Cees van de Werken heeft het druk. Hij maakt overuren om met zijn bedrijf solarmodules.nl door het hele land zonnepanelen op daken te installeren. ‘Het lijkt wel een hype’, zegt hij. ‘Recessie of niet, iedereen wil ineens zonnepanelen op zijn dak.’
Ogenschijnlijk bruuskeren de blauwglinsterende stroomopwekkers de harde economische wetten van vraag en aanbod: ondanks de toegenomen vraag zijn de prijzen fors gedaald. ‘Zojuist heb ik de oude brochure van april aangepast,’ zegt Van de Werken. ‘Een set van tien panelen is nu ruim duizend euro goedkoper. Scheelt toch bijna twintig procent – en dat in een half jaar tijd.’
Nog nooit waren zonnepanelen zo goedkoop. Op de wereldmarkt worden zelfs prijsdalingen van veertig tot bijna vijftig procent genoteerd ten opzichte van een jaar geleden. In Nederland kelderen de prijzen iets minder hard – met name omdat hier geen grote inkopers actief zijn – maar de tijd waarin de investering van een huis-tuin-en-keuken setje is terugverdiend, loopt evengoed met jaren terug. Van de Werken: ‘Met subsidie erbij heb je je zonnepalen in circa tien jaar terugverdiend. Een half jaar geleden duurde dat zeker twaalf jaar.’

Het groene goud
Waarom zijn de prijzen zo dramatisch gekelderd? Door de golfbewegingen in de wereldeconomie, zegt Wouter de Ridder, ‘senior analist solar’ bij de Rabobank. ‘Er is sinds kort sprake van overproductie. Met name in China schieten de fabrieken als paddestoelen uit de grond.’
China heeft besloten om mondiale marktleider te worden in het opwekken van groene energie. In de ogen van Peking vormen zonnepanelen – en windturbines – een markt die de komende jaren alleen maar kan groeien. En zoals dat gaat in een centraal geleide economie, worden de wissels massaal omgezet om het groene goud te verzilveren. Lokale overheden stimuleren de productie op grote schaal: subsidies worden gul uitgedeeld, net als goedkope leningen, geld voor onderzoek en grond om fabrieken op te bouwen. Dat helpt, want de nieuwe economische grootmacht heeft de Verenigde Staten en Duitsland ingehaald als grootste producent van zonnepanelen. China’s grootste fabrikant, Suntech (de derde producent ter wereld) heeft zelfs toegegeven dat het panelen exporteert onder de kostprijs om zo marktaandeel te winnen. Het ‘dumpen’ van goederen op buitenlandse markten is munitie voor een handelsoorlog, maar voorlopig profiteert de Nederlandse consument ervan.
Naast meer aanbod is er ook minder vraag. Grosso modo kun je zeggen dat grote investeerders zich terugtrekken, waardoor er ruimte ontstaat voor huishoudens om in te stappen. De Ridder: ‘Veel commerciële partijen, die grote installaties bestellen, laten het afweten. Door de kredietcrisis hebben zij moeite om hun financiering rond te krijgen.’ Nog een effect van de economische malaise: de Spaanse overheid heeft haar omvangrijke subsidieprogramma ten behoeve van zonne-energie gedecimeerd. Spanje was veruit de grootste afnemer van zonnepanelen in Europa.
‘Dat merken wij direct,’ zegt Gustaaf Haan, mede-eigenaar van zonnefabriek.nl, een bedrijf dat panelen voor woonhuizen en bedrijven installeert. ‘Spanje was een groot zwart gat waarin bijna alle zonnepanelen “verdwenen”. Tot voor kort was het moeilijk om aan goede en goedkope panelen te komen. Nu de Spaanse vraag plotseling is weggevallen, zijn er veel meer panelen beschikbaar. Dat scheelt behoorlijk in de prijs.’
Is dit het juiste moment om in te stappen? ‘Ja en nee,’ zegt analist De Ridder. ‘Ik verwacht dat de prijzen nog verder zullen dalen. Aan de andere kant: als je via subsidies de financiering nu rond krijgt, waarom zou je dan wachten? Je begint direct met terugverdienen.’
Misschien moet de consument toch nog even wachten op een technologische doorbrak die zonnepanelen veel goedkoper en efficiënter maken. Zonne-energie is nog altijd een van de duurste manieren om elektriciteit op te wekken en zonder overheidssteun duurder dan gewone stroom. Sinds kort is bijvoorbeeld een superieure techniek verkrijgbaar, waarbij de cellen als een dun filmpje op een (flexibele) ondergrond worden geperst. Is het niet verstandig te wachten tot deze ‘filmcellen’ op grote schaal beschikbaar komen? ‘Voor consumenten maakt dat niet zoveel uit,’ zegt De Ridder. ‘Als de panelen goedkoper worden, aan de overheidssubsidies waarschijnlijk ook omlaag.’

