Dit jaar is het erop of eronder voor de Doha Ontwikkelingsronde. In 2001 beloofden de lidstaten van de Wereldhandelsorganisatie in Doha (Qatar) de handelsregels te hervormen. Handel moet meer in dienst staan van de ontwikkeling van arme landen, was het credo.
Na de magere resultaten van de onderhandelingstop in Hongkong, eind vorig jaar, dreigt de Doha-ronde momentum te verliezen. Arme landen klagen dat rijke landen geen échte concessies willen doen om van de Doha-ronde een échte ontwikkelingsronde te maken.
Op welke manier kan handel de ontwikkeling van arme landen stimuleren? Hoe moet een ontwikkelingsronde eruit zien, en voldoet de Doha-ronde daaraan? In Fair Trade For All beantwoorden Nobelprijswinnaar Economie Joseph Stiglitz en onderzoeker Andrew Charlton deze vragen. Weinig populair-wetenschappelijke boeken behandelen de relatie tussen eerlijke handel en ontwikkeling zo breed en diepgravend als Fair Trade For All. Ook niet-economen kunnen er mee uit de voeten, ondanks de wat stroeve stijl die de boeken van Stiglitz kenmerkt.

Maakt de huidige ontwikkelingsronde zijn naam waar?
Andrew Charlton: “Stiglitz en ik zijn van mening dat handel essentieel is voor economische ontwikkeling. Alle landen die economisch succesvol zijn, zoals Europa, Amerika en de Oost-Aziatische landen, hebben dat voor een belangrijk deel te danken aan internationale handel. Maar tijdens hun ontwikkeling beschermden ze hun industrie en thuismarkten ook. De geschiedenis leert dat prille en kwetsbare economieën niet groeien van ongeremde vrijhandel, maar van gereguleerde handel die de eigen ontwikkeling voorop stelt. De Doha-ronde geeft arme landen veel te weinig beleidsruimte om handel te reguleren. Bovendien beschermen rijke landen hun markten ten koste van arme landen. Al met al moet je concluderen dat in tegenstelling tot de mooie beloften, ontwikkeling niet voorop staat in de Doha-ronde.”

Kunt u een voorbeeld geven?
“De landbouwsubsidies die rijke landen aan hun boeren geven, zijn het bekendste voorbeeld. Arme landen wordt de kans ontnomen om agrarische producten te exporteren. Wie ontwikkeling prioriteit geeft, bouwt die subsidies zo snel mogelijk af. Daarnaast moeten arme landen ook de mogelijkheid krijgen om hun eigen opkomende industrieën te beschermen. Westerse landen willen dat hun bedrijven – variërend van banken tot zeepfabrikanten – naar arme landen kunnen exporteren. De lokale bedrijven worden zo op hun eigen markt weggeconcurreerd. Ook hier wordt de ontwikkeling van arme landen ondergeschikt gesteld aan die van rijke landen.”

Zal de Wereldhandelsorganisatie ooit een echte ontwikkelingsronde kennen?
“Ja, daarvan ben ik overtuigd. Nog geen honderd jaar geleden vonden er in Westerse samenlevingen misstanden plaats die wij nu absoluut niet accepteren. Denk aan extreme armoede of kinderarbeid. Door globalisering voelen wij ons niet meer alleen solidair met mensen in ons eigen land, maar ook met mensen in arme landen. Dit proces is niet te stoppen, en zal zich ondanks wat ups en downs verder intensiveren.”

Ik hoop het met u. Maar de menselijke aard is nu eenmaal dat we ons meer verwant voelen met mensen dichtbij dan met mensen aan de andere kant van de wereld.
“Het hemd is inderdaad nader dan de rok. Maar dat gold honderd jaar geleden ook voor de heersende klasse ten opzichte van de arbeidersklasse – ook zij leefden in verschillende werelden. Over honderd jaar zullen onze achterkleinkinderen niet begrijpend hun hoofd schudden over onze oneerlijke handelsregels. Vergeet niet: wij houden honderden miljoenen mensen gevangen in armoede ten gunste van onszelf. Evengoed zal het ontwikkelen van een mondiaal systeem waarin eerlijke handel centraal staat, een langdurig proces zijn. Deze Doha-ronde zal geen groot succes worden, maar uiteindelijk is gerechtigheid – en dus eerlijke handel – onontkoombaar.”

