> Zomer 2009
Van 28 juni tot en met 30 augustus was de rubriek Chef Globalisering onderdeel van het programma Atlas op Radio 1. Surf naar www.llink.nl/atlas om de afleveringen te beluisteren.

> Seizoen 2008-2009
Surf naar www.obalive.nl om de afleveringen te beluisteren.

> Seizoen 2007-2008
3 juni 2008
Klik hier om deze aflevering te beluisteren. De rubriek Chef Globalisering is het eerste onderwerp van het tweede uur.
Presentatie: Mirjam de Winter
De onderwerpen van deze week:

• Indianen 516 jaar na Columbus ontdekt
  Het nieuws van de week – en misschien wel van het jaar – is de ‘ontdekking’ van een Indianenstam diep in de schier ondoordringbare oerwouden van Brazilië. Hun bestaan werd vermoed, maar nog nooit had iemand ze gefotografeerd. De Indianen wijzen elk contact met de moderne wereld ruw van de hand. De foto’s, waarop in indianen met pijl en boog naar een helikopter schieten, lijken uit een film te komen.
  Chef Globalisering belicht bij voorkeur wereldnieuws dat onder de radars van grote media is gebleven. De foto’s van de Indianen sierden voorpagina’s wereldwijd en hoeven eigenlijk niet meeer door hem besproken te worden. Maar Chef Globalisering heeft de hele week aan bijna niets anders kunnen denken. Hoe zou het nu met de indianen gaan? Dragen ze nog steeds hun oorlogskleuren? Welke taal spreken ze? Waarom wijzen ze elk contact met buitenstaanders af?
  Al jaren betogen globalisten als ondergetekende in lezingen, workshops en opiniestukken dat globalisering geen plek op de aarde onberoerd laat. Niet dus. 516 jaar na Columbus zijn er nog mensen die nog nooit contact hebben gehad met de rest van de wereld.
  
• Bewoners sloppenwijk weigeren appartement
  Ook in andere delen van de wereld worden moderne geneugten met argwaan bejegend. Dharavi is een van de grootste sloppenwijken van de wereld. Maar liefst 600.000 mensen wonen er op 200 hectare. De Indiase overheid wil Dharavi renoveren en biedt de bewoners appartementen aan. Maar de meeste sloppenwijkbewoners willen voor geen goud verhuizen – en daar hebben ze heel goede redenen voor.
  
• Cambodja winnaar van voedsel- en oliecrisis
  De mondiale voedsel- en oliecrisis raakt arme landen hard. Maar sommige ontwikkelingslanden profiteren. Cambodja wordt door Newsweek getipt als mogelijke winnaar. Het heeft moeilijk te exploiteren olie- en gasvelden die door de huidige hoge olieprijs lucratief worden om te ontsluiten. Daarnaast heeft het arme Aziatische land nog een schaars goed: talloze hectares te ontginnen land voor voedselproductie. Het straatarme Cambodja ontwikkelt zich razendsnel tot een Aziatische Tijger.  

27 mei 2008
Klik hier om deze aflevering te beluisteren. De rubriek Chef Globalisering is het eerste onderwerp van het tweede uur.
Presentatie: Dieuwertje Blok
De onderwerpen van deze week:

• "Aidsbestrijding deugt niet"
  Elizabeth Pisani is een flamboyante epidemiologe die tien jaar als frontsoldaat en kolonel deelnam aan de wereldwijde strijd tegen aids. In Sex, drugs & aids doet ze uit de doeken hoe de internationale gemeenschap die slag levert. Bedroevend slecht, is haar conclusie. De mondiale hiv-preventie is gemankeerd door ideologie, bureaucratie en wensdenken. Met minder geld en een gedurfder, realistischer beleid, kunnen miljoenen besmettingen voorkomen worden, aldus Pisani.
• Farmaceutische industrie omarmt arme landen
  Big Pharma heeft traditiegetrouw een broertje dood aan arme landen. Arme patiënten hebben geen geld om hun medicijnen te kopen en lokale bedrijven maken hun medicijnen na zonder voor de licentie te betalen. Hoge ontwikkelingskosten gaan in rook op.
  Een kentering wordt langzaam zichtbaar. Steeds meer medicijnenfabrikanten zien in ontwikkelingslanden een gezonde markt. Waar komt deze omslag vandaan? En zullen ook de allerarmste patiënten hiervan profiteren?

20 mei 2008
Klik hier om deze aflevering te beluisteren. De rubriek Chef Globalisering is het eerste onderwerp van het tweede uur.
Presentatie: Dieuwertje Blok
De onderwerpen van deze week: 

• Clusterbommen de wereld uit?
  Gisteren begon een grote, internationale conferentie in Dublin om tot een verbod van de clusterbom te komen. ’s Werelds grootste producenten van clusterbommen – de VS, China en Rusland – zijn niet van de partij en zullen een anti-clusterbomverdrag niet tekenen. Toch zal zo’n verdrag geen dode letter blijken te zijn, voorspelt Chef Globalisering.
• Kranten gaan gouden toekomst tegemoet
  Hoe vaak is de ondergang van de krant niet voorspeld? In het Westen maken kranten moeilijke tijden door, maar in de rest van de wereld stijgen de oplages en zien steeds meer titels het daglicht. Oorzaak zijn groeiende middenklassen die in toenemende mate kunnen lezen – en dat graag willen laten zien.
  

13 mei 2008
Klik hier om deze aflevering te beluisteren. De rubriek Chef Globalisering is het eerste onderwerp van het tweede uur.
Presentatie: Dieuwertje Blok
De onderwerpen van deze week:

• Landbouwsubsidies en hoge voedselprijzen
  ‘Weapons of economic mass destruction’ noemde een hoofdcommentaar van The New York Times ze ooit: westerse landbouwsubsidies. Iets minder dan de helft van het EU budget gaat er aan op (zo’n vijftig miljard euro, de helft van wat rijke landen gezamenlijk uitgeven aan ontwikkelingshulp). Een zekere mate van landbouwbescherming is verstandig. Maar voor de huidige, excessieve landbouwbescherming betalen westerse burgers en boeren in arme landen een te hoge prijs.
  De hoge voedselprijzen zijn een uitgelezen kans om boeren af te laten kicken van hun dure verslaving, zou je denken. Niets is minder waar, blijkt in zowel Europa als de Verenigde Staten.
• Franse illegale migranten demonstreren
  Meestal willen illegale migranten onzichtbaar blijven. Maar in Frankrijk demonstreren illegale migranten voor een verblijfsvergunning. Saillant detail: hun werkgevers – van chique restaurants tot schoonmaakbedrijven – steunen hun demonstrerende werknemers. Want, zo zeggen zij, het is tijd dat de politiek de realiteit onder ogen ziet: onze economie heeft de migranten hard nodig.
  Chef Globalisering – altijd al een pleitbezorger van zo vrij mogelijke migratie – hoopt dat Nederlandse illegale migranten én hun werkgevers, het Franse voorbeeld volgen.
  
• Steeds meer juridisch werk naar India
  Outsourcing – het verplaatsen van kantoorwerk naar lagelonenlanden – verovert nog altijd nieuwe terreinen. Het verplaatste werk wordt steeds gespecialiseerder en hoogwaardiger. Chef Globalisering bericht regelmatig over deze ontwikkelingen. Deze keer viel zijn oog op een bericht dat Amerikaanse juristen in toenemende mate hun dossiers naar India doorsturen.

6 mei 2008
Klik hier om deze aflevering te beluisteren. De rubriek Chef Globalisering is het eerste onderwerp van het tweede uur.
Presentatie: Pieter Hilhorst
Onderwerpen van deze week:

• Aandelen Afrika
  Chef Globalisering bespreekt hoe het mijn zijn aandelen in opkomend Afrika staat. Zoals hij in de aflevering van 1 april 2008 beloofde, doet hij elke eerste dinsdag van de maand verslag van het wel en wee van zijn aandelen in “the last frontier market” – en daarmee van Afrika. Deze maand besteedt hij speciale aandacht aan de vraag hoe duurzaam zijn aandelen zijn.
• IMF: “Afrika heeft zaken steeds beter op orde”
  Niet alleen Chef Globalisering ziet Afrika economisch opbloeien, ook het Internationaal Monetair Fonds (IMF) steekt de loftrompet over Afrika. In een recent rapport is de waakhond van de internationale financiële stabiliteit vooral tevreden over de huishoudboekjes van Afrikaanse overheden. Met andere woorden: “Ze nemen onze adviezen steeds beter ter harte”, klopt het IMF zichzelf op de borst.
• Onderzoek: “Luister niet naar het IMF en groei”
  Maar moeten die Afrikaanse landen blij zijn met de pluim van het IMF? Harvard-onderzoeker Dani Rodrik onderzocht de groei van Zuid-Amerikaanse landen in de jaren tachtig en negentig. Hij vergeleek de groeicijfers van landen die zich hielden aan de adviezen van de Wereldbank en het IMF (de zogeheten “Washington Consensus”) en landen die dat niet deden. Wat blijkt? De landen die het minst naar het IMF/Wereldbank luisterden, groeiden het hardst. Sommige landen (zoals Argentinië, Bolivia en Brazilië) ontwikkelden zich zelfs sneller dan China, India of Vietnam.
• Succesvol landbouwbeleid in Malawi
  Malawi heeft twee recordoogsten achter de rug. In 2002 en 2005 kende het Zuid-Afrikaanse land nog ernstige voedseltekorten en zelfs hongersnood, maar nu liggen de maïs en graanschuren weer vol. De belangrijkste reden is het gebruik van betere zaden en gesubsidieerde kunstmest (overheidsbeleid waar het IMF overigens van gruwt...). Is Malawi een voorbeeld voor andere Afrikaanse landen? Zijn kunstmest en betere zaden de ingrediënten voor een Afrikaanse Groene Revolutie? Er schuilt in ieder geval één addertje onder het gras.

29 april 2008
Klik hier om deze aflevering te beluisteren. De rubriek Chef Globalisering is het eerste onderwerp van het tweede uur.
Presentatie: Dieuwertje Blok
Deze week bespreekt Chef Globalisering een stapeltje lezenswaardige boeken:

• Jeffrey Sachs: Common wealth: Economics for a crowded planet
  Een van ’s werelds invloedrijkste economen schetst hoe de wereld ten onder gaat – en hoe ze gered kan worden.
• Gustaaf Peek: Dover
  Het drama van Dover, waarbij 58 Chinese gelukszoekers in de zomer van 2000 om het leven kwamen, is het uitgangspunt voor een gelaagde roman over mensen die veiligheid, geborgenheid en een toekomst zoeken.
• Marcel van Engelen: De gelukzoeker
  Een journalist beschrijft hoe Amadou, een economische vluchteling uit Senegal, in Amsterdam op zoek gaat naar een beter leven, en daarin zowel slaagt als faalt.
  
  

22 april 2008
Klik hier om deze aflevering te beluisteren. De rubriek Chef Globalisering is het eerste onderwerp van het tweede uur.
Presentatie: Dieuwertje Blok
Onderwerpen van deze week:

• Maakt geld toch gelukkig?
  In 1974 publiceerde de Amerikaanse econoom Richard Easterlin onderzoek waaruit bleek dat meer geld niet gelukkiger maakt. Arme mensen worden over het algemeen wel gelukkiger als hun inkomen stijgt, maar als aan de eerste levensbehoeften is voldaan, leidt meer geld niet tot meer geluk. De Easterlin-paradox was geboren: rijkere mensen zijn niet gelukkiger dan armere mensen. Sterker nog, in Japan werden mensen zelfs rijker én ongelukkiger. Niet absoute rijkdom, maar relatieve rijkdom bepaalt geluk, beweerde Easterlin.
  Recent onderzoek van de economen Betsey Stevenson en Justin Wolfers ontkracht de Easterlin-paradox. Zij vergeleken stapels onderzoeksresultaten met elkaar en concludeerden dat mensen in rijke landen over het algemeen gelukkiger zijn dan mensen in arme landen. Ook binnen landen stijgt het geluk als het inkomen toeneemt.
  Het onderzoek van Stevenson en Wolfers heeft tot een geanimeerd debat geleid tussen economen en andere sociaal wetenschappers (als was het maar omdat van de Japanse cijfers geen bal blijkt te kloppen). Ook Chef Globalisering – van huis uit psycholoog – waagt zich aan wellicht de belangrijkste vraag van de economische wetenschap: maakt geld gelukkig?
• China omarmt intellectueel eigendom
  China staat bekend als een groot roversnest van intellectueel eigendom. Van dvd’s tot complete brommers, alles wordt gekopieerd, klagen Westerse multinationals. Rechtsbescherming was er nauwelijks, en de gang naar een Chinese rechtbank liep dan ook vaak op niets uit.
  Een kentering is zichtbaar. Het aantal Chinese patenten is sinds 2003 ruim verdubbeld (naar 850.000), net als het aantal rechtzaken waarin de piraten worden aangeklaagd (naar 17.000). Met name Chinese bedrijven weten het patentbureau en de rechtbank te vinden. Wordt China eindelijk kapitalistisch?
• Earth Day 2008: de waslijn rukt op
  Vandaag is het Earth Day, de mondiale dag van de duurzaamheid. Chef Globalisering heeft een broertje dood aan al die “dagen van” – en daarnaast: hij besteedt bijna elke week aandacht aan duurzaamheid – maar het is hem toch gelukt om een bijna onopgemerkt nieuwsfeit op te duikelen: de waslijn rukt op in rijke landen. Droogmachines waren decennialang hét symbool van economische voorspoed, maar tegenwoordig staan ze te boek als de grootste energieslurpers in huis. De droogmachines is de SUV van ons huishouden. Maar er is goed nieuws: de verkoopcurves van waslijnen en droogreken schieten bijkans de hemel in.
  In veel Noord-Amerikaanse steden (en ook enkele Europese) is het echter verboden om de schone was buiten te hangen. Het zou een buurt ontsieren. Een netwerk van betrokken burgers eist hun recht op de waslijn op.
  

15 april 2008
Klik hier om deze aflevering te beluisteren. De rubriek Chef Globalisering is het eerste onderwerp van het tweede uur.
Presentatie: Dieuwertje Blok
Onderwerpen van deze week:

• 2008: Doorbraak voor malariabestrijding?
  Jarenlang kreeg malaria – een van de grotere wereldproblemen – nauwelijks aandacht van de internationale gemeenschap. In tegenstelling tot bijvoorbeeld aids en klimaatverandering raakt malaria ons, het rijke deel van de wereld, niet tot nauwelijks. Maar dit jaar zou wel eens het keerpunt kunnen worden voor de malariabestrijding. Van dure consultancy bureaus tot internationale hulporganisaties, van het tv-programma American Idol tot president Bush – iedereen lijkt malaria als groot maar oplosbaar probleem te hebben ontdekt. Als klap op de vuurpijl presenteert VN-secretaris-generaal een dezer weken een groot plan om malaria binnen vijf jaar vrijwel uitgeroeid te hebben.
  Chef globalisering vertelt u wat u binnenkort in de kranten leest, maar ook hoe een verkeerde aanpak malaria juist kan doen laten toenemen.
• Heksen krijgen de schuld van klimaatverandering
  In de binnenlanden van Tanzania is het geloof in hekserij wijd verspreid. Oude vrouwen met rood doorlopen ogen – vaak het gevolg van jarenlang koken boven houtskoolvuurtjes in slecht geventileerde hutten – lopen kans als heks aangewezen te worden. Hen wacht een zekere dood. Bij slechte weersomstandigheden, zoals aanhoudende droogte, nemen de moorden explosief toe. Volgens onderzoek van de econoom Edward Miguel (Universiteit van Californië) leidt klimaatverandering indirect tot een een verdubbeling van heksenmoorden.
• Klein oventje als wapen tegen klimaatverandering
  Klimaatverandering vereist technologische innovaties die tot minder uitstoot van broeikasgassen leiden. Vaak wordt gedacht aan high-tech uitvindingen als efficiënte zonnecellen of hypermoderne elektriciteitscentrales. Maar eenvoudigere uitvindingen kunnen ook een wereld van verschil maken.
  Oliemaatschappij BP introduceert in India een 17 dollar kostend stoofje dat tot aanzienlijke reductie van CO2 kan leiden. Maar er is meer bijzonders aan de Oorja (‘energie’ in Hindi). Het project lijkt alle belangrijke lessen die de afgelopen jaren geleerd zijn in de strijd tegen armoede – van microkrediet tot C.K. Prahalad's ‘the bottom of the pyramid’ – te incorporeren. En, het kan ook nog eens tot een afname van gezondheidsklachten leiden (zoals rood doorlopen ogen). Helaas is Oorja nog te duur voor de helft van de Indiase bevolking die van twee dollar per dag moeten leven.

8 april 2008
Klik hier om deze aflevering te beluisteren. De rubriek Chef Globalisering is het eerste onderwerp van het tweede uur.
Presentatie: Dieuwertje Blok
Onderwerpen van deze week: 

• Arme boeren profiteren nauwelijks van hoge voedselprijzen
  Jarenlang klaagden ontwikkelingsorganisaties over te lage prijzen voor landbouwproducten, waardoor boeren in arme landen geen brood op de plank hadden. Momenteel rijzen de prijzen van graan, tarwe en rijst de pan uit (hoewel de piek waarschijnlijk bereikt is), maar arme boeren profiteren nauwelijks van de prijsstijgingen. Hoe kan dat?
• Loze hulpbeloften
  Met vochtige ogen beloofden de regeringsleiders van rijke landen tijdens de top in Gleneagles en tijdens popconcert Live 8 (2005) om de hulp aan Afrika te verdubbelen. Deze week publiceerde de OESO haar jaarlijkse rapportage over ontwikkelingsgelden. Rijke landen besteedden vorig jaar meer aan ontwikkelingshulp dan in 2006, maar bij lange na niet genoeg om hun beloften van Live 8 waar te maken.
  Nederland is als altijd een van de braafste jongetjes van de klas en houdt zich als een van de weinige landen keurig aan de decennia oude afspraak om minstens 0,7 procent van het BNP aan ontwikkelingshulp te spenderen. Maar onlangs werd bekend dat ook wij onze hulpbeloften aan Afghanistan niet nakomen. Chef Globalisering is niet graag cynisch, maar het verbaast hem allemaal niets.
  