Sexy
Voor de huiseigenaar met een groen hart is er dus geen enkel financieel excuus meer om nog deze herfst zonnepanelen aan te schaffen. Maar leveren zonnepanelen ook echt wat op? ‘Jazeker,’ zegt Hans van Dijk van het onafhankelijke adviescentrum Milieu Centraal. ‘De meeste huishoudens hebben een stuk of vier panelen op het dak, en dan kun je ruim tien procent op je elektriciteitsrekening besparen.’ Wie het serieus aanpakt en voor tienduizenden euro’s zijn hele dak volhangt, kan zelfs meer produceren dan hij van het elektriciteitsbedrijf afneemt. ‘Maar dan moet je wel zuinig leven,’ zegt Van Dijk.
Da’s fijn voor het huishoudboekje, maar de winst voor het klimaat valt toch tegen. Bij een zonnestroominstallatie van vier panelen wordt zo’n 280 kilo CO2 per jaar minder uitgestoten – dat is ongeveer een twintigste van wat een huishouden via gas en elektra vervuilt en minder dan wat een enkeltje Amsterdam-Barcelona per vliegtuig aan CO2 kost. Wie zijn dak isoleert met het oude vertrouwde steenwol (1 op de 3 huizen heeft geen dakisolatie), geeft gemiddeld duizend euro uit, verdient dat in ruim twee jaar terug (circa 435 euro per jaar) en onthoudt het klimaat ruim tweeduizend kilo CO2 – bijna tien keer meer dan zes zonnepanelen doen. En wie domweg overstapt op groene stroom van zijn energieleverancier (waarbij bijvoorbeeld Nuon of Essent duurzame energie opwerkt voor elke watt die de afnemer verbruikt) stoot voor de elektra thuis al helemaal geen CO2 uit.
‘Met goede isolatie en groene stroom bereik je inderdaad meer,’ zegt Van Dijk. ‘Maar alle beetjes helpen. Zonnepanelen zijn hartstikke sexy – wij worden bestormd met vragen. Ik denk dat mensen graag aan de rest van de straat laten zien dat ze het klimaat belangrijk vinden.’

Cees van de Werken heeft het druk. Hij maakt overuren om met zijn bedrijf solarmodules.nl door het hele land zonnepanelen op daken te installeren. ‘Het lijkt wel een hype’, zegt hij. ‘Recessie of niet, iedereen wil ineens zonnepanelen op zijn dak.’
Ogenschijnlijk bruuskeren de blauwglinsterende stroomopwekkers de harde economische wetten van vraag en aanbod: ondanks de toegenomen vraag zijn de prijzen fors gedaald. ‘Zojuist heb ik de oude brochure van april aangepast,’ zegt Van de Werken. ‘Een set van tien panelen is nu ruim duizend euro goedkoper. Scheelt toch bijna twintig procent – en dat in een half jaar tijd.’
Nog nooit waren zonnepanelen zo goedkoop. Op de wereldmarkt worden zelfs prijsdalingen van veertig tot bijna vijftig procent genoteerd ten opzichte van een jaar geleden. In Nederland kelderen de prijzen iets minder hard – met name omdat hier geen grote inkopers actief zijn – maar de tijd waarin de investering van een huis-tuin-en-keuken setje is terugverdiend, loopt evengoed met jaren terug. Van de Werken: ‘Met subsidie erbij heb je je zonnepalen in circa tien jaar terugverdiend. Een half jaar geleden duurde dat zeker twaalf jaar.’

