuft, maar ook omdat het een even eenvoudig als briljant idee behelst dat niemand had bedacht of uitgevoerd.
Voor 49 euro kun je de HY Mini kopen. Dit windmolentje past in de palm van je hand en is volgens webwinkel www.solaronline.nl ‘ongelooflijk krachtig’. Houd ‘m twintig minuten in de lucht bij windkracht vier en de ingebouwde, oplaadbare batterij levert genoeg stroom om vier minuten te bellen met een mobiele telefoon.
Hoe ziet de ontwerper dit voor zich? Dat ik mijn arm buiten het raam ga hangen om te kunnen bellen? Of dat ik eerst een paar rondjes fiets, al dan niet met de optionele houder (€19,95) aan het stuur? De HY Mini glimt bevallig, maar is het verbruikte plastic niet waard.
www.solaronline.nl

Week 46 (14 november 2009)
Koffie als schaamlap
Vrienden beschimpen Het Geweten om zijn espresso. Die is van Nespresso, u weet wel, die veel te dure koffie die wordt aangeprezen door George Clooney. ‘Dus jij praat de lezers van Vrij Nederland elke week schuldgevoel aan over hun koopgedrag, maar ondertussen drink jijzelf foute koffie?’ zeggen ze.
Ze hebben gelijk. Zo wordt het zwarte goud verpakt in luxueus glanzende aluminium cupjes die weer in weelderig bedrukte kartonnen kokers aan huis worden bezorgd. Al dat overdadige verpakkingsmateriaal voor twee slokjes koffie, is inderdaad allesbehalve duurzaam.
Maar ja, Het Geweten is een koffiesnob en Nespresso biedt de beste koffie voor de minste moeite. Bedenk ook dat de rest van het gezin niet overweg kon met het oude, eersteklas espresso-apparaat en dat een Senseo niets dan slappe slobberbakkies zet.
Het Geweten redt zijn zelfrespect door alleen koffiecupjes met de wellustige namen Volluto en Rosabaya te bestellen. Die zijn niet de lekkerste, maar hebben wel een fair trade-certificaat van de Amerikaanse milieuorganisatie Rainforest Alliance.
Toegeven: meer dan een schaamlap is het niet. Maar slechte koffie is ook onverteerbaar.
www.nespresso.nl

Week 45 (7 november 2009)
Ego/eco post
Het Geweten houdt van mooie dingen. Ook wil hij graag laten zien dat hij goede smaak heeft. Dat moet ook wel, want als cultural creative en zelfstandige ondernemer heeft hij zich te onderscheiden van zijn concurrenten. Het verschil zit ‘m in de kleinste details.
Zo verstuurt Het Geweten zijn post in enveloppen die gemaakt zijn van oude Duitse landkaarten. Deze werden van de papierversnipperaar gered en vermaakt tot enveloppen. Volledig gerecycled dus, duurzamer kan haast niet. Het Geweten beeldt zich in dat de ontvanger blij verrast is als hij de envelop openmaakt en de details van de oude landkaarten aan de binnenkant ontdekt.  ‘Wat mooi’, zal hij of zij denken. ‘En wat origineel.’
Tot voor kort verstuurde Het Geweten zijn factuur naar Vrij Nederland in eenvoudige enveloppen van de Hema. Die zijn ook duurzaam en kennen als geboortegrond ‘100% well-managed forests’, aldus het FSC-keurmerk op de verpakking. Maar de Duitse topo-enveloppen zijn exclusiever, duurder en ook nog eens duurzaam. En daar houdt Het Geweten van.
www.bureaubewust.nl

Week 44 (31 oktober 2009)
Douchen als misdaad
Het Geweten houdt van lang douchen. Het is het enige moment van de dag dat hij alleen is. Aan de andere kant van het douchegordijn woedt een veldslag: gezinsleden lopen elkaar voor de voeten en schelden het ochtendchagrijn van zich af. Even later verhindert rondvliegende peuterpap het lezen van de krant en begint het Grote Haasten om op tijd in de file aan te sluiten.
Lang douchen is een milieuzonde, las Het Geweten op een website die hulpmiddeltjes voor de wereldverbeterende consument verkoopt. ‘Wanneer u onder de douche eens lekker wegdroomt, verbruikt u al snel 80, 100 of zelfs 150 liter warm water.’ En: ‘Als iedereen in Nederland 1 minuut eerder onder de douche vandaan stapt, besparen we jaarlijks 28 miljard liter water.’ Geen idee hoeveel 28 miljard liter water is, maar het klinkt indrukwekkend.
De Douche Coach is een zandloper die verraadt wanneer het ecologisch verantwoorde rantsoen van vijf minuten verstreken is. Het Geweten moet de zandloper drie keer omdraaien voor hij het dagelijkse strijdtoneel durft te betreden. Hij probeert zijn spilzucht te beperken tot twee omwentelingen, maar een korter verblijf in zijn toevluchtsoord is vooralsnog onbespreekbaar.
www.mijnenergieloket.nl