• Voodoopriesters strijden tegen vooroordelen
  Voodoo is geen uitvinding van Hollywood, zoals een populair wist-je-datje ons wil doen geloven. Ongeveer de helft van de Haïtianen praktiseert voodoo. Hun priesters zijn nauwelijks georganiseerd, maar onlangs kozen ze een voorman: Max Beauvoir. Deze ‘voodoopaus’ heeft als belangrijkste taak om voodoo een beter imago te bezorgen. Volgens Beauvoir – die in New York en aan de Parijse Sarbonne scheikunde studeerde – is voodoo onmisbaar bij het bestrijden van armoede op Haïti.  Onterecht wordt voodoo afgedaan als achterlijk en dat kerken voodoo actief bestrijden is eveneens een zonde. Daarnaast richt Beauvoir zijn pijlen op Hollywood, dat volgens hem een karikatuur van zijn godsdienst maakt. Zo zijn zombies niet de enge monsters die filmmakers ons die voorstellen.
  
  

1 april 2008
Klik hier om deze aflevering te beluisteren. De rubriek Chef Globalisering is het eerste onderwerp van het tweede uur.
Presentatie: Dieuwertje Blok
Onderwerpen van deze week:

• Afrika is de beleggerstip van 2008
  Chef Globalisering ging al eerder in zaken toen hij online microkredieten verschafte via de website www.kiva.org (zie de aflevering van 5 maart 2007). Vanavond presenteert hij een nieuwe goudmijn: beleggen in Afrika. Want Afrika is booming met groeicijfers die Wouter Bos en Maria van der Hoeven doen watertanden. Ook nu heeft hij geen watervrees en belegt hij het gehele honorarium van deze aflevering in Aandelen Afrika. Maandelijks zal hij verslag doen van zijn belegging.
  Maar waarom is beleggen in Afrika het nieuwe eldorado voor beleggers?
• “Europa mag hormoonvlees niet verbieden”
  Gisteren deed het handelstribunaal van de Wereldhandelsorganisatie (WTO) uitspraak in een slepende zaak die prachtig weergeeft hoe ’s werelds belangrijkste handelsorganisatie werkt.
  De VS en Canada willen vlees naar de EU exporteren dat hormonen bevat. Volgens de EU kunnen deze hormonen kanker bij mensen veroorzaken. Daarom verbiedt de EU de import van dit hormoonvlees. De VS en Canada verzetten zich hier tegen. Zij stellen dat de EU niet hard kan maken dat consumenten hier inderdaad ziek van worden en vermoeden Europees protectionisme. Gisteren besloot het handelstribunaal van de WTO dat de VS en Canada gelijk hebben. Zij mogen nu als compensatie voor tientallen miljoenen dollars invoerheffingen toepassen op Roquefort, truffels en Dijon mosterd.
  Merkwaardig: bijna alle landen eisen dat voedselproducten aantonen dat hun producten veilig zijn voordat ze die op de markt brengen. Maar WTO-verdragen draaien dat om: Europa moet aantonen dat de producten onveilig zijn om ze te kunnen verbieden. Nog merkwaardiger: hoe kan het dat een paneltje in Geneve achter gesloten deuren beslist dat wij hormoonvlees moeten eten? Waarom heeft onze eigen overheid daar niets over te zeggen? Rare bedoening, die WTO. En toch vindt Chef Globalisering het goed dat de WTO bestaat.
• Een snelweg door Laos
  Een van de meest afgesloten gebieden in de wereld – de noordelijke bergen van Laos – wordt ontsloten door een 18000 kilometerlange snelweg. Het asfalt loopt van de Zuid-Chinese stad Kunming naar Bangkok en verbindt Cambodja, China, Laos, Myanmar (Birma), Thailand en Vietnam met elkaar. Na tientallen jaren van voorbereiding, knipten de premiers van deze landen gisteren het lintje door.
  Hier zien we globalisering – het proces waarin landen, culturen en mensen met elkaar vervlochten raken – aan het werk. Vroeger diende het laaggebergte aan de voet van de Himalaya als een natuurlijke grens om de Chinese reus buiten de deur te houden. Nu kiezen de voormalige vijanden voor handel en mobiliteit. Critici vrezen echter dat het arme Laos overspoelt zal worden door goederen, kapitaal en arbeiders uit China. Ook in Nederland zullen de gevolgen te merken zijn: dankzij deze route zal Thailand minder rozen uit Nederland importeren, en meer uit China.
• Het schokkendste, onopgemerkte feit van deze week...
  “China en onlesbare dorst naar brandstoffen doet de olieprijzen stijgen” lezen we bijna dagelijks in de kranten. Niets is minder waar, becijferde Worldwatch Institute. De vraag naar olie groeide het afgelopen jaar met slechts 1 procent, terwijl de prijzen verdubbelde. Wat is wel de oorzaak van de stijgende prijzen?
  En een toegift: “Op 1 april verloor Alva zijn bril”, en dus houden we elkaar vandaag voor de gek. Maar in weerwil van wat veel mensen denken, is 1 april helemaal niet typisch Nederlands – de halve wereld viert 1 april. En dat is geen 1 april-grap.
  

 
11 maart 2008
Klik hier om deze aflevering te beluisteren. De rubriek Chef Globalisering is het eerste onderwerp van het tweede uur.
Presentatie: Dieuwertje Blok
Onderwerpen van deze week:

• Leidt het smelten van de Noordpool tot een nieuwe Koude Oorlog?
  Klimaatverandering is een zaak voor natuurbeschermers, niet waar? Mis. De gevolgen van het broeikaseffect rijken veel verder. De sociaal-economische gevolgen (Afrikaanse boeren zullen minder oogsten, in Azië zullen honderden miljoenen mensen de stijgende zeespiegel ontvluchten, et cetera) hebben ook geopolitieke consequenties. In een recent rapport vraagt EU-buitenlandcoördinator Janvier Solana aandacht voor de onderblichte gevolgen van klimaatverandering. Hij voorspeelt onder andere een toename in migratie naar Europa, politieke onrust in landen die de EU omringen en spanningen in het multilateraal systeem van global governance (VN, WTO, et cetera).
  Dat klimaatverandering vooral andere delen van de wereld treft, wil niet zeggen dat de gevolgen aan ons voorbij zullen gaan, is het uitgangspunt van het Solana-rapport. Neem het smelten van de Noordpool. Al vanaf 2013 jaar zal de Noordpool in de zomer gedeeltelijk ijsvrij zijn, voorspellen wetenschappers. Hierdoor komen nieuwe scheepsroutes vrij maar ook ‘s werelds grootste onontgonnen reserves fossiele brandstoffen. Ondertussen zijn er nauwelijks internationale verdragen over het beheer van de Noordpool. Omliggende landen als Rusland, de VS, Canada, Noorwegen en Denemarken geven zich over aan een serieus potje landjepik. Maar zelfs China mengt zich in de discussie over de vraag van wie de Noordpool en haar schatten is. Leidt het smelten van de Noordpool tot een nieuwe Koude Oorlog?
  Aanstaande donderdag vergaderen Europese ministers over de nota van Solana. Chef Globalisering neemt alvast een voorsprong op de discussie.
• Nieuw: het schokkendste onopgemerkte feit van deze week...
  ... in het Midden-Oosten en Noord-Afrika gaat jaarlijks voor 10 miljard dollar in rook op door het affakkelen van gas, aldus de Wereldbank. Hoeveel schoolboeken zou je voor dat geld kunnen kopen?

4 maart 2008
Klik hier om deze aflevering te beluisteren. De rubriek Chef Globalisering is het eerste onderwerp van het tweede uur.
Presentatie: Dieuwertje Blok
Onderwerpen van deze week:

• Genetisch gemodificeerd gewas weerstaat droogte
  Vorige week berichtte Chef Globalisering over het groeiend areaal genetisch gemodificeerde gewassen (ggg’s) in met name ontwikkelingslanden. Deze week werd bekend dat onderzoekers uit Finland en de Verenigde Staten een doorbraak hebben bereikt in de zoektocht naar gewassen die grote droogte kunnen weerstaan.
  Goed nieuws voor met name Afrika, waar een op de drie boeren ondervoed is en de totale agrarisch productie per hoofd van de bevolking de afgelopen 35 jaar met is gedaald met bijna twintig procent. Of niet? Critici vrezen groeiende afhankelijkheid van multinationals en ongewenste effecten van het zogeheten frankenfood. Chef Globalisering is – als altijd – niet bang voor technologische vooruitgang. In het Westen en Azië ontstegen boeren de armoede immers door traditionele landbouwtechnieken achter zich te laten.
• Eskimo’s klagen oliemaatschappijen aan wegens klimaatverandering
  De bevolking van het dorpje Kivalina in Alaska slaan op de vlucht voor het stijgende water. De oorzaak is klimaatverandering, menen de Inuit (Eskimo’s). Daarom klagen zij oliebedrijven (waaronder Shell), elektriciteitscentrales en een kolenmijn aan die verantwoordelijk zouden zijn voor de uitstoot van broeikasgassen.
  Het was wachten op een rechtzaak als deze. De uitspraak kan grote consequenties hebben, en Chef Globalisering zal het juridische gevecht met rode koontjes volgen. Maar waarom klagen de Eskimo’s alleen de bedrijven aan, en niet ons, de Westerse consument die veel meer CO2-uitstoot dan een wereldburger redelijkerwijs zou mogen?
• Schaft China de één-kind-politiek af?
  Volgens schattingen heeft het de afgelopen dertig jaar 400 miljoen geboortes ‘voorkomen’: de Chinese één-kind-politiek. Nu bestudeert de Chinese overheid hoe het de beruchte bevolkingspolitiek kan verlaten.
  Daags na de onthulling van de onderminister van Nationale Bevolking en Gezinsplanning, ontkende de Chinese regering bij hoog en bij laag het bestaande gezinsbeleid te willen wijzigen. Maar elke demograaf weet dat er in China te weinig Chinezen zijn...
  
  

26 februari 2008
Klik hier om deze aflevering te beluisteren. De rubriek Chef Globalisering is het eerste onderwerp van het tweede uur.
Presentatie: Margreet Reijntjes
Onderwerpen van deze week:

• Pillendraaiers testen medicijnen in arme landen
  Westerse farmaceuten testen hun medicijnen op onethische wijze in arme landen. Ondanks schendingen van internationale ethische richtlijnen, worden deze medicijnen goedgekeurd voor de Westerse markt. Dat concludeert een nieuw rapport van de Nederlandse niet-gouvernementele organisatie (ngo) SOMO. Hun collega’s van Wemos, een ngo die zich inzet voor gezondheidszorg in ontwikkelingslanden, publiceert tegelijkertijd een rapport met aanbevelingen om dergelijke misstanden te voorkomen.
  Het gaat om ernstige schendingen. Het is mogelijk dat u een medicijn slikt waar mensen in arme landen voor gestorven zijn. Wordt het scenario van de film The Constant Gardener dan toch werkelijkheid?
• Armoedebestrijding: Nederlanders vinden zich zelf het minst verantwoordelijk
  NCDO, een ngo die het draagvlak voor ontwikkelingssamenwerking wil bevorderen, onderzoekt regelmatig wat het Nederlandse publiek denkt over hulp aan arme landen. Uit het meest recente onderzoek blijkt dat Nederlanders mondiale armoede heel belangrijk vinden. In de top drie van meest urgente ontwikkelingen staat criminaliteit in Nederland op 1 (47%), gevolgd door armoede in de wereld (46%) en op drie staan natuurrampen veroorzaakt door klimaatverandering (39%). Goed nieuws dus, dat mondiale perspectief van het Nederlandse publiek.
  Maar dat is niet alles. Acht van de tien Nederlanders vindt ontwikkelingssamenwerking een taak van de overheid. Hierna moeten de rijken der aarde (zoals Bill Gates) de handen aan ploeg slaan, gevolgd door bekende wereldburgers als Bono, Madonna en Marco Bosato. Slechts een op de drie Nederlanders vindt dat hij zélf een taak heeft om extreme armoede te bestrijden.
  Dat moet je natuurlijk niet zeggen tegen een LLiNKe Chef Globalisering.
  
• Genetisch gemanipuleerde gewassen populair in ontwikkelingslanden
  Wereldwijd worden steeds meer genetisch gemodificeerde gewassen geplant. De grootste groei vindt plaats in arme landen, aldus een recent onderzoek (uitgevoerd door een lobby-organisatie ten behoeve van genetisch gemodificeede gewassen). Genetisch gemodificeerde gewassen bieden vele voordelen: ze geven vaak een grotere oogst en zijn beter bestand tegen ziekten. Toch zijn critici niet gerust op de toenemende populariteit van versleutelde gewassen in arme landen. Ze vrezen bijvoorbeeld dat arme boeren afhankelijk worden van westerse multinationals.
  
  

19 februari 2008
Klik hier om deze aflevering te beluisteren. De rubriek Chef Globalisering is het eerste onderwerp van het tweede uur.
Presentatie: Dieuwertje Blok
Onderwerpen van deze week:

• Bill Gates creëert nieuw monopolie – ditmaal in de malariabestrijding
  Het is Bill Gates opnieuw gelukt: het creëren van een monopolie. Eerder werd zijn bedrijf Microsoft door de Europese Unie veroordeeld wegens het opbouwen en uitbuiten van een monopolie in de software. Nu klaagt een hooggeplaatste chef van het WHO over een monopolie van de Bill en Melinda Gates Foundation. De Gates Foundation heeft sinds 2000 zo’n 1,2 miljard dollar besteed aan onderzoek ter voorkoming van malaria, en is daarmee zo goed als alleenheerser in de wereld van het malaria-onderzoek.
  Het is ook niet goed of het deugt niet, zal de luisteraar denken. Geeft er eens iemand een smak geld aan een goed doel, ziet Chef Globalisering weer een mogelijkheid om zuur te doen. Maar volgens de WHO-chef leidt de kwaliteit van het malariaonderzoek onder de alleenheerschappij van Gates. Wetenschappelijke discussie wordt gesmoord omdat onderzoekers niet tegen de haren in willen strijken van de almachtige Gates Foundation. Want uiteindelijk krijgen bijna alle onderzoekers geld van (tot voor kort) ’s werelds rijkste man.
• Klimaatverandering als ‘business opportunity’
  Vorige week kwamen 480 grote investeerders – samen goed voor zo’n 20 biljoen dollar, dat is een getal met dertien nullen – bijeen om te onderzoeken of er ook geld verdiend kan worden aan klimaatverandering. En of! was de conclusie van de congresgangers. De komende decennia zullen investeringen in bijvoorbeeld waterzuiveringsbedrijven en schone energiebedrijven zich rijkelijk terugbetalen. Volgens consultancyfirma McKinsey zal de helft van alle investeringen die nodig zijn om klimaatverandering binnen te perken te houden, zich in afzienbare tijd als pure winst uitkeren.
  Afgelopen vrijdag verklaarden twaalf grote multinationals, waaronder Nike, Nokia en Sony, om in 2050 maar liefst 50% minder CO2 uit te stoten. Daarnaast riepen ze overheden op om snel met wetgeving te komen om CO2-uitstoot aan banden te leggen.
  Alweer prachtig nieuws. Maar de anders zo optimistische Chef Globalisering ziet zich helaas genoodzaakt enkele kanttekeningen te plaatsen bij deze voortvarendheid van het internationale bedrijfsleven
• Openbaar vervoer alleen voor vrouwen
  ‘Solo para mujeres’ staat er sinds kort op een metrowagon in Mexico-stad. Ook Tokio, Rio de Janeiro en Seoel kent openbaar vervoer dat alleen voor vrouwen is bestemd. In al deze wereldsteden werden de obscene gebaren, het billenknijpen en zelfs aanrandingen de vrouwelijke forensen te veel. Schande, natuurlijk. Maar achter het ladies only-vervoer gaat een positieve ontwikkeling schuil: in deze (voormalige) ontwikkelingslanden werken steeds meer vrouwen buitenshuis. Zij maken daarom in toenemende mate gebruik van het openbaar vervoer. De vrouwen emanciperen, nu de mannen nog.