Het groene goud
Waarom zijn de prijzen zo dramatisch gekelderd? Door de golfbewegingen in de wereldeconomie, zegt Wouter de Ridder, ‘senior analist solar’ bij de Rabobank. ‘Er is sinds kort sprake van overproductie. Met name in China schieten de fabrieken als paddestoelen uit de grond.’
China heeft besloten om mondiale marktleider te worden in het opwekken van groene energie. In de ogen van Peking vormen zonnepanelen – en windturbines – een markt die de komende jaren alleen maar kan groeien. En zoals dat gaat in een centraal geleide economie, worden de wissels massaal omgezet om het groene goud te verzilveren. Lokale overheden stimuleren de productie op grote schaal: subsidies worden gul uitgedeeld, net als goedkope leningen, geld voor onderzoek en grond om fabrieken op te bouwen. Dat helpt, want de nieuwe economische grootmacht heeft de Verenigde Staten en Duitsland ingehaald als grootste producent van zonnepanelen. China’s grootste fabrikant, Suntech (de derde producent ter wereld) heeft zelfs toegegeven dat het panelen exporteert onder de kostprijs om zo marktaandeel te winnen. Het ‘dumpen’ van goederen op buitenlandse markten is munitie voor een handelsoorlog, maar voorlopig profiteert de Nederlandse consument ervan.
Naast meer aanbod is er ook minder vraag. Grosso modo kun je zeggen dat grote investeerders zich terugtrekken, waardoor er ruimte ontstaat voor huishoudens om in te stappen. De Ridder: ‘Veel commerciële partijen, die grote installaties bestellen, laten het afweten. Door de kredietcrisis hebben zij moeite om hun financiering rond te krijgen.’ Nog een effect van de economische malaise: de Spaanse overheid heeft haar omvangrijke subsidieprogramma ten behoeve van zonne-energie gedecimeerd. Spanje was veruit de grootste afnemer van zonnepanelen in Europa.
‘Dat merken wij direct,’ zegt Gustaaf Haan, mede-eigenaar van zonnefabriek.nl, een bedrijf dat panelen voor woonhuizen en bedrijven installeert. ‘Spanje was een groot zwart gat waarin bijna alle zonnepanelen “verdwenen”. Tot voor kort was het moeilijk om aan goede en goedkope panelen te komen. Nu de Spaanse vraag plotseling is weggevallen, zijn er veel meer panelen beschikbaar. Dat scheelt behoorlijk in de prijs.’
Is dit het juiste moment om in te stappen? ‘Ja en nee,’ zegt analist De Ridder. ‘Ik verwacht dat de prijzen nog verder zullen dalen. Aan de andere kant: als je via subsidies de financiering nu rond krijgt, waarom zou je dan wachten? Je begint direct met terugverdienen.’
Misschien moet de consument toch nog even wachten op een technologische doorbrak die zonnepanelen veel goedkoper en efficiënter maken. Zonne-energie is nog altijd een van de duurste manieren om elektriciteit op te wekken en zonder overheidssteun duurder dan gewone stroom. Sinds kort is bijvoorbeeld een superieure techniek verkrijgbaar, waarbij de cellen als een dun filmpje op een (flexibele) ondergrond worden geperst. Is het niet verstandig te wachten tot deze ‘filmcellen’ op grote schaal beschikbaar komen? ‘Voor consumenten maakt dat niet zoveel uit,’ zegt De Ridder. ‘Als de panelen goedkoper worden, aan de overheidssubsidies waarschijnlijk ook omlaag.’

Sexy
Voor de huiseigenaar met een groen hart is er dus geen enkel financieel excuus meer om nog deze herfst zonnepanelen aan te schaffen. Maar leveren zonnepanelen ook echt wat op? ‘Jazeker,’ zegt Hans van Dijk van het onafhankelijke adviescentrum Milieu Centraal. ‘De meeste huishoudens hebben een stuk of vier panelen op het dak, en dan kun je ruim tien procent op je elektriciteitsrekening besparen.’ Wie het serieus aanpakt en voor tienduizenden euro’s zijn hele dak volhangt, kan zelfs meer produceren dan hij van het elektriciteitsbedrijf afneemt. ‘Maar dan moet je wel zuinig leven,’ zegt Van Dijk.
Da’s fijn voor het huishoudboekje, maar de winst voor het klimaat valt toch tegen. Bij een zonnestroominstallatie van vier panelen wordt zo’n 280 kilo CO2 per jaar minder uitgestoten – dat is ongeveer een twintigste van wat een huishouden via gas en elektra vervuilt en minder dan wat een enkeltje Amsterdam-Barcelona per vliegtuig aan CO2 kost. Wie zijn dak isoleert met het oude vertrouwde steenwol (1 op de 3 huizen heeft geen dakisolatie), geeft gemiddeld duizend euro uit, verdient dat in ruim twee jaar terug (circa 435 euro per jaar) en onthoudt het klimaat ruim tweeduizend kilo CO2 – bijna tien keer meer dan zes zonnepanelen doen. En wie domweg overstapt op groene stroom van zijn energieleverancier (waarbij bijvoorbeeld Nuon of Essent duurzame energie opwerkt voor elke watt die de afnemer verbruikt) stoot voor de elektra thuis al helemaal geen CO2 uit.
‘Met goede isolatie en groene stroom bereik je inderdaad meer,’ zegt Van Dijk. ‘Maar alle beetjes helpen. Zonnepanelen zijn hartstikke sexy – wij worden bestormd met vragen. Ik denk dat mensen graag aan de rest van de straat laten zien dat ze het klimaat belangrijk vinden.’