Niet eerder werd de oproep om de wereld van armoede te verlossen breder gedragen dan nu. We hebben de Millenniumdoelen en een alomvattend plan om de ergste armoede binnen tien jaar te laten verdwijnen. Van popster tot politicus, van zakenman tot backpackende schoolverlater, iedereen wil zijn steentje bijdragen.
Goed nieuws, toch? Nee, zegt William Easterly, Amerikaanse hoogleraar economie en voormalig Wereldbank-medewerker. Easterly, van wiens hand eerder het invloedrijke The Elusive Quest for Growth - Economists Adventures and Misadventure in the Tropics verscheen, schreef een nieuw boek dat de komende jaren in menig discussie over de zin en onzin van ontwikkelingshulp zal opduiken. Een indrukwekkend, ontluisterend maar ook hoopgevend boek – verplichte literatuur voor iedereen die armoede wil bestrijden.

Wat is de White Man’s Burden?
William Easterly: “De White Man’s Burden verwijst naar een gedicht van Rudyard Kipling uit 1899, waarin hij de witte man oproept het lot van de arme, zwarte man op zijn schouders te nemen. Een prachtig voornemen dat helaas gedoemd is te mislukken. Alleen arme mensen kunnen armoede bestrijden, en het beste dat het Westen kan doen is om zo nu en dan een helpende hand bieden als arme mensen daar om vragen. Ik ben allerminst tegen ontwikkelingshulp, maar alleen als het arme mensen helpt. Dat is nu bedroevend weinig het geval.”

Wat is er mis met plannen om armoede te bestrijden, zoals de Millenniumdoelen?
“Ze zijn utoptisch. Er is niet een Groot Plan, hoogstens talloze kleine, praktische oplossingen die mensen zelf voor hun problemen bedenken. Utopisten als rockster Bono, VN-econoom Jeffrey Sachs en ministers voor ontwikkelingssamenwerking, hebben gelijk wanneer ze verkondigen dat het een tragedie is dat miljoenen mensen aan malaria sterven terwijl een klamboe slechts vier dollar kost. Maar ze hebben het nooit over die andere tragedie: dat we er niet in slagen om arme mensen aan klamboes te helpen. Hoe kan het dat we na meer dan vijftig jaar ontwikkelingssamenwerking en meer dan 2,3 biljoen dollar – dat is een getal met twaalf cijfers – er nog steeds niet in geslaagd zijn om klamboes onder arme mensen te verspreiden?”

En, hoe kan dat?
“De essentie van de White Man’s Burden is de badinerende houding van westerse ontwikkelingsprofessionals. Zij denken dat zij beter dan de arme bevolking weten wat de oplossing is voor de problemen van arme mensen. Soms hebben de professionals inderdaad betere oplossingen, maar heel vaak ook niet. Wanneer hun plannen falen, kunnen donoren niet worden weggestemd door kiezers, zoals in een democratie, of gecorrigeerd worden door de markt, zoals bij een blunderend bedrijf gebeurt. Ontwikkelingshulp kent nauwelijks mechanismen die zorgen voor adequate feedback en accountability, en dat is de sleutel naar elk succes. Sterker, terwijl ze al meer dan vijftig jaar falen om klamboes in de derde wereld te verspreiden, vragen ze om nog meer geld voor klamboes. En iedereen is dan tot tranen toe geroerd om zoveel compassie.”

U pleit voor ‘ownership’, een concept dat grote donoren al jaren hoog in het vaandel hebben.
“Ja, dat zeggen ze. Ownership betekent: mensen bedenken zelf een oplossing en donoren helpen ze in de uitvoering of financiering. Maar wat de meeste doneren onder ownership verstaan, komt hierop neer: ‘Dit is onze oplossing, en we adviseren je deze als de jouwe te zien. Zo niet, dan geven we ons geld aan iemand anders.’”

Hoe kan hulp wel helpen?
“Armoede is heel goed te bestrijden, zoals de Aziatische Tijgers, India, China en het Westen hebben laten zien. Arme mensen zijn onwaarschijnlijk vindingrijk – help ze in het realiseren van praktische oplossingen waar zij het meest behoefte aan hebben. Kleinere organisaties kunnen dat veel beter dan mega-organisaties als de Wereldbank. Houd het klein en praktisch. Plan geen oplossingen, maar zoek naar oplossingen. Doe wetenschappelijk onderzoek: experimenteer onbevangen hoe je het best klamboes kunt verspreiden. Probeer een samenleving niet van buitenaf in te richten, en denk niet dat je corrupte gangsters die zichzelf ‘overheid’ noemen, kunt veranderen door ze ‘goed bestuur’ te laten beloven. Het enige wat wij kunnen doen, is arme mensen een handje helpen om hun leven te verbeteren. Als je dát op grote schaal doet, kun je een wereld van verschil maken.”