12 februari 2008
Klik hier om deze aflevering te beluisteren. De rubriek Chef Globalisering is het eerste onderwerp van het tweede uur.
Presentatie: Dieuwertje Blok
Onderwerpen van deze week:

• Marie Smith is overleden – en met haar een taal
  Onlangs overleed Marie Smith. De 89-jarige Smith was de laatst levende Eyak, een inheems volk in Alaska. Met Smith – of Udach' Kuqax*a'a'ch, zoals ze in het Eyak heette – sterft ook een taal. Niemand ter wereld spreekt nu nog het Eyak.
  De dood van Smith werd in enkele internationale media opgemerkt omdat zij enige bekendheid genoot als symbool van bedreigde talen. Maar elke twee weken sterft een laatste spreker van een taal.
  De wereld kent zo’n 6800 talen. De helft daarvan dreigt in een generatie uit te sterven omdat kinderen de taal van hun ouders niet meer leren. Ongeveer vierhonderd talen lopen acuut gevaar om uit te sterven omdat er nog maar enkele sprekers van in leven zijn – zoals tot voor kort Udach' Kuqax*a'a'ch. De afgelopen vijfhonderd jaar zijn er tussen de vier- en negenduizend talen uitgestorven, en tegenwoordig sterven talen sneller uit dan ooit. Globalisering wordt vaak als oorzaak aangedragen. Maar is dat ook zo? Spreken we straks allemaal Engels? Zijn met uitstervende talen ook te redden? En hoe erg is het als een taal uitsterft.
• Chinees Justin Lin als chef-econoom bij Wereldbank
  Deze week werd Justin Lin – of Lin Yifu in het Chinees – benoemd tot chef-econoom bij de Wereldbank. Het is voor het eerst dat een econoom uit een ontwikkelingsland deze invloedrijke positie bekleedt (Nobelprijswinnaar Joseph Stiglitz en oud-minister van Financiën in de VS Larry Summers gingen hem bijvoorbeeld voor).
  De benoeming is een mijlpaal in de geschiedenis van de Wereldbank. Want Lin houdt er heel andere ideeën op na dan ’s werelds belangrijkste en machtigste ontwikkelingsinstituut tot nu toe tentoonspreidde. De hoogtijdagen van het neoliberalisme lijken geteld. Maar wat gaan ’s werelds armste mensen merken van Lin’s ideeën over ontwikkeling?
• Scheepvaart vaart weer onder zeil
  Onlangs zette de MS Beluga SkySails vanuit het Duitse Bremerhaven koers naar Venezuela. De Beluga is het eerste containerschip dat in belangrijke mate wordt voortgestuwd door de wind. Op de voorsteven is een immense vlieger van 160 m2 gemonteerd. Met de wind in de zeilen hoeven de scheepsdiesels minder toeren te maken, hetgeen tot een brandstofreductie van gemiddeld 20% leidt – oftewel zo’n $1600 per dag. De vlieger lijkt op een parachute, wordt door computers gestuurd en is efficiënter dan klassiek gesneden zeilen.
  Zonder scheepvaart geen globalisering. Zo’n 90% van alle internationaal verhandelde goederen (gemeten in volume) gaat per schip van fabriek naar consument. Met andere woorden: negen van de tien voorwerpen in de kamer waar je dit nu leest, zijn vervoerd in een scheepscontainer. Daar hangt een prijskaartje aan: de mondiale scheepvaart is een van de grootste vervuilers. Maar liefst 5% van alle menselijke CO2-uitstoot – twee keer meer dan de luchtvaart – wordt veroorzaakt door vrachtschepen. Toch zijn schepen uitgezonderd van het Kyoto-verdrag. De SkySails die de Beluga voert, zouden dus een belangrijke bijdrage kunnen leveren aan het reduceren van CO2-uitstoot. Chef Globalisering weet ook een manier om dit soort innovaties te bevorderen: voer een CO2-belasting in.
  

5 februari 2008
Klik hier om deze aflevering te beluisteren. De rubriek Chef Globalisering is het eerste onderwerp van het tweede uur.
Presentatie: Dieuwertje Blok
Onderwerpen van deze week:

• Milieuorganisaties verdienen (veel) geld aan bedrijven
  Vroeger stonden bedrijven en milieuorganisaties meestal lijnrecht tegenover elkaar. Sinds medio jaren negentig schoven ze echter steeds vaker aan dezelfde tafel voor een “constructieve dialoog”. Nu wordt een nieuwe, internationale trend zichtbaar: milieuorganisaties verhuren zich voor niet geringe bedragen aan internationale bedrijven. Onlangs sloot het Wereld Natuur Fonds (WNF) een contract af van (naar verluidt) zes miljoen dollar met de Franse multinational Lafarge. Het WNF gaat Lafarge adviseren over het reduceren van haar CO2-uitstoot. De Amerikaans ngo Rainforest Alliance verdient maar liefst 25% van zijn inkomsten aan het verlenen van certificering aan bedrijven.
  Verliezen deze milieuridders hun onafhankelijkheid en geloofwaardigheid? Of winnen ze juist aan invloed?
• Globalisering en de op- en ondergang van Zwitserse cervelaatworst
  De cervelaatworst is zo Zwitsers als erwtensoep Nederlands is. Zwitsers dwepen met de worst: velen associëren het vleeswaar met grootmoeders tijd en een voetbalwedstrijd zonder cervelaatworst is schier ondenkbaar. Per jaar consumeren de 7,5 miljoen Zwitsers 160.000 cervelaatworsten, oftewel 25 per persoon. Maar de nationale lekkernij is momenteel een schaars goed in Zwitserland.
  De oorzaak is globalisering. Sinds jaar en dag importeren de Zwitsers het omhulsel van hun lievelingsworst uit Brazilië. Het gaat om de ingewanden van de zebu, een os die overigens oorspronkelijk uit Azië komt. Vroeger gebruikten Zwitserse slagers ingewanden van hun eigen koeien, maar Zwitserland kent steeds minder koeien en steeds minder Zwitsers hebben zin om ingewanden schoon te maken. Dus kozen de Zwitsers voor goedkope ingewanden uit Brazilië. Per jaar importeert Zwitserland zo’n 20.000 kilometer – dat is de helft van de omtrek van de aarde – aan Braziliaanse zebu-ingewanden. Maar nu gooit de EU roet in het eten. De EU verbiedt de import van zebu-ingewanden omdat ze gekke-koeienziekte zouden verspreiden.
  De Zwitserse cervelaatworst is een toonvoorbeeld van globalisering. Of: hoe internationale politiek en mondiale handel een nationale lekkernij kan maken en breken.
  
  

29  januari 2008
Klik hier om deze aflevering te beluisteren. De rubriek Chef Globalisering is het eerste onderwerp van het tweede uur.
Presentatie: Dieuwertje Blok
Onderwerpen van deze week:

• Minder kinderen sterven dan ooit – maar het hadden er veel minder kunnen zijn
  Deze week bracht UNICEF geweldig nieuws: het aantal kinderen dat sterft daalt dramatisch. In 2006 stierven wereldwijd 10 miljoen kinderen voor hun vijfde levensjaar. Dat is waarschijnlijk minder dan ooit, en ieder geval het laagste aantal sinds 1960, het eerste jaar waarin deze gegevens werden verzameld. Destijds stierven twee keer zoveel kinderen, terwijl de wereldbevolking de helft zo klein was.
  De vaste luisteraar kent Chef Globalisering als een optimist die graag inspirerende successen in de strijd tegen extreme armoede voor het voetlicht brengt. Maar het UNICEF-rapport kent een gifzwarte rand: er hadden nog veel minder kinderen kunnen sterven.
  Volgens de World Health Organization is ondervoeding de grootste oorzaak van kindersterfte. Minstens de helft van alle gevallen is het gevolg van honger. Het Britse vaktijdschrift The Lancet publiceerde onderzoek waaruit blijkt dat honger en ondervoeding grotere gevolgen hebben dan tot nu toe werd aangenomen, voor zowel een samenleving als voor een individueel kind – en zelfs hun kinderen. Honger en ondervoeding zijn het grootste probleem voor de mondiale volksgezondheid, aldus de onderzoekers.
  Het bestrijden van ondervoeding vraagt nauwelijks nieuwe kennis, en er zijn vele voorbeelden van succesvolle interventieprogramma’s. Het probleem is geld. Schokkende cijfers: er sterven minder mensen aan aids dan er kinderen aan honger sterven. Toch wordt er $2,2 miljard aan aids-bestrijding uitgeven ($67 per aids-patiënt/hiv-geïnfecteerde), en slechts $300 miljoen aan ondervoede kinderen jonger dan twee jaar in de 20 meest getroffen landen ($2 per kind).
  Honger en ondervoeding dreigen een vergeten probleem te worden. Hoe komt dat? Chef Globalisering geeft overheden, hulporganisaties, praktisch-idealistische media als LLiNK, maar ook u, de gewone, goedbedoelende donateur, de schuld.
• Hoe lang moet je werken voor een Big Mac?
  Van honger naar voedsel: in een vorige aflevering (15 januari 2008) liet Chef Globalisering terloops de term “PPP” vallen toen hij besprak hoeveel een ambtenaar in Malawi verdient. PPP staat voor “power purchasing parity”. Presentatrice Dieuwertje Blok keek alsof ze het in Keulen hoorde donderen – en met haar waarschijnlijk vele luisteraars. Begrijpelijk, want deze term kom je niet elke dag in de krant tegen. Chef Globalisering beloofde terstond in een volgende aflevering uit te leggen waarom PPP relevant is voor een ambtenaar in Malawi (vorige week werd het onderwerp wegens tijdgebrek verschoven).
  Daarom krijgt u deze week kort en bondig de schoolboekuitleg van PPP, maar hoort u vooral alles over de illustere Big Mac Index van het eerbiedwaardige tijdschrift The Economist. Én een variant daarop van de Zwitserse bank UBS, die weergeeft hoe lang iemand gemiddeld moet werken om een Big Mac te kunnen kopen (Amsterdam: 19 minuten; Jakarta: 86 minuten). Maar wat heeft dat nu weer te maken met een ambtenaar in Malawi?
• Het laatste nieuws in de zaak Schone Kleren Kampagne vs G-Star...
  Vandaag werd bekend dat de Indiase rechtzaak (zie Chef Globalisering  11 december 2007) tegen acht Nederlandse actievoerders geseponeerd wordt. Ruud Lubbers heeft achter de schermen bemiddeld. Chef Globalisering bespreekt het laatste nieuws. 

22  januari 2008
Klik hier om deze aflevering te beluisteren. De rubriek Chef Globalisering is het eerste onderwerp van het tweede uur.
Presentatie: Dieuwertje Blok
Onderwerpen van deze week:

• Wereld Economisch Forum en Wereld Sociaal Forum
  Morgen begint het Wereld Economisch Forum (WEF) in het Zwitserse ski- en kuuroord Davos. Het WEF is jaarlijkse bijeenkomst van ondernemers, politici en wetenschappers die onder het motto ‘committed to improving the state of the world’ economische en politieke kwesties bespreken. Dit jaar verblijven 27 staatshoofden, 113 ministers en 1370 CEO’s of bestuursvoorzitters van grote bedrijven in Davos, net als talloze celebraties, geestelijken en wetenschappers: van Henry Kissinger tot Bono – ze zijn er allemaal. Time Magazine omschreef het informele forum als ‘probably the closest thing globalisation has to a world headquarters’ en de Financial Times noemt het WEF ‘’s werelds meest prestigieuze netwerkconferentie’.
  Wat staat er op de agenda op het WEF 2008? Wat is het gesprek van de dag bij de dorpspomp van de geglobaliseerde wereld? Nippen de heren en dames vrolijk of beteuterd van hun champagneglazen? Chef Globalisering waagt zich aan een voorbeschouwing.
  Zaterdag houden de anti- en andersglobalisten hun variant op het WEF: het Wereld Sociaal Forum (WSF). Het WSF is jaarlijkse bijeenkomst van wereldverbeteraars die onder de slogan ‘Een andere wereld is mogelijk’ alternatieven voor de huidige globalisering bespreken. Het WSF groeide sinds 2001 uit tot een manifestatie waar zo’n honderdduizend actievoerders uit heel de wereld bijeen komen. Dit jaar niet: er is geen echt WSF, maar een mondiale actiedag omdat de laatste twee edities tegenvielen. Wat is er aan de hand met de anti- en andersglobalisten? Hebben ze hun schwung verloren?
• Nigeria klaagt de tabaksindustrie aan
  Met een claim van maar liefst 44 miljard dollar klaagt de Nigeriaanse regering drie grote tabaksfabrikanten aan. British American Tobacco (BAT), Philip Morris en International Tobacco Ltd zouden Nigeriaanse jongeren tot roken aanzetten. Een lucratieve markt, te meer daar in het Westen steeds minder mensen roken. In Nigeria stijgt het aantal rokers jaarlijks met bijna 20 procent. De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) schat dat een op de vijf jonge Nigerianen rookt.
  Nigeria is het eerste ontwikkelingsland dat de tabaksindustrie aanklaagt. Maar hoe oprecht is deze claim? Nigeria deed tot voor kort weinig om het roken onder haar bevolking in te dammen en de bedrijven die het nu aanklaagt kregen tot voor kort belastingvoordelen. Wat is wel een goede manier om de opmars van welvaartsziekten in ontwikkelingslanden te stuiten?
  
  

15  januari 2008
Klik hier om deze aflevering te beluisteren. De rubriek Chef Globalisering is het eerste onderwerp van het tweede uur.
Presentatie: Dieuwertje Blok
Onderwerpen van deze week:

• Afrikaanse brain drain groter dan vermoed
  Een op de vijf Afrikaanse artsen en een op de tien Afrikaanse verplegers/verpleegsters, werkt buiten Afrika, zo leert een onderzoek van het Center for Global Development. In totaal zijn dat er zo’n 135.000 – meer dan een soortgelijk onderzoek in 2001 constateerde. In sommige landen wonen meer Angolese of Mozambikaanse artsen dan in respectievelijk Angola en Mozambique.
  Sombere cijfers dus. Volgens het rapport gaat het verlies van medisch personeel hand in hand met sociale onrust, politieke instabiliteit en economische stagnatie. Evengoed: zouden deze artsen ook aan het werk kunnen als ze zouden blijven in hun eigen land?
• Mogen de nieuwe grootmachten aanschuiven aan de belangrijkste vergadertafels?
  Vorige week sprak de Britse premier Gordon Brown zijn steun uit aan het voorstel van de Franse president Nicholas Sarkozy om de G8 (de zeven rijkste industrielanden plus Rusland) uit te breiden met de grootste vijf opkomende economieën: China, India, Brazilië, Mexico en Zuid-Afrika. Eerder gaf de EU al aan dat de opvolger van het IMF niet meer traditiegetrouw een Europeaan hoeft te zijn (zie de editie van Chef Globalisering op 4 september 2007).
  Brown ging deze week nog een stapje verder: “The world's institutions are right for major reforms. The World Bank, the IMF (International Monetary Fund) and the UN, the different international organizations built in 1940’s, got to be reformed (...) The reform of the Security Council and the G8 is very much part of that”.
  Met andere woorden: Brown en Sarkozy zien in dat de machtsverhoudingen in de wereld verschuiven. Of, zoals Chef Globalisering regelmatig stelt: de 19e eeuw was van Groot-Brittannië, de 20e eeuw van de Amerikanen en de 21e eeuw is van China.
  Maar zullen de andere zes van de G8 Brown en Sarkozy volgen? Zullen de belangrijkste mondiale instituten zich inderdaad zonder slag of stoot aanpassen aan de machtsverhoudingen van de 21e eeuw? Je zou het bijna vergeten, maar nog geen honderd jaar geleden gingen grote, geopolitieke aardverschuivingen altijd gepaard met oorlog. Zal deze machtswisseling anders verlopen?
• Salarisverhoging voor Malawiërs met hiv
  Malawiaanse ambtenaren die kunnen bewijzen dat ze geïnfecteerd zijn met hiv, krijgen een salarisverhoging van maar liefst $35 (het gemiddelde loon is $70). Het geld moet hen helpen meer voedsel te kopen.
  Ongeveer 7% van de 13 miljoen Malawianen is geïnfecteerd met Aids, aldus de BBC. De overheid is de grootste werkgever in Malawi en kampt met verlies van goed opgeleid personeel. Even belangrijk is natuurlijk dat de Malawiaanse overheid het taboe rond aids doorbreekt (eerder verklaarde de president dat zijn broer aan aids was overleden) én dat de heel veel mensen zich zullen laten testen op hiv. Volgens de VN weet 80% van de mensen met hiv in Zuidelijk Afrika niet dat ze het virus dragen.
  Niet iedereen is enthousiast. Sommige Malawianen zijn bang dat overheidsambtenaren zich nu expres zullen laten infecteren.
  

8 januari 2008

Klik hier om deze aflevering te beluisteren. De rubriek Chef Globalisering is het eerste onderwerp van het tweede uur.
Presentatie: Dieuwertje Blok
Onderwerpen van deze week:

• Wereldbank wil gezondheidszorg privatiseren in Afrika
  Maar liefst 1 miljard dollar investeren de Wereldbank en andere donoren (waaronder de Bill & Melinda Gates Foundation) in een plan om de Afrikaanse gezondheidszorg nieuw leven in te blazen. Het geld gaat naar kleine en middelgrote gezondheidszorgbedrijven in verschillende Afrikaanse landen. Met andere woorden: de Wereldbank cs investeren in de private  gezondheidszorg in Afrika.
  Dit plan werd door andere media nauwelijks opgemerkt, maar kan toch niet anders dan als omstreden worden omschreven. In veel westerse landen – waaronder Nederland – is de privatisering van gezondheidszorg immers een beladen onderwerp. Is gezondheidzorg niet een overheidstaak? Zijn de armste Afrikanen wel interessant genoeg voor commerciële partijen? Voorstanders wijzen erop dat de meeste Afrikaanse ministeries van gezondheidszorg genoeg hulpgeld krijgen, maar eenvoudigweg niet de slagkracht hebben om al dat geld goed te besteden. Daarnaast krijgen de meeste arme Afrikanen hun schaarse gezondheidszorg toch al vrijwel volledig van kleine private, apotheekjes.
  Ondertussen zien grote, internationale consultancyfirma’s als Merill Lynch de gezondheidssector als een interessante investeringsmogelijkheid voor westerse bedrijven. Hoe pervers is het om geld te verdienen aan de ziekte van arme Afrikanen? Chef Globalisering pleit voor een nuchtere blik.
  