Fair Trade For All — How Trade Can Promote Development
Joseph E. Stiglitz & Andrew Charlton
Oxford University Press
EUR 26,99

Dit jaar is het erop of eronder voor de Doha Ontwikkelingsronde. In 2001 beloofden de lidstaten van de Wereldhandelsorganisatie in Doha (Qatar) de handelsregels te hervormen. Handel moet meer in dienst staan van de ontwikkeling van arme landen, was het credo.
Na de magere resultaten van de onderhandelingstop in Hongkong, eind vorig jaar, dreigt de Doha-ronde momentum te verliezen. Arme landen klagen dat rijke landen geen échte concessies willen doen om van de Doha-ronde een échte ontwikkelingsronde te maken.
Op welke manier kan handel de ontwikkeling van arme landen stimuleren? Hoe moet een ontwikkelingsronde eruit zien, en voldoet de Doha-ronde daaraan? In Fair Trade For All beantwoorden Nobelprijswinnaar Economie Joseph Stiglitz en onderzoeker Andrew Charlton deze vragen. Weinig populair-wetenschappelijke boeken behandelen de relatie tussen eerlijke handel en ontwikkeling zo breed en diepgravend als Fair Trade For All. Ook niet-economen kunnen er mee uit de voeten, ondanks de wat stroeve stijl die de boeken van Stiglitz kenmerkt.

Maakt de huidige ontwikkelingsronde zijn naam waar?
Andrew Charlton: “Stiglitz en ik zijn van mening dat handel essentieel is voor economische ontwikkeling. Alle landen die economisch succesvol zijn, zoals Europa, Amerika en de Oost-Aziatische landen, hebben dat voor een belangrijk deel te danken aan internationale handel. Maar tijdens hun ontwikkeling beschermden ze hun industrie en thuismarkten ook. De geschiedenis leert dat prille en kwetsbare economieën niet groeien van ongeremde vrijhandel, maar van gereguleerde handel die de eigen ontwikkeling voorop stelt. De Doha-ronde geeft arme landen veel te weinig beleidsruimte om handel te reguleren. Bovendien beschermen rijke landen hun markten ten koste van arme landen. Al met al moet je concluderen dat in tegenstelling tot de mooie beloften, ontwikkeling niet voorop staat in de Doha-ronde.”

Kunt u een voorbeeld geven?
“De landbouwsubsidies die rijke landen aan hun boeren geven, zijn het bekendste voorbeeld. Arme landen wordt de kans ontnomen om agrarische producten te exporteren. Wie ontwikkeling prioriteit geeft, bouwt die subsidies zo snel mogelijk af. Daarnaast moeten arme landen ook de mogelijkheid krijgen om hun eigen opkomende industrieën te beschermen. Westerse landen willen dat hun bedrijven – variërend van banken tot zeepfabrikanten – naar arme landen kunnen exporteren. De lokale bedrijven worden zo op hun eigen markt weggeconcurreerd. Ook hier wordt de ontwikkeling van arme landen ondergeschikt gesteld aan die van rijke landen.”

Zal de Wereldhandelsorganisatie ooit een echte ontwikkelingsronde kennen?
“Ja, daarvan ben ik overtuigd. Nog geen honderd jaar geleden vonden er in Westerse samenlevingen misstanden plaats die wij nu absoluut niet accepteren. Denk aan extreme armoede of kinderarbeid. Door globalisering voelen wij ons niet meer alleen solidair met mensen in ons eigen land, maar ook met mensen in arme landen. Dit proces is niet te stoppen, en zal zich ondanks wat ups en downs verder intensiveren.”

Ik hoop het met u. Maar de menselijke aard is nu eenmaal dat we ons meer verwant voelen met mensen dichtbij dan met mensen aan de andere kant van de wereld.
“Het hemd is inderdaad nader dan de rok. Maar dat gold honderd jaar geleden ook voor de heersende klasse ten opzichte van de arbeidersklasse – ook zij leefden in verschillende werelden. Over honderd jaar zullen onze achterkleinkinderen niet begrijpend hun hoofd schudden over onze oneerlijke handelsregels. Vergeet niet: wij houden honderden miljoenen mensen gevangen in armoede ten gunste van onszelf. Evengoed zal het ontwikkelen van een mondiaal systeem waarin eerlijke handel centraal staat, een langdurig proces zijn. Deze Doha-ronde zal geen groot succes worden, maar uiteindelijk is gerechtigheid – en dus eerlijke handel – onontkoombaar.”

Fair Trade For All — How Trade Can Promote Development
Joseph E. Stiglitz & Andrew Charlton
Oxford University Press
EUR 26,99