Week 43 (24 oktober 2009)
Maïs-mobieltje is niet groen
Het Geweten heeft een nieuwe mobiele telefoon nodig. Het scherm is gebarsten en – veel belangrijker – het abonnement loopt af. De telefoonmaatschappij biedt fonkelnieuwe toestellen aan in ruil voor verlenging. Het Geweten is gek op gadgets en waant zich in een snoepwinkel.
Ineens herinnert Het Geweten zich dat ook aan mobieltjes bloed, zweet en tranen kleven. Zo hebben telefoons coltan nodig. Straatarme Congolezen graven dat zeldzame metaal op onder negentiende-eeuwse omstandigheden en moeten de opbrengsten afstaan aan geesteszieke rebellenleiders – dat werk.
Even vreesde Het Geweten zonder telefoon door het leven te moeten. Maar na enig zoekwerk dook de Samsung S3030 Eco op. Dit apparaat bestaat deels uit bio-plastic (maïsmeel) en bevat geen coltan. Bingo.
Toch even checken bij Mariëtte van Huijstee, die de telefonie-sector doorlichtte voor de idealistische onderzoeksclub SOMO. ‘Echt groene telefoons bestaan nog niet. Mobieltjes bevatten veel schaarse metalen die onder slechte omstandigheden worden gewonnen. Het beste is je oude toestel te laten repareren. Als dat niet kan, laat dan op z’n minst je oude toestel recyclen door je telecombedrijf.’
Heimelijk hoopt Het Geweten dat zijn oude toestel total loss is.
www.somo.nl
www.samsung.nl

Foto: Thomas Schlijper

Week 42 (17 oktober 2009)
Schone lucht, schone geest
Mediteren en tanken tegelijk. En dan ook nog eens brandstof waarvan geen ijsbeer het warm onder de voeten krijgt. Milieu-econoom Pauline Westendorp streeft naar schone lucht en kunstenaarsduo Bisscheroux&Voet gunnen autorijders een opgeruimde geest. En dus maakten ze een groen tankstation met mediteerruimte.
‘Ik wil laten zien dat honderd procent groene brandstof mogelijk is’, zegt Westendorp, directeur van Opgewekt.nu, een platform dat schone energie aan de man wil brengen. Aan de ene kant van het tankstation kan plantaardige dieselolie worden getankt. Aan de andere kant hangt een stekker om elektrische auto’s mee op te laden. Westendorp: ‘Die stroom is opgewekt door bijvoorbeeld zonnepanelen of windmolens. Anders vervuil je het milieu alsnog.’ De diesel is volledig plantaardig. ‘Je kunt het ook opdrinken.’
Het tankstation staat op de NDSM-werf aan het Amsterdamse IJ. Momenteel werken Bisscheroux&Voet aan nieuwe ontwerpen ‘voor een gemeente in het oosten van het land’. Zo kan het mediteerbankje, dat zich aan de achterkant van het tankstation bevindt, worden vervangen door een lopende band om op te rennen of – hun favoriet – een boksbal. ‘Op- en ontladen tegelijkertijd’, zegt Bisscheroux. Ook nog eens goed voor de verkeersveiligheid.
www.opgewekt.nu
www.bisscheroux-voet.nl

Week 41 (10 oktober 2009)
Leve de tonijn!
‘Voor mij geen broodje tonijn meer,’ zegt het meisje een tafel verderop in het lunchcafé. ‘Heb je het niet gelezen? De tonijn is bijna uitgestorven – alsof je een broodje panda eet.’
Ook wij waren bezorgd na het lezen van krantenberichten dat Europa het vertikt om de zo goed als uitgestorven blauwvintonijn te beschermen. Maar menselijk als we zijn, lieten we de geneugten van die bomvol-goede-vetten-zittende tonijn vooralsnog prevaleren. Toch knaagde het, dat ‘broodje panda’.
We bellen de visexpert van het Wereld Natuurfonds en die weet ons enigszins gerust te stellen: de tonijn is nog lang geen dodo. Inderdaad, de blauwvintonijn is bijna ten dode opgeschreven, maar die wordt alleen geserveerd in de allerduurste sushibars. Al wil dat nog niet zeggen dat je zorgeloos van tonijn kunt genieten, leert De Goede Viswijzer. Ook in een ordinair blikje tonijn-in-olie kan de laatste van zijn subsoort zitten. Gelukkig is er Fishes, een fris, jong, Nederlands bedrijf dat alleen maar vis verkoopt van florerende visstanden. Hun tonijn is in bijna elke supermarkt te koop, van Albert Heijn tot Dirk van den Broek. Nu maar hopen dat ons lunchcafé dat ook weet.
www.fishes.nl
www.goedevis.nl