• Tata presenteert de Volkswagen voor ontwikkelingslanden
  De Indiase multinational Tata, onder andere eigenaar van Corus (voorheen Koninklijke Hoogovens) en binnenkort eigenaar van Land Rover en Jaguar, introduceert aanstaande donderdag de goedkoopste auto ooit gemaakt. Het model – een naam is nog niet bekend – gaat slechts $2500 dollar kosten.
  Zoals de Amerikaanse T-Ford en de Duitse Volkswagen in de vorige eeuw de westerse middenklassen aan de auto moesten brengen, zo wil Tata nu de middenklassen in opkomende landen als India en andere Aziatische landen aan de auto helpen.
  Je moet er niet aan denken: een substantieel deel van de 1,1 miljard Indiërs met een eigen auto. Maar waarom zij niet en wij wel?
  
• Afrikanen trekken naar China
  Het is geen geheim dat China Afrika heeft ontdekt. Gedreven door de Chinese zoektocht naar grondstoffen en ondernemingskansen, wonen en werken minstens 750.000 Chinezen in Afrika, aldus het Amerikaanse tijdschrift Foreign Policy.
  Nieuw is dat ook steeds meer Afrikanen naar China trekken. Volgens Barrry Sautman van de Hong Kong University of Science and Technology gaat het om moeilijk te schatten maar evengoed niet geringe aantallen. In de Zuid-Chinese stad Gangzhou zijn er alleen al een stuk of 10.000, aldus Sautman. Ook in grote steden als Beijing en Shanghai, maar ook in kleinere binnenlandse steden als Baoding of Taiyuan, duiken steeds meer Afrikaanse migranten op. Ook J. Stephen Morrison van de het Afrika-programma van het Center for Strategic Studies in Washington, ziet een nieuwe migratietrend ontstaan. Al was het maar omdat in Afrika het aantal onderwijsinstituten dat Chinees aanbied, gestaag groeit.
  Helaas worden niet alle Afrikanen in China met open armen ontvangen.
  
  

18 december 2007
Klik hier om deze aflevering te beluisteren. De rubriek Chef Globalisering is het eerste onderwerp van het tweede uur.
Presentatie: Dieuwertje Blok
Onderwerpen van deze week:

• Wereldbank haalt recordbedrag op
  In de allereerste aflevering van deze rubriek (8 januari 2007), berichtte Chef Globalisering over de bedelronde van de Wereldbank. Elke drie jaar trekt de Wereldbank met de bedelnap langs westerse hoofdsteden om geld in te zamelen voor het programma van zachte leningen aan arme landen. Chef Globalisering beloofde de ronde in de gaten te houden en over het resultaat te berichten. Welnu, afgelopen vrijdag werden de opbrengsten bekend gemaakt.
  Wat blijkt? Chef Globalisering had ongelijk. Hij vermoede een daling van de giften, maar het tegendeel bleek het geval. De Wereldbank haalde meer geld dan ooit op. Bovendien heeft de Wereldbank zes nieuwe donoren, waaronder China. Dat is opvallend: een socialistisch ontwikkelingsland geeft geld aan een door-en-door kapitalistisch instituut als de Wereldbank.
• Een hamburger is goed voor 2400 liter water
  Uit een onderzoek van de Universiteit in Twente, uitgevoerd in opdracht van het Wereld Natuur Fonds, blijkt dat Nederland een van de grootste waterverspillers in de wereld is. Niet zo’n groot probleem, zou je denken, want water hebben we in Nederland meer dan genoeg.
  Mis. Het onderzoek toont het “virtueel watergebruik”: water dat nodig is om goederen te produceren, bijvoorbeeld in andere landen. Maar liefst tachtig procent van het Nederlandse waterverbruik vindt plaats buiten ons land, ook in landen waar (schoon) water een schaars goed is. Het produceren van een hamburger (150 gr) kost 2400 liter water, een kop koffie 140 liter en een A4-tje 10 liter. Al met al staat Nederland op de derde plaats van de wereldranglijst van “virtueel waterverbruik”.
• Armste landen bedreigd door voedseltekorten
  Van water naar voedsel. “De mondiale voedselvoorziening zal de komende twee jaar onder grotere druk komen te staan dan zich de afgelopen vijftig jaar heeft voorgedaan. De kans op rellen en ondervoeding neemt toe.” Aan het woord is de Joachim von Braun, hoofd van het International Food Policy Institute, die deze week zijn tweejaarlijkse rapport The World Food Situation presenteerde.
  De oorzaak van de tekorten zijn de honger van China en andere opkomende ontwikkelingslanden, de uitdijende teelt van biobrandstoffen in de VS en Europa en – vindt nog maar eens een rapport zonder dit woord – klimaatverandering. De afgelopen decennia kende de wereld dalende voedselprijzen, maar die tijd is voorbij. “The end of cheap food”, vatte The Economist deze ontwikkeling op haar cover samen.
  Met name de armste mensen in de armste landen worden slachtoffer van de globalisering van de voedselvoorziening. Of kan globalisering – de integratie van lokale economieën in de wereldeconomie – ook een oplossing bieden? Chef Globalisering schetst de verschillende scenario’s.
  

11 december 2007
Klik hier om deze aflevering te beluisteren. De rubriek Chef Globalisering is het eerste onderwerp van het tweede uur.
Presentatie: Dieuwertje Blok
Onderwerpen van deze week:

• Indiase arrestatiebevelen voor Nederlandse actievoerders
  De Schone Kleren Kampagne meent dat het Nederlandse kledingbedrijf G-Star zijn kleding onder ondeugdelijke omstandigheden laat produceren in India. Deze affaire speelt al jaren, maar dit weekend werd een nieuw hoogtepunt bereikt: de Indiase vaardigde arrestatiebevelen uit voor de Nederlandse actievoerders.
  Chef Globalisering – die zelf graag rondloopt in een spijkerbroek van G-Star – sprak met de Schone Kleren Kampagen en G-Star en legt de buitengewoon gecompliceerde zaak uit.
• Kamasutra in strijd tegen aids
  “Beter veel standjes met dezelfde partner dan altijd hetzelfde standje met vele partners”, luidt het motto van een voorlichtingscampagne onder de prostituees in Sonagachi, de grootste rosse buurt van Calcutta, India. De meeste prostituees hebben naast hun echtgenoot minstens vijf klanten per dag over de vloer. Dat vergroot de kans op de verspreiding van hiv en aids aanzienlijk.
  Veilige seks is saaie seks, denken veel hoerenlopers, en daarom kiezen ze voor meerdere prostituees, zo bleek uit onderzoek. Bovendien zijn condooms allesbehalve populair in de peeskamertjes. Door de prostituees op de Kamasutra te laten studeren, zullen zij meer vaste klanten krijgen waardoor de kans op aids vermindert, is de gedachte. En leert de Kamasutra niet dat er meer seks onder de zon is dan “penetratieve seks”?
  Het Britse Pleasure Project ondersteunt dergelijke initiatieven met volle overgave. Het brengt wereldwijd traditionele kennis over de kunst der liefde in kaart, zodat ngo’s deze kunnen gebruiken in hun voorlichtingscampagnes. Ann Philpot, de initiatiefneemster van het Pleasure Project: “De meeste voorlichtingsprogramma’s verliezen helemaal uit het oog dat mensen veilig vrijen een weinig sexy bezigheid vinden.”
  Werkt zo’n pragmatische aanpak in de strijd tegen aids? Eerder dit jaar trok een Nederlandse arts naar Zuidelijk Afrika om mannen te besnijden. Een man zonder voorhuid loopt minder kans op om hiv op te lopen en/of te verspreiden. Condooms gebruiken de mannen niet of nauwelijks, en daarom zou besnijdenis effectiever zijn. Maar is het niet beter om te blijven hameren op veilige seks en condoomgebruik? Of levert de pragmatische aanpak meer resultaat? 
• Dappermarkt in Top Tien beste winkelstraten
  De redacteuren van The National Geographic komen ze nog eens ergens, dus als zij een straat tot de beste winkelstraat uitroepen, weten ze waar ze het over hebben. In hun Top Tien staat Hell's Kitchen Flea Market, New York City, op nummer 1.
  En, verrassing, op nummer acht staat De Dappermarkt in Amsterdam, “a ’true people’s market’, situated right in the middle of Amsterdam's multicultural area”, aldus The National Geographic. Chef Globalisering nam de proef op de som, met de dichtregels van J.C. Bloem in zijn achterhoofd.

4 december 2007
Klik hier om deze aflevering te beluisteren. De rubriek Chef Globalisering is het eerste onderwerp van het tweede uur.
Presentatie: Dieuwertje Blok
Onderwerpen van deze week:

• De klimaattop in Bali
  Vandaag begint de langverwachte VN-conferentie over klimaatverandering. Doel is om tot een nieuw klimaatverdrag te komen. Dat wil zeggen: er moet besloten worden hoe er tot zo’n verdrag besloten moet worden. Chef Globalisering legt uit waar de pijnpunten liggen.
• Chinese verzekeraar is grootste aandeelhouder van Fortis
  Afgelopen donderdag werd bekend gemaakt dat de Chinese verzekeringsmaatschappij Ping An ruim vier procent van de aandelen van de Belgisch-Nederlandse bank/verzekeraar Fortis in bezit heeft. Beide bedrijven brachten het nieuws met trots en vreugde. Ook beleggers waren in hun nopjes: op de beurs steeg de aandelenkoers van Fortis met zo’n drie procent.
  Chef Globalisering is een groot voorstander van een open en vrije wereld, maar hij is minder enthousiast over deze Chinese investeringen. Ping An is voor een belangrijk deel eigendom van een Chinese staatsinvesteringsmaatschappij. Met andere woorden: Fortis is mede eigendom van een socialistische dictatuur.
  De Chinese aankoop van Fortis-aandelen – voor 1,9 miljard euro in totaal – past in een trend: staatskapitaal uit China, Rusland en Azië stroomt in toenemende mate naar westerse financiële instellingen. De opkomst van “sovereign wealth funds” (staatsfondsen) baren westerse regeringen zorgen, zoals bijvoorbeeld bleek tijdens de recente jaarvergadering van het Internationaal Monetair Fonds. Welke gevolgen hebben de investeringen van Ping An, dat nu de grootste aandeelhouder van Fortis is? En wat betekent de Chinese aankoop voor ABN AMRO, dat onlangs deels gekocht werd door Fortis (en sinds kort door analisten ook als overnameprooi wordt gekenmerkt)? En waarom is het bedenkelijk dat Chinees of Arabisch geld in Westerse financiële instellingen wordt geïnvesteerd, maar niet als het om Amerikaans of Zwitsers geld gaat?
• Wat is het meest geglobaliseerde land?
  Onlangs verscheen de jaarlijkse Globalization Index, opgesteld door het Amerikaanse tijdschrift Foreign Policy (een van de lievelingstijdschriften van Chef Globalisering) en consultancyfirma A.T. Kearney. De index neemt 72 landen – goed voor 88% van de wereldbevolking en 97% van het mondiale bruto binnenlands product – de maat op vier verschillende sectoren: politieke toewijding aan het oplossen van mondiale problemen, persoonlijk contact van de bevolking met bewoners in andere landen, technologisch verwevenheid en economische integratie. Zo ontstaat een Top 72 van ’s werelds meest geglobaliseerde landen.
  Wat is het meest geglobaliseerde land? Hoe meet je globalisering? En waarom staat Nederland op de derde plaats?
  

27 november 2007
Klik hier om deze aflevering te beluisteren. De rubriek Chef Globalisering is het eerste onderwerp van het tweede uur.
Presentatie: Teun van de Keuken
Onderwerpen van deze week:

• Klimaatverandering en arme landen: Human Development Report 2007/2008
  Vandaag presenteert het United Nations Development Programme (UNDP) in Brazilië zijn Human Development Report (HDR), een van de belangrijkste jaarrapporten over mondiale ontwikkeling. De HDR bestaat traditiegetrouw uit twee delen: 1) een overzicht van indicatoren van mondiale ontwikkeling (waaronder de Human Development Index, ’s werelds belangrijkste integrale graadmeter van ontwikkeling) en 2) een wisselend thema. Dit jaar staat klimaatverandering centraal. De titel luidt dit jaar dan ook Fighting Climate change: human solidarity in a divided world.
  Chef Globalisering bespreekt het kloeke rapport en werpt licht op de vraag hoe volgens de opstellers klimaatverandering beheersbaar gemaakt kan worden zonder ontwikkeling in de weg te staan.
  
• Wat is het meest geglobaliseerde land?
  Nog een belangrijk jaarlijks rapport: The Globalization Index van het Amerikaanse tijdschrift Foreign Policy (een van de lievelingstijdschriften van Chef Globalisering) en consultancyfirma A.T. Kearney. Hoe meet je globalisering? Wat is het meest geglobaliseerde land? En waarom staat Nederland op de derde plaats?

20 november 2007
Klik hier om deze aflevering te beluisteren. De rubriek Chef Globalisering is het eerste onderwerp van het tweede uur.
Presentatie: Teun van de Keuken
Onderwerpen van deze week:

• Helpt het keukentafelidealisme?
  De afgelopen jaren is er veel gediscussieerd over een nieuwe trend in ontwikkelingssamenwerking: de opkomst van de doe-het-zelver. Gewone mensen als u en ik worden op vakantie in een arm land geraakt door de misère die ze tegenkomen en starten een eigen hulpproject. Denk aan een schooltje, een weeshuis of een informatiecentrum over hygiëne.
  De terugkerende vraag was steeds: helpen deze kleine, particuliere initiatieven ook echt?
  De Nijmeegse onderzoeker Lau Schulpen is – voor zover Chef Globalisering weet – de eerste die de kwaliteit van deze kleinschalige particuliere projecten wetenschappelijk tegen het licht houdt. Gisteren presenteerde hij zijn bevindingen. “Particuliere ontwikkelingshulp is niet effectiever en transparanter dan hulpverlening door grote organisaties als Oxfam Novib, Icco of Cordaid”, concludeert Schulpen.
• China wordt wereldleider duurzame energie
  Vorige week publiceerde de International Energy Agency (IEA) een gitzwart rapport over onze energiezekerheid. Volgens het IEA zal de wereldwijde vraag naar fossiele brandstoffen (olie, kolen, gas) in twintig jaar met bijna vijftig procent toenemen. Vijfenveertig procent van die stijging komt voor rekening van India en China.
  Gisteren liet het Worldwatch Institute een ander opvallend rapport het licht zien. Conclusie: als China vasthoudt aan haar huidige beleid om de energietoevoer diverser en groener te maken, zal het in 2050 wereldleider in duurzame energie zijn. Nergens wordt dan meer duurzame energie geproduceerd als in China, en dertig procent van het totale Chinese energieverbruik is dan duurzaam.

13 november 2007
Klik hier om deze aflevering te beluisteren. De rubriek Chef Globalisering is het eerste onderwerp van het tweede uur.
Presentatie: Dieuwertje Blok
Onderwerpen van deze week:

• Kloof tussen arm en rijk wordt groter én kleiner
  Leidt globalisering – de mondiale vervlechting van economieën, culturen en samenlevingen – tot meer of minder inkomensongelijkheid? Dit is een van de centrale vragen in de discussies rondom globalisering. Chef Globalisering moet tijdens lezingen en op verjaardagfeestjes dan ook regelmatig toelichting geven op deze kwestie.
  Deze week is er alle reden om de groeiende én slinkende kloof tussen arm en rijk uitvoerig te bespreken. De hoofdgast van deze uitzending – socioloog Dick Pels – buigt zich in zijn nieuwste boek onder andere over de inkomenskloof in Nederland, en dat vraagt natuurlijk om een mondiaal perspectief. Daarnaast wijdde het Amerikaanse tijdschrift Newsweek deze week een kloeke special aan de wereldwijde kloof tussen rijk en arm. Conclusie: armen worden een beetje rijker, rijken worden heel veel rijker. De inkomenskloof groeit binnen veel landen, maar wordt kleiner tussen landen. En: de groeiende kloof is een gevolg van onstuimige economische groei, maar vooral van politieke keuzes.
  Kortom: deze week bespreken we alles wat je altijd al wilde weten over de mondiale inkomenskloof. En wat heeft het krantenbericht van vanochtend, dat Nederlandse bedrijven de afgelopen negen maanden het recordbedrag van 25 miljard euro aan hun aandeelhouders uitkeerden, te maken met de groeiende kloof tussen arm en rijk?
• Outsourcing bereikt de kleinste dorpjes
  Van dit soort berichten glundert Chef Globalisering: bewoners van een klein dorpje in Sri Lanka verrichten via internet kantoorwerk voor internationale bedrijven. In een dorpje vlakbij Anuradhapura voeren dorpelingen – die tot voor kort weinig keuze hadden dan boer, soldaat of fabrieksarbeider in de grote stad te worden – prijzen en inventarissen van internationale klanten in op pc’s. Deze gegevens worden vervolgens via internet naar de klant gestuurd.
  Outsourcing – het verplaatsen van kantoorwerk naar lagelonenlanden – zet de wereld al langer op z’n kop. Denk aan call centres van Wehkamp in Zuid-Afrika, CET-scans die artsen voor een second opion naar Thailand sturen of ABN AMRO die haar betalingsverkeer in India laat uitvoeren. (Hoog)opgeleiden in ontwikkelingslanden krijgen dus een kans op meer welvaart, soms ten koste van werknemers in rijke landen.
  Tot voor kort waren de geneugten van outsourcing alleen voor (hoog)opgeleide werknemers in grote steden. Maar nu heeft dus zelfs een klein en afgelegen dorpje een plek in de wereldeconomie gevonden. Is deze ontwikkeling een wereldkans voor alle arme dorpelingen ter wereld?