The White Man’s Burden. Why the West’s Efforts to Aid the Rest Have Done So Much Ill and So Little Good
William Easterly
The Penguin Press
25,49 euro

Niet eerder werd de oproep om de wereld van armoede te verlossen breder gedragen dan nu. We hebben de Millenniumdoelen en een alomvattend plan om de ergste armoede binnen tien jaar te laten verdwijnen. Van popster tot politicus, van zakenman tot backpackende schoolverlater, iedereen wil zijn steentje bijdragen.
Goed nieuws, toch? Nee, zegt William Easterly, Amerikaanse hoogleraar economie en voormalig Wereldbank-medewerker. Easterly, van wiens hand eerder het invloedrijke The Elusive Quest for Growth - Economists Adventures and Misadventure in the Tropics verscheen, schreef een nieuw boek dat de komende jaren in menig discussie over de zin en onzin van ontwikkelingshulp zal opduiken. Een indrukwekkend, ontluisterend maar ook hoopgevend boek – verplichte literatuur voor iedereen die armoede wil bestrijden.

Wat is de White Man’s Burden?
William Easterly: “De White Man’s Burden verwijst naar een gedicht van Rudyard Kipling uit 1899, waarin hij de witte man oproept het lot van de arme, zwarte man op zijn schouders te nemen. Een prachtig voornemen dat helaas gedoemd is te mislukken. Alleen arme mensen kunnen armoede bestrijden, en het beste dat het Westen kan doen is om zo nu en dan een helpende hand bieden als arme mensen daar om vragen. Ik ben allerminst tegen ontwikkelingshulp, maar alleen als het arme mensen helpt. Dat is nu bedroevend weinig het geval.”

Wat is er mis met plannen om armoede te bestrijden, zoals de Millenniumdoelen?
“Ze zijn utoptisch. Er is niet een Groot Plan, hoogstens talloze kleine, praktische oplossingen die mensen zelf voor hun problemen bedenken. Utopisten als rockster Bono, VN-econoom Jeffrey Sachs en ministers voor ontwikkelingssamenwerking, hebben gelijk wanneer ze verkondigen dat het een tragedie is dat miljoenen mensen aan malaria sterven terwijl een klamboe slechts vier dollar kost. Maar ze hebben het nooit over die andere tragedie: dat we er niet in slagen om arme mensen aan klamboes te helpen. Hoe kan het dat we na meer dan vijftig jaar ontwikkelingssamenwerking en meer dan 2,3 biljoen dollar – dat is een getal met twaalf cijfers – er nog steeds niet in geslaagd zijn om klamboes onder arme mensen te verspreiden?”

En, hoe kan dat?
“De essentie van de White Man’s Burden is de badinerende houding van westerse ontwikkelingsprofessionals. Zij denken dat zij beter dan de arme bevolking weten wat de oplossing is voor de problemen van arme mensen. Soms hebben de professionals inderdaad betere oplossingen, maar heel vaak ook niet. Wanneer hun plannen falen, kunnen donoren niet worden weggestemd door kiezers, zoals in een democratie, of gecorrigeerd worden door de markt, zoals bij een blunderend bedrijf gebeurt. Ontwikkelingshulp kent nauwelijks mechanismen die zorgen voor adequate feedback en accountability, en dat is de sleutel naar elk succes. Sterker, terwijl ze al meer dan vijftig jaar falen om klamboes in de derde wereld te verspreiden, vragen ze om nog meer geld voor klamboes. En iedereen is dan tot tranen toe geroerd om zoveel compassie.”

U pleit voor ‘ownership’, een concept dat grote donoren al jaren hoog in het vaandel hebben.
“Ja, dat zeggen ze. Ownership betekent: mensen bedenken zelf een oplossing en donoren helpen ze in de uitvoering of financiering. Maar wat de meeste doneren onder ownership verstaan, komt hierop neer: ‘Dit is onze oplossing, en we adviseren je deze als de jouwe te zien. Zo niet, dan geven we ons geld aan iemand anders.’”

Hoe kan hulp wel helpen?
“Armoede is heel goed te bestrijden, zoals de Aziatische Tijgers, India, China en het Westen hebben laten zien. Arme mensen zijn onwaarschijnlijk vindingrijk – help ze in het realiseren van praktische oplossingen waar zij het meest behoefte aan hebben. Kleinere organisaties kunnen dat veel beter dan mega-organisaties als de Wereldbank. Houd het klein en praktisch. Plan geen oplossingen, maar zoek naar oplossingen. Doe wetenschappelijk onderzoek: experimenteer onbevangen hoe je het best klamboes kunt verspreiden. Probeer een samenleving niet van buitenaf in te richten, en denk niet dat je corrupte gangsters die zichzelf ‘overheid’ noemen, kunt veranderen door ze ‘goed bestuur’ te laten beloven. Het enige wat wij kunnen doen, is arme mensen een handje helpen om hun leven te verbeteren. Als je dát op grote schaal doet, kun je een wereld van verschil maken.”

The White Man’s Burden. Why the West’s Efforts to Aid the Rest Have Done So Much Ill and So Little Good
William Easterly
The Penguin Press
25,49 euro