16 november 2007
Klik hier om deze aflevering te beluisteren. De rubriek Chef Globalisering is het eerste onderwerp van het tweede uur.
Presentatie: Dieuwertje Blok
Onderwerpen van deze week:

• Meisjes veroveren de wereld – als er genoeg overblijven
  Goed nieuws: wereldwijd gaan steeds meer meisjes naar school. Ook op universiteiten zijn steeds vaker meisjes en vrouwen te vinden, en het aantal werkende vrouwen neemt wereldwijd toe.
  Evengoed worden in met name Azië jongens sterk voorgetrokken. In China en noord-west India bereiken er voor elke 120 jongens slechts 100 meisjes de leeftijd van vier jaar. In heel Azië zijn zo’n 163 miljoen vrouwen ‘verdwenen’; dat wil zeggen: er zijn 163 miljoen minder vrouwen en meisjes dan er zouden moeten zijn, aangezien er normaal gesproken – op enkele tiende procenten na – evenveel jongens als meisjes verwerkt worden. Moderne technieken ‘verraden’ de sekse van de ongeboren vrucht, wat tot een verhoogd aantal abortussen van meisjes leidt.
  Is een kentering in zicht? Zingt de achterkleindochter van James Brown straks ‘It’s a women’s world’? Of worden meisjes en vrouwen ook in de toekomst nog altijd ernstig gediscrimineerd?

30 oktober 2007
Klik hier om deze aflevering te beluisteren. De rubriek Chef Globalisering is het eerste onderwerp van het tweede uur.
Presentatie: Dieuwertje Blok
Onderwerpen van deze week:

• Deze week bespreekt Chef Globalisering twee prachtige boeken die het radarwerk van globalisering blootleggen.
  In Deluxe – How Luxury Lost its Luster beschrijft de Amerikaanse modejournaliste Dana Thomas hoe luxemerken als Gucci, Louis Vuitton en Prada een groot mondiaal publiek veroverden en daardoor hun aantrekkingskracht verloren. Wat blijkt? De Franse en Italiaanse luxemerken zoals wij die nu kennen, zijn in grote mate gevormd door de smaak van Japanse toeristen. Maar de democratisering van luxe is nog lang niet teneinde: de ontluikende middenklassen in China, India, Rusland en Brazilië staan in de rij om handtassen van achthonderd dollar te kopen.
  Sasha Issenberg beschrijft een ander product van globalisering: sushi. In The Sushi Economy – Globalization and the Making of a Delicacy lezen we hoe sushi de wereld verovert en waarom Japanse rauwe vis in elke grote en middelgrote stad te koop is. In de mondiale sushi-economie sluiten de raderen wel heel nauw op elkaar aan, want om een in Amerika of Spanje gevangen tonijn zo vers in Japan te krijgen dat deze rauw gegeten kan worden, is geavanceerde techniek en een fijnmazig net van handelsrelaties nodig. Overigens zal een twintigste-eeuwse Japanse lekkerbek hedendaagse sushi niet herkennen, omdat het nationale gerecht volledig is aangepast aan de grote gemene deler van een geglobaliseerde middenklasse.
  Beide boeken overstijgen hun onderwerp. We lezen niet alleen hoe globalisering in de praktijk werkt, maar leren ook dat culturele verschillen slechts een flinterdun laagje vernis zijn. Bovendien doemt langzaam het beeld van de eenentwintigste eeuw op: een wereld waarin niet het rijke Westen, maar de middenklasse van opkomende landen als China, India, Rusland en Brazilië onze smaak bepalen.

23 oktober 2007
Klik hier om deze aflevering te beluisteren. De rubriek Chef Globalisering is het eerste onderwerp van het tweede uur.
Presentatie: Teun van de Keuken
Onderwerpen van deze week:

• In Consumed beschrijft de Amerikaanse politicoloog Benjamin Barber hoe “de infantiele consument” wereldwijd oprukt.
  “Een nieuwe menselijke soort van eeuwige adolescenten” is opgestaan, schrijft Benjamin Barber. Deze Nieuwe Mens geeft zich over aan “hyperconsumentisme” en “consumentenslavernij”. Hij wordt bezield door een “infantiel ethos” dat volwassenen tot verwende kinderen reduceert en kinderen tot volwaardige consumenten bombardeert. De gevolgen zijn niet te overzien en bijna niet te overschatten: het publieke domein wordt gekolonialiseerd door de commercie en lusteloze consumenten nemen de plaats in van betrokken burgers.
  Chef Globalisering vindt Consumed een draak van een boek. Een op zich belangwekkende, zij het weinig originele, stelling, raakt volledig ondergesneeuwd door een hemeltergende schrijfstijl en vele denkfouten.
  

16 oktober 2007
Klik hier om deze aflevering te beluisteren. De rubriek Chef Globalisering is het eerste onderwerp van het tweede uur.
Presentatie: Teun van de Keuken
Onderwerpen van deze week:

• “Nederland geeft beste ontwikkelingshulp”
  Hijs de driekleur, want de internationaal vermaarde danktank Center for Global Development (CDG) heeft Nederland uitgeroepen tot het land met het beste beleid voor arme landen. In haar jaarlijkse onderzoek naar de “committent to development” van rijke landen, zet CDG Nederland wederom op een eerste plaats.
  Nederland geeft niet alleen relatief veel hulp, maar ook nog eens heel goede. Nederland mijdt corrupte landen, bevordert investeringen in arme landen en draagt positief bij aan internationale stabiliteit en vrede, aldus CDG.
  Onze overwinning heeft ook een zwart randje: in de ogen van de onderzoekers scoort de winnaar – Nederland – nog niet eens een voldoende. Ja, dat leest u goed: het land dat arme landen het meest helpt, scoort onder de maat.
  
• Britse rechtbank: Al Gore’s An Inconvenient Truth bevat wetenschappelijke fouten
  Een dag voor de bekendmaking van de Nobelprijs voor de Vrede 2007, gaf een Britse rechter milieuridder Al Gore een gevoelige tik op de vingers. In zijn film An Inconvenient Truth blijken maar liefst negen ongemakkelijke fouten te zitten.
  Wat is er aan de hand? De Britse overheid wil dat Britse middelbare scholieren leren over de gevaren van klimaatverandering en stuurde Gore’s film naar 3500 Britse scholen. Een vader van meende dat de onderwijzers er dan op z’n minst bij moesten vertellen dat Al Gore’s boodschap omstreden is. Hij spande een  rechtzaak aan. Vorige week heeft een rechter van de High Court de vader gelijk gegeven: wanneer An Invonvenient Truth in klaslokalen vertoond wordt, moet de kinderen op deze fouten gewezen worden. Bovendien stelde de rechtbank dat An Inconvenient Truth geen “wetenschappelijke documentaire” is maar een “politieke film”. Een gevoelig tik op de vingers van Nobelprijswinnaar Al Gore.
  Chef Globalisering steunt Gore’s kruistocht tegen klimaatverandering, maar toch had hij graag iemand anders de Nobelprijs van de Vrede zien winnen: de Chinese zakenvrouw en mensenrechtenactiviste Rebiya Kadeer. Zij vecht voor de rechten van de onderdrukte Chinese Uyguhr, een islamitisch volk in het noord-westen van China. Een gemiste kans dat aan de vooravond van de Chinese Olympische Spelen Rebiya Kadeer niet gelauwerd werd.

9 oktober 2007
Klik hier om deze aflevering te beluisteren. De rubriek Chef Globalisering is het eerste onderwerp van het tweede uur.
Presentatie: Dieuwertje Blok
Onderwerpen van deze week:

• De multinationals van de toekomst komen uit ontwikkelingslanden
  Beleggingsadvies: investeer in multinationals in midden inkomenslanden. De snelst groeiende multinationale bedrijven komen uit India, China, Brazilië, Mexico en Zuid-Afrika. Chef Globalisering bespreekt de top 25 van de internationaal vermaarde investeerder Antoine van Agtmael: voor het Westen totaal onbekende bedrijven steken onze multinationals als Shell en Philips op meerdere fronten naar de kroon.
  Net als uw eigen nederige columnist al jaren verkondigt, signaleert ook Van Agtmael een radicale verandering in de wereldeconomie: de toekomst is van voormalige ontwikkelingslanden. Is dat goed of slecht nieuws? Lopen onze bedrijven gevaar? Hoe moet Nederland inspelen op deze nieuwe concurrentie? En pardon – doen er zestigduizend Amerikaanse scholieren mee aan de jaarlijkse wedstrijd van chipfabrikant Intel tegen zes miljoen Chinese kinderen?
• EU deelt genadeklap uit aan Senegalese vissers
  De Europese Unie wil dat Senegalese vissers hun klassieke houten prauwen verruilen voor moderne glasvezel boten. Deze zouden hygiënischer zijn. Doen ze dat niet, dan mogen ze geen vis meer naar Europa exporteren.
  Je reinste protectionisme. En dat terwijl enorme Europese visserboten – onder ander uit Urk – de zeeën van veel West-Afrikaanse landen leegvissen. Weliswaar met goedkeuring van onder andere de Senegalese regering, maar de lokale vissers zien daar weinig van terug.

2 oktober 2007
Klik hier om deze aflevering te beluisteren. De rubriek Chef Globalisering is het eerste onderwerp van het tweede uur.
Presentatie: Dieuwertje Blok
Onderwerpen van deze week:

• Worden Afrikaanse bioboeren gediscrimineerd?
  Een groot Brits bio-keurmerk wil Afrikaanse bio-boeren hun keurmerk voor biologische producten ontnemen. Volgens de Engelse Soil Association (SA) mogen hun groenten en fruit nog zo ecologisch verantwoord geteeld zijn, het transport per vliegtuig doet alle milieuwinst te niet. Is dat zo? Is het telen van biologische tomaten in een Hollandse, gasgestookte kas niet net zo of zelfs meer vervuilend dan het invliegen van biologische groenten uit Afrika?
  Chef Globalisering vermoedt dat de Britse bioboeren nog een ander motief hebben: ze vrezen concurrentie van hun Afrikaanse collega’s en weren ze daarom van de Britse markt. Dom, want angstvallig protectionisme lost nooit iets op.
• Afrika minder corrupt
  Afgelopen week publiceerde Transparency International haar jaarlijkse onderzoek naar corruptie. In de landelijke kranten ontstond wat discussie over de betrouwbaarheid van dit mondiale ijkpunt en de dalende positie van Nederland op deze lijst. Maar een opvallende bevinding bleef nagenoeg onopgemerkt: Afrika is steeds minder corrupt.
  Wat is de oorzaak van deze daling? Hoe kun je corruptie het best bestrijden? En hoe erg is corruptie? Chef Globalisering – die in Afrika politieagenten en soldaten zonder gene een zakcentje toestopt – licht de cijfers toe.
• Update: eerste 100 dollar laptop wordt uitgedeeld
  Vorig jaar (15 januari) vertelde Chef Globalisering over de 100 dollar laptop voor arme kinderen. Wie in een rijk land een laptop koopt, kan via het initiatief G1G1 (Give One, Get One) honderd dollar extra betalen en daarmee een kind in een arm land een speciaal ontworpen laptop schenken. Dit nieuws werd in Desmet Live met enig ongeloof verwelkomd,  but have we got news for you: binnenkort zullen de eerste 100 dollar laptop worden geschonken aan kinderen in Cambodja, Afghanistan, Rwanda en Haïti.
  

25 september 2007
Deze week vervalt de rubriek Chef Globalisering, en wel om de mooist denkbare reden: Evert Nieuwenhuis heeft een dochter gekregen! Marente Aïsha Nieuwenhuis: stralend, blakend en zo mooi...
Chef Culinaire Zaken Teun van der Keuken neemt de honeurs waar en legt onder andere uit waar een Unox-rookworst zonder kunstmatige toevoegingen naar smaakt.


18 september 2007
Klik hier om deze aflevering te beluisteren. De rubriek Chef Globalisering is het eerste onderwerp van het tweede uur.
Presentatie: Dieuwertje Blok
Onderwerpen van deze week:

• Prinsjesdag
  Vandaag is het Prinsjesdag, en dus neemt Chef Globalisering de kersverse troonrede de maat. Wat is het antwoord van Balkenende IV op de opkomst van India en China? Wat gebeurt er met het budget voor Ontwikkelingssamenwerking? Hoe denkt het kabinet klimaatverandering beheersbaar te maken? Kortom: hoe geglobaliseerd is deze regering?
• Privatisering van het heelal?
  De wereld is van landen. Maar van wie is het heelal?
  Vijftig jaar geleden lanceerde de Sovjet Unie de Spoetnik. Hiermee deed de mens zijn intrede in het helaal. De VS zetten in 1969 de eerste man op de maan. Niet lang daarna werden verdragen opgesteld over het gebruik van het helaal. Deze verdragen waren overeenkomsten tussen landen.
  Maar nu dienen zich ook bedrijven aan om het helaal te veroveren.
  Een paar jaar terug loofde de Britse miljonair Richard Branson een prijs uit voor het eerste ruimtevaartuig dat gewone individuen op commerciële basis een ruimtereis laat maken. Vorige week ging Google nog een stap verder: het sponsort een prijs ter waarde van twintig miljoen dollar uit voor het bedrijf dat als eerste robots over de maan laat rijden. Live beelden moeten worden uitgezonden via YouTube. De privatisering van het helaal lijkt aanstaande.
  De wereld is van landen. Maar wat nu als een bedrijf een stuk van de maan opeist?
  

11 september 2007
Klik hier om deze aflevering te beluisteren. De rubriek Chef Globalisering is het eerste onderwerp van het tweede uur.
Presentatie: Dieuwertje Blok
Onderwerpen van deze week:

• Opkomst mondiale middenklasse
  In 2030 is het aantal mensen dat in welvaart leeft verdubbeld naar twee miljard mensen, en de meeste van hen wonen in ontwikkelingslanden. Het aantal mensen dat in armoede leeft is in Azië alleen al gedaald van 500 miljoen (1990) naar 200 miljoen (2003). In 2030 zou dat nog geen 20 miljoen mensen zijn.
  De groeiende mondiale middenklasse is het product van globalisering en de ongekende economische groei die de wereld de afgelopen decennia heeft gezien. Dat is de strekking van een rapport dat vorige week werd gepresenteerd tijdens de bijeenkomst van de Asia Pacific Economic Cooperation (APEC).
  Chef Globalisering betoogt al jaren dat globalisering tot meer welvaart kan leiden, en is verheugd dat meer mensen dan ooit het leven kunnen leiden dat wij leiden. Maar hij maakt zich ook zorgen, bijvoorbeeld over de milieubelasting die twee miljard consumenten veroorzaken. Saillant detail: tijdens de APEC-conferentie wisten de deelnemers geen akkoord te bereiken over het tegengaan van klimaatverandering, terwijl zo’n overeenkomst een van de belangrijkste voorwaarden is voor het sluiten van een nieuw Kyoto-verdrag.
  Daarnaast werpen de ontwikkelingen in Azië – en met name China – nieuw licht op de vraag of welvaart ook tot meer politieke vrijheid leidt. Een welvarende middenklasse eist vanzelf meer rechten en vrijheiden op, is een van de belangrijkste geloofsartikelen van pro-globlisten. Kijk maar naar de westerse geschiedenis, betogen zij. Maar leidt meer welvaart in Azië ook automatisch tot meer politieke vrijheid?
  
• Al Gore kondigt nieuw boek aan
  Klimaatridder Al Gore kondigt een nieuw boek aan: The Path to Survival. Zijn eerste boek An Inconvenient Truth luidde vooral de noodklok, en in The Path to Survival, dat uitkomt op 22 april 2008, oftewel de Dag van de Aarde, schetst Gore “een blauwdruk voor de veranderingen die wij als wereldgemeenschap zouden moeten maken”.
  Chef Globalisering heeft wel een paar suggesties die in het boeken zouden moeten staan, maar hij is vooral benieuwd wat hoofdgast Ruud Lubbers (o.a. oud voorzitter van het Wereld Natuur Fonds) denkt wat ‘de weg naar overleving’ is. En waarom zijn het toch vooral oud-politici die met baanbrekende ideeën komen? Wil Lubbers ook een eigen boek en film maken? En wat leert Lubbers van collega wereldverbeteraar Al Gore?

4 september 2007
Klik hier om deze aflevering te beluisteren. De rubriek Chef Globalisering is het eerste onderwerp van het tweede uur.
Presentatie: Dieuwertje Blok
Onderwerpen van deze week:

• Laatste Europeaan aan het roer van het IMF?
  Afgelopen vrijdag verliep de nominatietermijn voor de nieuwe topman van het Internationaal Monetair Fonds (IMF). De EU draagt de Franse socialist Dominque Strauss-Kahn voor en Rusland schuift de Tsjech Josef Tosovsky naar voren.
  Per traditie is de roerganger van het IMF een Europeaan en de hoogste man van zusterorganisatie de Wereldbank een Amerikaan. Arme landen – de belangrijkste klanten van de Wereldbank en het IMF – klagen al decennia over deze gang van zaken. Waarom hebben zij niets te zeggen over de bazen van de instellingen waar zij, in tegenstelling tot rijke landen, dagelijks mee te maken hebben?
  De EU beloofde vorige week dat áls Strauss-Kahn die nieuwe ‘director manager’ van het IMF wordt, hij de laatste Europeaan zal zijn. Een doorbraak, zou je zeggen. Maar komt de EU haar belofte na? En bestaat het IMF tegen die tijd nog wel?
• 14-jarige Malawees bouwt windmolen uit afvalhout
  Piet Hein Eek – hoofdgast van deze aflevering van Desmet Live – eat your heart out: de 14-jarige Malawiaan William Kamkwamba bouwde van afval een windmolen die energie produceert voor zijn dorp.
  William Kamkwamba, nu 20 jaar, bouwde zijn windmolen nadat zijn ouders zijn schoolgeld niet meer konden betalen. Hij besloot zichzelf te scholen. Met behulp van een handboek, een berg afval, een kapotte fiets en koperen kabels bouwde hij een windmolen die enkele gloeilampen en radio’s van energie voorziet.
  Onlangs sprak William Kamkwamba op de prestigieuze TED-conferentie over zijn windmolen en zijn weblog trekt wereldwijd de aandacht. Volgens kenners maakte Kamkwmaba een blauwdruk voor energievoorziening in ’s werelds armste gebieden.
  
• Maakt geld toch gelukkig?
  Jarenlang troostten we ons met een onderzoek van de Universiteit van Pennsylvania: Amerikaanse miljonairs zijn niet gelukkiger dan een Masaai op de Keniaanse steppe. Geld maakt dus niet gelukkig. Maar uit een recent onderzoek –  uitgevoerd in 130 landen, en daarmee de eerste echte  mondiale opiniepeiling – blijkt dat geluk bijna volledig samenvalt met inkomen. Behalve in Georgië en Armenië, daar zijn mensen veel te ongelukkig voor hoe rijk ze zijn. En in Costa Rica, Venezuela en Brazilië is weer meer levensgeluk dan hun inkomens doen vermoeden. Volgens een ander onderzoek is de Nederland het gelukkigste land ter wereld. Maar in dat onderzoek werden de vragen alleen beantwoord door “leaders and shapers of public opinion”.

 > 18 juni 2007
Surf naar www.desmetlive.nl om deze aflevering te beluisteren.
Presentatie: Pieter Hilhorst
Onderwerpen van deze week:

• Klimaatverandering: wie betaalt de rekening?
  Alleen onverbeterlijke optimisten kunnen in de slotverklaring van de recente G8-bijeenkomst “een doorbraak” zien in het beteugelen van klimaatverandering. De VS beloofden “serieus te overwegen” mee te doen aan het Europese plan om in 2050 de helft minder CO2 uit te stoten. Daarnaast keren de Amerikanen terug naar de onderhandelingstafels van de Verenigde Naties om te praten over het terugdringen van broeikasgassen. Laten we er geen doekjes om winden: het is treurig dat we blij moeten zijn met zo’n mager resultaat.
  Dit jaar is een cruciaal jaar in de strijd tegen klimaatverandering. In zijn laatste bijdrage van dit seizoen, zet Chef Globalisering uiteen hoe de discussie over ’s werelds belangrijkste mondiale probleem – klimaatverandering – zal verlopen.
  Centraal staat de vraag wie moet opdraaien voor de kosten van klimaatverandering. Rijke landen hebben het opwarmen van de aarde veroorzaakt, arme landen hebben er het meest last van. China en India weigeren op te draaien voor de kosten, Amerika weigert minder uit te stoten als de grootvervuilers van de toekomst (India en China) dat niet ook doen. Een patstelling is onvermijdelijk – maar Chef Globalisering heeft een oplossing. Wereldleiders, blijf gekluisterd aan uw radio.
  
• Amerikanen patenteren yoga
  Vijfduizend jaar oude Indiase kennis wordt op grote schaal door Amerikaanse bedrijven gepatenteerd. Het US Patent and Trademark Office heeft al meer dan 150 aan yoga geralateerde copyrights verleend, 134 patenten op yoga-accessoires en 2315 yoga-handelskenmerken vastgelegd (overigens met name door Amerikanen van Indiase afkomst). Je reinste piraterij dus. Indiase parlementariërs tekenen protest aan en willen hun culturele erfgoed beschermen.
• Oplossing voor honger: introduceer een transparante veiling
  In Ethiopië zijn zo’n zeven miljoen mensen afhankelijk van voedselhulp. Tegelijkertijd is het een van de grootste voedselproducenten van Afrika. Waarom komt het Ethiopische voedsel niet bij de mensen die het nodig hebben?
  Volgens het World Food Programme (WFP) is een belangrijke oorzaak het ontbreken van een goed functionerende, transparante veiling. Nu wordt de voedselmarkt verstoord door corruptie, afpersing en gebrek aan informatie. Het WFP deelt mobiele telefoons uit aan boeren en introduceert een veiling die als twee druppels water lijkt op de bloemenveiling in Aalsmeer.
  Het WFP, dat 90 van de 800 miljoen hongerenden van voedsel voorziet, ziet in dit systeem een belangrijke bijdrage aan de bestrijding van de hongerproblematiek. Chef Globalisering is het daar helemaal mee eens.

 

> 4 juni 2007
Surf naar www.desmetlive.nl om deze aflevering te beluisteren.
Presentatie: Pieter Hilhorst
Onderwerpen van deze week:

• Alles wat u altijd al wilde weten... over de G8
  De leiders van de “zeven grootste industrielanden plus Rusland” komen deze week in de Duitse badplaats Heiligendamm bijeen om de toestand van de wereld te bespreken. Duizenden antiglobalisten vinden dat geen goed idee en richtten dit weekend een “orgie van geweld” aan, zoals De Telegraaf vanochtend opende.
  Chef Globalisering praat u helemaal bij over de G8 en vertelt ook wat er niet in de kranten is te lezen. Wat is de G8 eigenlijk? Wat wordt er besproken? Is de G8 echt zo belangrijk als het 14 kilometer lange hek rondom het conferentieoord doet vermoeden? Waarom is China – ‘s werelds zesde economie – niet lid van de G8? In 2005 beloofde de G8, onder druk van popconcert Live8, onder andere de ontwikkelingshulp aan Afrika te verdubbelen – wat is er van die belofte terecht gekomen? En pardon, beweert Chef Globalisering nu echt dat de stenengooiende radikalinski’s in Rostock zich van hetzelfde soort populisme bedienen als Geert Wilders?
• ’s Werelds eerste cyberwar: Rusland bombardeert Estland
  Stel: een vijandig land bombardeert het wegennetwerk in Nederland. Mensen kunnen niet naar hun werk, voedsel ligt niet in de winkels, ambulances staan stil. Het openbaar leven ligt volledig lam. Enge gedachte, niet waar? Dit is precies wat Estland onlangs meemaakte: Rusland viel Estland aan en legde het openbare leven plat – op internet.
  Rusland maakt zich boos omdat de Esten een standbeeld verplaatsten dat de Sovjets herdenkt. Als represaille bombardeerde Rusland de websites en internetportals van Estse banken, overheidsdiensten, telefooncentrales en andere cruciale instellingen. De virtuele aanval was nauwgezet gecoördineerd en uitermate effectief. Zo waren ambulances en brandweer onbereikbaar, ook telefonisch.
  Rusland’s aanval is ’s werelds eerste cyberwar. Tot grote schrik van veiligheidsdeskundigen is internet niet of nauwelijks te verdedigen tegen dergelijke aanvallen. Estland vroeg versterking van de NAVO, zoals gebruikelijk als lidstaten worden aangevallen, maar de NAVO had geen idee hoe wat te doen. Internet – de ruggengraat van hedendaagse globalisering – blijkt uitermate kwetsbaar.
  

> 14 mei 2007
Surf naar www.desmetlive.nl om deze aflevering te beluisteren.
Presentatie: Pieter Hilhorst
Onderwerpen van deze week:

• Biobrandstoffen mogelijk een oplossing voor arme landen
  Klimaatverandering en de naderende bodem van oliebronnen, dwingen de wereld op zoek te gaan naar nieuwe brandstoffen. Een mogelijke oplossing zijn biobrandstoffen, gemaakt van bijvoorbeeld maïs, hout, algen of het wonderbaarlijke struikje jatropha (zie Chef Globalisering, 19 februari 2007).
  Sommige millieu- en ontwikkelingsorganisaties zien dat anders. Zij vrezen verdere afbraak van oerbossen (zoals de Amazone) die gekapt worden om ruimte te geven aan het nieuwe groene goud. Een andere zorg zijn de stijgende voedselprijzen. Dankzij biobrandstoffen komt bijvoorbeeld maïs niet in de magen van arme mensen terecht, maar in de brandstoftank van onze auto’s. Mexico heeft al een tortillacrisis achter de rug.
  Chef Globalisering las met rode oortjes een rapport van de Verenigde Naties dat op genuanceerde wijze biobrandstoffen in een brede context plaatst. Wat blijkt? Met name voor ’s werelds armste mensen kunnen biobrandstoffen een uitkomst bieden.
• Doodstraf wereldwijd op z’n retour
  Goed nieuws voor iedereen die avonden lang z’n vingers blauw schreef aan protestbrieven voor Amnesty International: de doodstraf wordt steeds minder vaak uitgevoerd (en dat is natuurlijk ook goed nieuws voor mensen in landen die tot voor kort de doodstraf kenden...).
  Het aantal executies daalde van 2.148 in 2005 naar 1.591 in 2006, aldus een rapport van Amnesty International. Maar veel belangrijker is dat het aantal landen dat de doodstraf uitvoert, structureel afneemt. In 1977 hadden slechts 16 landen de doodstraf afgeschaft, nu zijn dat er 99. Binnenkort wordt het honderdste land verwacht.
  Waarom stond dit prachtige nieuws op geen enkele Nederlandse voorpagina?
• Bob Geldof en Al Gore ruziën over hoe de wereld te verbeteren
  Bob Geldof, organisator van Live Aid (1985) en Live 8 (2005), heeft ruzie met klimaatactivist Al Gore. In een interview in de Volkskrant stelt Geldof dat Gore’s Live Earth concert (te houden op 07-07-07) “een einddoel” mist. Geldof: “Dit is gewoon een popconcert, ofwel de zoveelste keer dat bijvoorbeeld Madonna of Coldplay op een podium staan”.
  Ehm... was dat nu niet precies het verwijt dat Geldof’s Live 8 ten deel viel? Chef Globalisering weet wat Bob Geldof werkelijk dwars zit.
  
  

> 7 mei 2007
Klik hier om deze aflevering te beluisteren.
Presentatie: Francisco van Jole
Onderwerpen van deze week:

• Farmaceuten testen medicijnen in arme landen op onethische wijze
  Medicijnfabrikanten verplaatsen in toenemende mate hun onderzoek naar lagelonenlanden. Dat betekent dat ook medicijnen steeds vaker ook getest worden op proefpersonen in lagelonenlanden of in andere arme landen. Op zich is daar niets mis mee, ware het niet dat de farmaceuten het daar niet zo nauw nemen met de ethische richtlijnlijnen die wereldwijd gelden.
  In een recent rapport staan schrikbarende voorbeelden: de proefpersonen zijn slecht ingelicht, doen niet altijd vrijwillig mee of moeten betalen om mee te mogen doen. Soms worden zelfs medicijnen getest die in het Westen al lang niet meer getest mogen worden. De gezondheid van de proefpersonen loopt hierdoor gevaar. Er zijn al doden gevallen.
  Waarom vinden de veelal westerse farmaceuten hun proefpersonen in arme landen minder belangrijk dan hun Westerse proefpersonen? Chef Globalisering heeft een donkerbruin vermoeden.
• Mensenrechtenactivisten ontdekken YouTube
  Op YouTube.com – de website waarop gebruikers hun filmpjes publiceren – steeds vaker beelden te zien van schendingen van mensenrechten wereldwijd. Bijvoorbeeld: in Egypte molesteert een politieagent een verdachte. Een bezorgde collega filmt de afranseling met zijn mobieltje en zet het filmpje op YouTube, zodat heel de wereld de misstanden kan zien. De organisatie Global Voices Online (‘The World is Talking. Are You Listening?’) maakt een aparte website voor dit soort filmpjes.
• Nigerianen hebben de beste seks
  Een niet nader te noemen condoomfabrikant presenteerde onlangs zijn laatste wereldwijde seksonderzoek. Wat blijkt? Nigerianen hebben – naar eigen zeggen – de beste seks. Ze komen vaker klaar en ze zijn het meest tevreden over hun seksleven. Wereldwijd zijn de resultaten teleurstellend: slechts 44% is volledig tevreden met zijn of haar seksleven. Maar in Nigeria is dat maar liefst 78%.
  

> 23 april 2007
Klik hier om deze aflevering te beluisteren.
Presentatie: Pieter Hilhorst
Onderwerpen van deze week:

• Extreme armoede daalt (extreem) snel
  Terwijl de wereldpers zich – terecht – druk maakt over de belachelijke hoge salarisverhoging die Weredbank-president Paul Wolfowitz schonk aan zijn geliefde én ondergeschikte Shaha Riza, publiceerde de Wereldbank een opzienbarend rapport over de extreme armoede in de wereld. Wat blijkt: de afgelopen 25 jaar daalde het aantal mensen dat van 1 dollar of minder per dag leeft, met 250 miljoen naar minder dan een miljard. Tegelijkertijd verwerpt de Wereldbank resoluut een van haar neoliberale dogma’s: economische groei zorgt niet automatisch voor minder armoede. Of, zoals economen dat zo poëtisch weten te zeggen: het opkomend tij doet niet álle boten stijgen.
  Chef Globalisering – die zoals altijd het nieuws brengt dat onder de radars van andere media blijft – licht de cijfers toe.
• Hypotheek voor sloppenwijkbewoners
  Dit jaar wonen er voor het eerst in de wereldgeschiedenis meer mensen in een stad dan op het platteland. Ongeveer een op de drie stadsbewoners (oftewel meer dan een miljard mensen) woont in een sloppenwijk. Hun aantal groeit snel: in dertien jaar zal hun aantal verdubbeld zijn naar ruim twee miljard.
  Deze week maakte UN Habitat, een VN-organisatie, en de Keniaanse overheid bekend hypotheken te gaan verstrekken aan bewoners van sloppenwijken. Hiermee hoopt het de woon- en leefomstandigheden in sloppenwijken te verbeteren. Daarnaast kunnen de bewoners geld lenen om hun huizen te verbeteren of te investeren in een bedrijf.
  Is dit model een oplossing voor de wereldwijd groeiende sloppenwijken?
• TV stations weren reclamespotjes voor TV Turnoff Week
  Deze week is het TV Turnoff Week. De Canadese organisatie Adbusters roept op om een week lang de tv uit te zetten. Adbusters, een van de leukste en slimste anders-globalististische actieclubjes, wil mensen laten ervaren hoe een leven zonder ‘passief vermaak’ eruit ziet én hoe moeilijk het is om afwijkende visies op de televisie te krijgen.
  Adbusters, geestelijk vader van de jaarlijkse Buy Nothing Day, wil op tv adverteren voor de TV Turnoff Week. Maar op CNN na weigeren alle Amerikaanse en Canadese tv-stations het spotje. Adbusters had zich geen mooier voorbeeld kunnen wensen van de noodzaak van de TV Turnofff Week.
  Chef Globalisering roept iedereen op deze week zijn tv uit zetten en legt uit waarom hij $50 dollar overmaakte aan Adbusters zodat zij het spotje op CNN kan laten uitzenden.
  

> 26 maart 2007
Klik hier om deze aflevering te beluisteren.
Presentatie: Pieter Hilhorst
Onderwerpen van deze week:

• Schone Kleren Kampagne wil HEMA kopen
  De HEMA staat sinds vorige week te koop. De Schone Kleren Kampagne roept Nederlanders op gezamenlijk de Hema te kopen. Het doel is om een einde te maken aan de beroerde arbeidsomstandigheden in lage lonenlanden waar de HEMA-producten worden gemaakt. Chef Globalisering roept iedereen op voor zestig euro zo'n aandeel te kopen – maar doet zelf niet mee.
  
• Wetenschappers kondigen een nieuwe Groene Revolutie aan
  Wetenschappers luiden de noodklok: klimaatverandering en de groeiende wereldbevolking zorgen voor voedseltekorten. Neem rijst, het belangrijkste voedsel voor de helft van de wereldbevolking. Volgens het International Rice Research Institute (IRRI) zal een gemiddelde temperatuurstijging van een graad leiden tot minstens vijftien procent kleinere rijstoogsten. En dan zijn er ook nog eens meer monden te voeden: momenteel kan een rijstveld met een oppervlakte van een hectare voedsel produceren voor 27 mensen, maar over vijftig jaar moet dat voor minstens 43 mensen zijn om voedseltekorten in Azië te voorkomen, aldus IRRI.
  Onderzoekers van de Consultative Group on International Agricultural Research (CGIAR), weten een oplossing: genetische manipulatie. Met een omvangrijk onderzoeksproject hopen zij over tien jaar rijstoogsten te kunnen verdubbelen.
  Lang leve de techniek. Of schuilt er een addertje onder het gras?
  
• Internet helpt mensenrechtenactivisten
  Deze maand wordt de website WikiLeaks.org gelanceerd. WikiLeaks wil dissidenten in landen met beperkte vrijheid van meningsuiting de mogelijkheid geven om gevoelige documenten op internet te publiceren. “Dit is de manier om wereldwijd corruptie tegen te gaan en democratische ontwikkelingen te versterken”, aldus WikiLeaks.
  

> 12 maart 2007
Klik hier om deze aflevering te beluisteren.
Presentatie: Pieter Hilhorst
Onderwerpen van deze week:

• Helpt hulp?
  Chef Globalisering bespreekt twee invloedrijke boeken in het debat over de zin en onzin van ontwikkelingshulp:
  • Het Westen doet meer kwaad dan goed als het met Grote Plannen armoede wil bestrijden, meent William Easterly in een ontluisterend maar ook hoopgevend boek: The White Man’s Burden. Why the West’s Efforts to Aid the Rest Have Done So Much Ill and So Little Good.
  • Voormalig topman bij de Wereldbank Robert Calderisi vraagt zich af waarom Afrika het enige continent is dat slechter af is dan dertig jaar geleden. Zijn antwoord leverde een controversieel boek op: The Trouble with Africa. Why Foreign Aid isn’t Working.
• Internationale marktplaats voor goede doelen
  Vorige week bespraken we in deze rubriek een nieuwe trend: zelf online microkredieten verschaffen. Deze week bespreken we een ander loot aan de groeiende boom van de do it yourself-ontwikkelingshulp: www.globalgiving.com, een online markplaats van kleinschalige goede doelen. Sinds kort heeft Nederland een website die daar op lijkt: www.nationalehulpactie.nl.
  Chef Globalisering probeerde GlobalGiving.com uit en doneerde $20 aan het Nepalese bedrijfje EcoSystems dat daarmee een ‘Home-lighting kit’ doneert aan een Nepalees gezin, bestaande uit een ligfietsachtige generator, een accu, kabels en 8 superzuinige led-lampen.

> 5 maart 2007
Klik op deel 1 en daarna op deel 2 om deze aflevering te beluisteren.
Presentatie: Pieter Hilhorst
Onderwerpen van deze week:

• Nieuwe trend: zelf online microkredieten verstrekken
  Microkredieten – kleine leningen aan ondernemers in arme landen – zijn hét succesnummer van de ontwikkelingshulp. Momenteel zijn er meer dan 115 miljoen microkredieten verleend, waardoor bijna een half miljard mensen kans hebben zich uit de armoede te werken. Niet voor niets kreeg Muhammad Yunus, de geestelijk vader van microkredieten, de Nobelprijs voor de Vrede in 2006.
  Een nieuwe trend dient zich aan: via websites als www.kiva.org kunnen mensen zoals jij en ik geld lenen aan een ondernemer naar keuze in een arm land.
  Worden arme ondernemers hier ook echt beter van? Critici hebben zo hun twijfels. Chef Globalisering probeerde Kiva uit en leende $25 aan David Mwaura Njoroge, een 29-jarige winkelier in Eldama Ravine, Kenia.
• Nieuwe financiering voor medicijnen in ontwikkelingslanden
  Elk jaar sterven er tien miljoen kinderen aan ziekten die gemakkelijk te voorkomen zijn. Een belangrijke reden is enerzijds een tekort aan bestaande medicijnen en anderzijds het ontbreken van medicijnen voor typische derde wereld-ziekten, zoals malaria.
  Het ontwikkelen van een nieuw medicijn is duur: soms wel 800 miljoen dollar per medicijn. Als farmaceutische bedrijven hun geld willen terugverdienen, moeten ze daarom veel medicijnen verkopen aan kapitaalkrachtige patiënten. Die zijn schaars in arme landen, en dus worden voor veel typische derde wereld-ziekten geen medicijnen ontwikkeld (of worden bestaande medicijnen niet aangepast).
  De GAVI Alliance – een samenwerkingsverband tussen regeringen, bedrijven en niet-gouvermentele organisaties – wil dat veranderen. Met zogeheten Advance Market Commitments (AMC’s) zegt de alliantie toe om nog te ontwikkelen medicijnen af te nemen en te verspreiden in arme landen. Het gevolg is dat farmaceuten weer brood zien in het ontwikkelen van medicijnen voor arme landen, omdat zij zeker weten dat ze gekocht zullen worden.
  AMC’s zijn slechts een van de nieuwe, inventieve manieren om ontwikkeling in arme landen te bekostigen. Chef Globalisering ligt ze toe en legt uit dat je er, bijvoorbeeld, ook internet op het platteland van Malawi mee kunt financieren.
  

> 19 februari 2007
Klik hier om deze aflevering te beluisteren.
Presentatie: Pieter Hilhorst
Onderwerpen van deze week:

• Wordt Afrika het Midden-Oosten van de biobrandstoffen?
  Een tot nu toe waardeloos geacht struikje, de jatropha, zou dé oplossing kunnen zijn voor klimaatverandering en de komende energietekorten. Jatropha gedijt goed in droge omgevingen, waar Afrika bepaald geen gebrek aan heeft. Westerse investeerders kopen op grote schaal grond in Afrika, op zoek naar het nieuwe, groene goud. Breken er eindelijk gouden tijden aan voor Afrika?
  
• Geld overmaken met een mobiele telefoon: uitkomst voor migranten
  Jaarlijks maken migranten zo’n 300 miljard dollar over naar hun vaderland. Dat is ongeveer drie keer zoveel als rijke landen aan ontwikkelingshulp besteden en 300 keer zoveel als er aan microkredieten uitstaat. Voor vele landen zijn deze overmakingen, remittances in jargon, een ware levenslijn. Maar van de 6,5 miljard wereldburgers heeft minder dan 1 miljard mensen een bankrekening. Alternatieven zijn duur (transactiekantoren als Western Union kosten klauwen met geld) of omstreden (geld overmaken via informele netwerken wordt sinds Elf September met argusogen gadegeslagen door veiligheidsdiensten). Vorige week sloegen aanbieders van mobiele telefonie en banken de handen ineen: migranten kunnen nu per telefoon geld overmaken naar vrienden en familie in het moederland.
• Supermarkt rukt op in India
  Geloof het of niet, maar de 1,1 miljard Indiase consumenten doen bijna nooit boodschappen in een supermarkten. Supermarkten, zoals Albert Heijn, komen namelijk nauwelijks voor in India. Dat gaat veranderen. Onlangs opende India’s grootste private bedrijf, Reliance Industries, zijn eerste supermarkt in Delhi. Critici voorspellen desastreuze gevolgen voor de Indiase economie en maatschappij, om nog maar te zwijgen over het straatbeeld. Zij vrezen de ondergang van zo’n twaalf miljoen kleine kruideniers, de zogeheten ‘pop and mum stores’. Ondertussen maken Westerse multinationals zich likkebaardend op om de Indiase markt te betreden. Is de opkomst van de Indiase supermarkt goed nieuws voor Indiase consumenten of ruïneert globalisering de Indiase economie en samenleving?
  

> 29 januari 2007
Klik hier om deze aflevering te beluisteren.
Presentatie: Pieter Hilhorst
Onderwerpen van deze week:

• De Amerikaan Dave Eggers (1970) schreef een briljante roman over een Soedanese vluchteling: What is the what. De gefictionaliseerde biografie van Valentino Achak Deng verhaalt over uitgehongerde kinderen die rauw olifantenvlees eten, een betoverende romance in een vluchtelingenkamp en de tragische maar ook hilarische beslommeringen van de Soedanese diaspora in de Verenigde Staten.
  Chef Globalisering legt uit waarom iedereen dit boek moet lezen – ook wie even geen zin heeft in wereldleed.
• De praktische idealist doet het al jaren: bomen planten om zijn of haar CO2-uitstoot te compenseren. Deze week bericht Time Magazine, in navolging van o.a. The Observer, dat er een ware hausse is aan het planten van bomen om klimaatverandering tegen te gaan. Dat is volgens het tijdschrift geen goed nieuws, omdat dat de aarde hier nauwelijks beter van zou worden.
  Ondertussen lieten de VN deze week weten er in 2007 een miljard bomen geplant moeten worden om de aarde van klimaatverandering te redden. Er is daartoe een campagne gestart: Plant for the Planet - Billion Tree Campaign met steun van Prins Albert II van Monaco en de Keniaanse Nobelprijswinnares Wangari Maathai.
  Chef Globalisering legt uit waarom hij bomen blijft kopen om de vervuiling van zijn snoepreisjes te compenseren en waarom het predikaat ‘aflaat’ onzin is.
• De Franse actiegroep L’alliance pour la Planète roept op om op 1 februari tussen 19:55 en 20:00 alle lichten te doven. Op 1 februari presenteert het International Panel on Climate Change (IPCC) namelijk zijn zesjaarlijkse rapport over klimaatverandering. Deze rapporten van de IPCC zijn hét mondiale ijkpunt in de discussie over klimaatverandering.
  L’alliance pour la Planète wil met deze actie aandacht vragen voor energieverspilling en “de aarde vijf minuten rust geven”. De radio mag u overigens aanhouden.

> 15 januari 2007
Klik hier om deze aflevering te beluisteren.
Presentatie: Pieter Hilhorst
Onderwerpen van deze week:

• Exoten – flora en fauna die in een andere omgeving worden uitgezet – vormen een steeds grotere bedreiging voor het milieu wereldwijd, stellen wetenschappers. Denk aan parkieten in het Vondelpark, piranha's in de Oekraïne of vuistgrote Afrikaanse landslakken op de stranden van Brazilië. En: hoe een zeer seksueel actieve judasgeit een van de Galápagoseilanden bevrijdde van zijn Europese soortgenoten.
• Zaterdag 24 januari worden zo'n 150.000 anti- en andersglobalisten verwacht in Nairobi op het Wereld Sociaal Forum. Wat doen zij daar en waarom is het niet erg als deze ‘hoogmis van het andersglobalisme’ niets oplevert?
• Terwijl de wereld verlekkerd keek naar de iPhone die Apple-oprichter Steve Jobs deze week presenteerde, werd tegelijkertijd een uitvinding gepresenteerd die pas echt een revolutie kan teweegbrengen: een laptop voor $100, speciaal voor kinderen in ontwikkelingslanden. De ngo One Laptop per Child wil weldoeners in de gelegenheid stellen om een laptop te doneren, in ruil voor het e-mailadres van het ontvangende kind.

> 8 januari 2007
Klik hier om deze aflevering te beluisteren.
Presentatie: Pieter Hilhorst
Onderwerpen van deze week:

• Rechtszaak van  Zwitserse farmaceut tegen de regering van India bedreigt levering van goedkope medicijnen aan miljoenen patiënten in ontwikkelingslanden.
• President Wolfowitz van de Wereldbank gaat met de bedelnap langs westerse hoofdsteden, en nu zal duidelijk worden of rijke landen hun beloften (aan de vooravond van Live 8) nakomen over de schuldkwijtschelding.
• Afrika breekt records: meer kinderen dan ooit naar school.
• Steenrijke Sudanese miljonair Mo Ibrahim looft een prijs van vijf miljoen dollar uit aan Afrikaanse presidenten die goed leiderschap tonen en uit zichzelf opstappen.

> Zomer 2009
Van 28 juni tot en met 30 augustus was de rubriek Chef Globalisering onderdeel van het programma Atlas op Radio 1. Surf naar www.llink.nl/atlas om de afleveringen te beluisteren.

> Seizoen 2008-2009
Surf naar www.obalive.nl om de afleveringen te beluisteren.

> Seizoen 2007-2008
3 juni 2008
Klik hier om deze aflevering te beluisteren. De rubriek Chef Globalisering is het eerste onderwerp van het tweede uur.
Presentatie: Mirjam de Winter
De onderwerpen van deze week:

• Indianen 516 jaar na Columbus ontdekt
  Het nieuws van de week – en misschien wel van het jaar – is de ‘ontdekking’ van een Indianenstam diep in de schier ondoordringbare oerwouden van Brazilië. Hun bestaan werd vermoed, maar nog nooit had iemand ze gefotografeerd. De Indianen wijzen elk contact met de moderne wereld ruw van de hand. De foto’s, waarop in indianen met pijl en boog naar een helikopter schieten, lijken uit een film te komen.
  Chef Globalisering belicht bij voorkeur wereldnieuws dat onder de radars van grote media is gebleven. De foto’s van de Indianen sierden voorpagina’s wereldwijd en hoeven eigenlijk niet meeer door hem besproken te worden. Maar Chef Globalisering heeft de hele week aan bijna niets anders kunnen denken. Hoe zou het nu met de indianen gaan? Dragen ze nog steeds hun oorlogskleuren? Welke taal spreken ze? Waarom wijzen ze elk contact met buitenstaanders af?
  Al jaren betogen globalisten als ondergetekende in lezingen, workshops en opiniestukken dat globalisering geen plek op de aarde onberoerd laat. Niet dus. 516 jaar na Columbus zijn er nog mensen die nog nooit contact hebben gehad met de rest van de wereld.
  
• Bewoners sloppenwijk weigeren appartement
  Ook in andere delen van de wereld worden moderne geneugten met argwaan bejegend. Dharavi is een van de grootste sloppenwijken van de wereld. Maar liefst 600.000 mensen wonen er op 200 hectare. De Indiase overheid wil Dharavi renoveren en biedt de bewoners appartementen aan. Maar de meeste sloppenwijkbewoners willen voor geen goud verhuizen – en daar hebben ze heel goede redenen voor.
  
• Cambodja winnaar van voedsel- en oliecrisis
  De mondiale voedsel- en oliecrisis raakt arme landen hard. Maar sommige ontwikkelingslanden profiteren. Cambodja wordt door Newsweek getipt als mogelijke winnaar. Het heeft moeilijk te exploiteren olie- en gasvelden die door de huidige hoge olieprijs lucratief worden om te ontsluiten. Daarnaast heeft het arme Aziatische land nog een schaars goed: talloze hectares te ontginnen land voor voedselproductie. Het straatarme Cambodja ontwikkelt zich razendsnel tot een Aziatische Tijger.  

27 mei 2008
Klik hier om deze aflevering te beluisteren. De rubriek Chef Globalisering is het eerste onderwerp van het tweede uur.
Presentatie: Dieuwertje Blok
De onderwerpen van deze week:

• "Aidsbestrijding deugt niet"
  Elizabeth Pisani is een flamboyante epidemiologe die tien jaar als frontsoldaat en kolonel deelnam aan de wereldwijde strijd tegen aids. In Sex, drugs & aids doet ze uit de doeken hoe de internationale gemeenschap die slag levert. Bedroevend slecht, is haar conclusie. De mondiale hiv-preventie is gemankeerd door ideologie, bureaucratie en wensdenken. Met minder geld en een gedurfder, realistischer beleid, kunnen miljoenen besmettingen voorkomen worden, aldus Pisani.
• Farmaceutische industrie omarmt arme landen
  Big Pharma heeft traditiegetrouw een broertje dood aan arme landen. Arme patiënten hebben geen geld om hun medicijnen te kopen en lokale bedrijven maken hun medicijnen na zonder voor de licentie te betalen. Hoge ontwikkelingskosten gaan in rook op.
  Een kentering wordt langzaam zichtbaar. Steeds meer medicijnenfabrikanten zien in ontwikkelingslanden een gezonde markt. Waar komt deze omslag vandaan? En zullen ook de allerarmste patiënten hiervan profiteren?

20 mei 2008
Klik hier om deze aflevering te beluisteren. De rubriek Chef Globalisering is het eerste onderwerp van het tweede uur.
Presentatie: Dieuwertje Blok
De onderwerpen van deze week: 

• Clusterbommen de wereld uit?
  Gisteren begon een grote, internationale conferentie in Dublin om tot een verbod van de clusterbom te komen. ’s Werelds grootste producenten van clusterbommen – de VS, China en Rusland – zijn niet van de partij en zullen een anti-clusterbomverdrag niet tekenen. Toch zal zo’n verdrag geen dode letter blijken te zijn, voorspelt Chef Globalisering.
• Kranten gaan gouden toekomst tegemoet
  Hoe vaak is de ondergang van de krant niet voorspeld? In het Westen maken kranten moeilijke tijden door, maar in de rest van de wereld stijgen de oplages en zien steeds meer titels het daglicht. Oorzaak zijn groeiende middenklassen die in toenemende mate kunnen lezen – en dat graag willen laten zien.
  

13 mei 2008
Klik hier om deze aflevering te beluisteren. De rubriek Chef Globalisering is het eerste onderwerp van het tweede uur.
Presentatie: Dieuwertje Blok
De onderwerpen van deze week:

• Landbouwsubsidies en hoge voedselprijzen
  ‘Weapons of economic mass destruction’ noemde een hoofdcommentaar van The New York Times ze ooit: westerse landbouwsubsidies. Iets minder dan de helft van het EU budget gaat er aan op (zo’n vijftig miljard euro, de helft van wat rijke landen gezamenlijk uitgeven aan ontwikkelingshulp). Een zekere mate van landbouwbescherming is verstandig. Maar voor de huidige, excessieve landbouwbescherming betalen westerse burgers en boeren in arme landen een te hoge prijs.
  De hoge voedselprijzen zijn een uitgelezen kans om boeren af te laten kicken van hun dure verslaving, zou je denken. Niets is minder waar, blijkt in zowel Europa als de Verenigde Staten.
• Franse illegale migranten demonstreren
  Meestal willen illegale migranten onzichtbaar blijven. Maar in Frankrijk demonstreren illegale migranten voor een verblijfsvergunning. Saillant detail: hun werkgevers – van chique restaurants tot schoonmaakbedrijven – steunen hun demonstrerende werknemers. Want, zo zeggen zij, het is tijd dat de politiek de realiteit onder ogen ziet: onze economie heeft de migranten hard nodig.
  Chef Globalisering – altijd al een pleitbezorger van zo vrij mogelijke migratie – hoopt dat Nederlandse illegale migranten én hun werkgevers, het Franse voorbeeld volgen.
  
• Steeds meer juridisch werk naar India
  Outsourcing – het verplaatsen van kantoorwerk naar lagelonenlanden – verovert nog altijd nieuwe terreinen. Het verplaatste werk wordt steeds gespecialiseerder en hoogwaardiger. Chef Globalisering bericht regelmatig over deze ontwikkelingen. Deze keer viel zijn oog op een bericht dat Amerikaanse juristen in toenemende mate hun dossiers naar India doorsturen.

6 mei 2008
Klik hier om deze aflevering te beluisteren. De rubriek Chef Globalisering is het eerste onderwerp van het tweede uur.
Presentatie: Pieter Hilhorst
Onderwerpen van deze week:

• Aandelen Afrika
  Chef Globalisering bespreekt hoe het mijn zijn aandelen in opkomend Afrika staat. Zoals hij in de aflevering van 1 april 2008 beloofde, doet hij elke eerste dinsdag van de maand verslag van het wel en wee van zijn aandelen in “the last frontier market” – en daarmee van Afrika. Deze maand besteedt hij speciale aandacht aan de vraag hoe duurzaam zijn aandelen zijn.
• IMF: “Afrika heeft zaken steeds beter op orde”
  Niet alleen Chef Globalisering ziet Afrika economisch opbloeien, ook het Internationaal Monetair Fonds (IMF) steekt de loftrompet over Afrika. In een recent rapport is de waakhond van de internationale financiële stabiliteit vooral tevreden over de huishoudboekjes van Afrikaanse overheden. Met andere woorden: “Ze nemen onze adviezen steeds beter ter harte”, klopt het IMF zichzelf op de borst.
• Onderzoek: “Luister niet naar het IMF en groei”
  Maar moeten die Afrikaanse landen blij zijn met de pluim van het IMF? Harvard-onderzoeker Dani Rodrik onderzocht de groei van Zuid-Amerikaanse landen in de jaren tachtig en negentig. Hij vergeleek de groeicijfers van landen die zich hielden aan de adviezen van de Wereldbank en het IMF (de zogeheten “Washington Consensus”) en landen die dat niet deden. Wat blijkt? De landen die het minst naar het IMF/Wereldbank luisterden, groeiden het hardst. Sommige landen (zoals Argentinië, Bolivia en Brazilië) ontwikkelden zich zelfs sneller dan China, India of Vietnam.
• Succesvol landbouwbeleid in Malawi
  Malawi heeft twee recordoogsten achter de rug. In 2002 en 2005 kende het Zuid-Afrikaanse land nog ernstige voedseltekorten en zelfs hongersnood, maar nu liggen de maïs en graanschuren weer vol. De belangrijkste reden is het gebruik van betere zaden en gesubsidieerde kunstmest (overheidsbeleid waar het IMF overigens van gruwt...). Is Malawi een voorbeeld voor andere Afrikaanse landen? Zijn kunstmest en betere zaden de ingrediënten voor een Afrikaanse Groene Revolutie? Er schuilt in ieder geval één addertje onder het gras.

29 april 2008
Klik hier om deze aflevering te beluisteren. De rubriek Chef Globalisering is het eerste onderwerp van het tweede uur.
Presentatie: Dieuwertje Blok
Deze week bespreekt Chef Globalisering een stapeltje lezenswaardige boeken:

• Jeffrey Sachs: Common wealth: Economics for a crowded planet
  Een van ’s werelds invloedrijkste economen schetst hoe de wereld ten onder gaat – en hoe ze gered kan worden.
• Gustaaf Peek: Dover
  Het drama van Dover, waarbij 58 Chinese gelukszoekers in de zomer van 2000 om het leven kwamen, is het uitgangspunt voor een gelaagde roman over mensen die veiligheid, geborgenheid en een toekomst zoeken.
• Marcel van Engelen: De gelukzoeker
  Een journalist beschrijft hoe Amadou, een economische vluchteling uit Senegal, in Amsterdam op zoek gaat naar een beter leven, en daarin zowel slaagt als faalt.
  
  

22 april 2008
Klik hier om deze aflevering te beluisteren. De rubriek Chef Globalisering is het eerste onderwerp van het tweede uur.
Presentatie: Dieuwertje Blok
Onderwerpen van deze week:

• Maakt geld toch gelukkig?
  In 1974 publiceerde de Amerikaanse econoom Richard Easterlin onderzoek waaruit bleek dat meer geld niet gelukkiger maakt. Arme mensen worden over het algemeen wel gelukkiger als hun inkomen stijgt, maar als aan de eerste levensbehoeften is voldaan, leidt meer geld niet tot meer geluk. De Easterlin-paradox was geboren: rijkere mensen zijn niet gelukkiger dan armere mensen. Sterker nog, in Japan werden mensen zelfs rijker én ongelukkiger. Niet absoute rijkdom, maar relatieve rijkdom bepaalt geluk, beweerde Easterlin.
  Recent onderzoek van de economen Betsey Stevenson en Justin Wolfers ontkracht de Easterlin-paradox. Zij vergeleken stapels onderzoeksresultaten met elkaar en concludeerden dat mensen in rijke landen over het algemeen gelukkiger zijn dan mensen in arme landen. Ook binnen landen stijgt het geluk als het inkomen toeneemt.
  Het onderzoek van Stevenson en Wolfers heeft tot een geanimeerd debat geleid tussen economen en andere sociaal wetenschappers (als was het maar omdat van de Japanse cijfers geen bal blijkt te kloppen). Ook Chef Globalisering – van huis uit psycholoog – waagt zich aan wellicht de belangrijkste vraag van de economische wetenschap: maakt geld gelukkig?
• China omarmt intellectueel eigendom
  China staat bekend als een groot roversnest van intellectueel eigendom. Van dvd’s tot complete brommers, alles wordt gekopieerd, klagen Westerse multinationals. Rechtsbescherming was er nauwelijks, en de gang naar een Chinese rechtbank liep dan ook vaak op niets uit.
  Een kentering is zichtbaar. Het aantal Chinese patenten is sinds 2003 ruim verdubbeld (naar 850.000), net als het aantal rechtzaken waarin de piraten worden aangeklaagd (naar 17.000). Met name Chinese bedrijven weten het patentbureau en de rechtbank te vinden. Wordt China eindelijk kapitalistisch?
• Earth Day 2008: de waslijn rukt op
  Vandaag is het Earth Day, de mondiale dag van de duurzaamheid. Chef Globalisering heeft een broertje dood aan al die “dagen van” – en daarnaast: hij besteedt bijna elke week aandacht aan duurzaamheid – maar het is hem toch gelukt om een bijna onopgemerkt nieuwsfeit op te duikelen: de waslijn rukt op in rijke landen. Droogmachines waren decennialang hét symbool van economische voorspoed, maar tegenwoordig staan ze te boek als de grootste energieslurpers in huis. De droogmachines is de SUV van ons huishouden. Maar er is goed nieuws: de verkoopcurves van waslijnen en droogreken schieten bijkans de hemel in.
  In veel Noord-Amerikaanse steden (en ook enkele Europese) is het echter verboden om de schone was buiten te hangen. Het zou een buurt ontsieren. Een netwerk van betrokken burgers eist hun recht op de waslijn op.
  

15 april 2008
Klik hier om deze aflevering te beluisteren. De rubriek Chef Globalisering is het eerste onderwerp van het tweede uur.
Presentatie: Dieuwertje Blok
Onderwerpen van deze week:

• 2008: Doorbraak voor malariabestrijding?
  Jarenlang kreeg malaria – een van de grotere wereldproblemen – nauwelijks aandacht van de internationale gemeenschap. In tegenstelling tot bijvoorbeeld aids en klimaatverandering raakt malaria ons, het rijke deel van de wereld, niet tot nauwelijks. Maar dit jaar zou wel eens het keerpunt kunnen worden voor de malariabestrijding. Van dure consultancy bureaus tot internationale hulporganisaties, van het tv-programma American Idol tot president Bush – iedereen lijkt malaria als groot maar oplosbaar probleem te hebben ontdekt. Als klap op de vuurpijl presenteert VN-secretaris-generaal een dezer weken een groot plan om malaria binnen vijf jaar vrijwel uitgeroeid te hebben.
  Chef globalisering vertelt u wat u binnenkort in de kranten leest, maar ook hoe een verkeerde aanpak malaria juist kan doen laten toenemen.
• Heksen krijgen de schuld van klimaatverandering
  In de binnenlanden van Tanzania is het geloof in hekserij wijd verspreid. Oude vrouwen met rood doorlopen ogen – vaak het gevolg van jarenlang koken boven houtskoolvuurtjes in slecht geventileerde hutten – lopen kans als heks aangewezen te worden. Hen wacht een zekere dood. Bij slechte weersomstandigheden, zoals aanhoudende droogte, nemen de moorden explosief toe. Volgens onderzoek van de econoom Edward Miguel (Universiteit van Californië) leidt klimaatverandering indirect tot een een verdubbeling van heksenmoorden.
• Klein oventje als wapen tegen klimaatverandering
  Klimaatverandering vereist technologische innovaties die tot minder uitstoot van broeikasgassen leiden. Vaak wordt gedacht aan high-tech uitvindingen als efficiënte zonnecellen of hypermoderne elektriciteitscentrales. Maar eenvoudigere uitvindingen kunnen ook een wereld van verschil maken.
  Oliemaatschappij BP introduceert in India een 17 dollar kostend stoofje dat tot aanzienlijke reductie van CO2 kan leiden. Maar er is meer bijzonders aan de Oorja (‘energie’ in Hindi). Het project lijkt alle belangrijke lessen die de afgelopen jaren geleerd zijn in de strijd tegen armoede – van microkrediet tot C.K. Prahalad's ‘the bottom of the pyramid’ – te incorporeren. En, het kan ook nog eens tot een afname van gezondheidsklachten leiden (zoals rood doorlopen ogen). Helaas is Oorja nog te duur voor de helft van de Indiase bevolking die van twee dollar per dag moeten leven.

8 april 2008
Klik hier om deze aflevering te beluisteren. De rubriek Chef Globalisering is het eerste onderwerp van het tweede uur.
Presentatie: Dieuwertje Blok
Onderwerpen van deze week: 

• Arme boeren profiteren nauwelijks van hoge voedselprijzen
  Jarenlang klaagden ontwikkelingsorganisaties over te lage prijzen voor landbouwproducten, waardoor boeren in arme landen geen brood op de plank hadden. Momenteel rijzen de prijzen van graan, tarwe en rijst de pan uit (hoewel de piek waarschijnlijk bereikt is), maar arme boeren profiteren nauwelijks van de prijsstijgingen. Hoe kan dat?
• Loze hulpbeloften
  Met vochtige ogen beloofden de regeringsleiders van rijke landen tijdens de top in Gleneagles en tijdens popconcert Live 8 (2005) om de hulp aan Afrika te verdubbelen. Deze week publiceerde de OESO haar jaarlijkse rapportage over ontwikkelingsgelden. Rijke landen besteedden vorig jaar meer aan ontwikkelingshulp dan in 2006, maar bij lange na niet genoeg om hun beloften van Live 8 waar te maken.
  Nederland is als altijd een van de braafste jongetjes van de klas en houdt zich als een van de weinige landen keurig aan de decennia oude afspraak om minstens 0,7 procent van het BNP aan ontwikkelingshulp te spenderen. Maar onlangs werd bekend dat ook wij onze hulpbeloften aan Afghanistan niet nakomen. Chef Globalisering is niet graag cynisch, maar het verbaast hem allemaal niets.
  
• Voodoopriesters strijden tegen vooroordelen
  Voodoo is geen uitvinding van Hollywood, zoals een populair wist-je-datje ons wil doen geloven. Ongeveer de helft van de Haïtianen praktiseert voodoo. Hun priesters zijn nauwelijks georganiseerd, maar onlangs kozen ze een voorman: Max Beauvoir. Deze ‘voodoopaus’ heeft als belangrijkste taak om voodoo een beter imago te bezorgen. Volgens Beauvoir – die in New York en aan de Parijse Sarbonne scheikunde studeerde – is voodoo onmisbaar bij het bestrijden van armoede op Haïti.  Onterecht wordt voodoo afgedaan als achterlijk en dat kerken voodoo actief bestrijden is eveneens een zonde. Daarnaast richt Beauvoir zijn pijlen op Hollywood, dat volgens hem een karikatuur van zijn godsdienst maakt. Zo zijn zombies niet de enge monsters die filmmakers ons die voorstellen.
  
  

1 april 2008
Klik hier om deze aflevering te beluisteren. De rubriek Chef Globalisering is het eerste onderwerp van het tweede uur.
Presentatie: Dieuwertje Blok
Onderwerpen van deze week:

• Afrika is de beleggerstip van 2008
  Chef Globalisering ging al eerder in zaken toen hij online microkredieten verschafte via de website www.kiva.org (zie de aflevering van 5 maart 2007). Vanavond presenteert hij een nieuwe goudmijn: beleggen in Afrika. Want Afrika is booming met groeicijfers die Wouter Bos en Maria van der Hoeven doen watertanden. Ook nu heeft hij geen watervrees en belegt hij het gehele honorarium van deze aflevering in Aandelen Afrika. Maandelijks zal hij verslag doen van zijn belegging.
  Maar waarom is beleggen in Afrika het nieuwe eldorado voor beleggers?
• “Europa mag hormoonvlees niet verbieden”
  Gisteren deed het handelstribunaal van de Wereldhandelsorganisatie (WTO) uitspraak in een slepende zaak die prachtig weergeeft hoe ’s werelds belangrijkste handelsorganisatie werkt.
  De VS en Canada willen vlees naar de EU exporteren dat hormonen bevat. Volgens de EU kunnen deze hormonen kanker bij mensen veroorzaken. Daarom verbiedt de EU de import van dit hormoonvlees. De VS en Canada verzetten zich hier tegen. Zij stellen dat de EU niet hard kan maken dat consumenten hier inderdaad ziek van worden en vermoeden Europees protectionisme. Gisteren besloot het handelstribunaal van de WTO dat de VS en Canada gelijk hebben. Zij mogen nu als compensatie voor tientallen miljoenen dollars invoerheffingen toepassen op Roquefort, truffels en Dijon mosterd.
  Merkwaardig: bijna alle landen eisen dat voedselproducten aantonen dat hun producten veilig zijn voordat ze die op de markt brengen. Maar WTO-verdragen draaien dat om: Europa moet aantonen dat de producten onveilig zijn om ze te kunnen verbieden. Nog merkwaardiger: hoe kan het dat een paneltje in Geneve achter gesloten deuren beslist dat wij hormoonvlees moeten eten? Waarom heeft onze eigen overheid daar niets over te zeggen? Rare bedoening, die WTO. En toch vindt Chef Globalisering het goed dat de WTO bestaat.
• Een snelweg door Laos
  Een van de meest afgesloten gebieden in de wereld – de noordelijke bergen van Laos – wordt ontsloten door een 18000 kilometerlange snelweg. Het asfalt loopt van de Zuid-Chinese stad Kunming naar Bangkok en verbindt Cambodja, China, Laos, Myanmar (Birma), Thailand en Vietnam met elkaar. Na tientallen jaren van voorbereiding, knipten de premiers van deze landen gisteren het lintje door.
  Hier zien we globalisering – het proces waarin landen, culturen en mensen met elkaar vervlochten raken – aan het werk. Vroeger diende het laaggebergte aan de voet van de Himalaya als een natuurlijke grens om de Chinese reus buiten de deur te houden. Nu kiezen de voormalige vijanden voor handel en mobiliteit. Critici vrezen echter dat het arme Laos overspoelt zal worden door goederen, kapitaal en arbeiders uit China. Ook in Nederland zullen de gevolgen te merken zijn: dankzij deze route zal Thailand minder rozen uit Nederland importeren, en meer uit China.
• Het schokkendste, onopgemerkte feit van deze week...
  “China en onlesbare dorst naar brandstoffen doet de olieprijzen stijgen” lezen we bijna dagelijks in de kranten. Niets is minder waar, becijferde Worldwatch Institute. De vraag naar olie groeide het afgelopen jaar met slechts 1 procent, terwijl de prijzen verdubbelde. Wat is wel de oorzaak van de stijgende prijzen?
  En een toegift: “Op 1 april verloor Alva zijn bril”, en dus houden we elkaar vandaag voor de gek. Maar in weerwil van wat veel mensen denken, is 1 april helemaal niet typisch Nederlands – de halve wereld viert 1 april. En dat is geen 1 april-grap.
  

 
11 maart 2008
Klik hier om deze aflevering te beluisteren. De rubriek Chef Globalisering is het eerste onderwerp van het tweede uur.
Presentatie: Dieuwertje Blok
Onderwerpen van deze week:

• Leidt het smelten van de Noordpool tot een nieuwe Koude Oorlog?
  Klimaatverandering is een zaak voor natuurbeschermers, niet waar? Mis. De gevolgen van het broeikaseffect rijken veel verder. De sociaal-economische gevolgen (Afrikaanse boeren zullen minder oogsten, in Azië zullen honderden miljoenen mensen de stijgende zeespiegel ontvluchten, et cetera) hebben ook geopolitieke consequenties. In een recent rapport vraagt EU-buitenlandcoördinator Janvier Solana aandacht voor de onderblichte gevolgen van klimaatverandering. Hij voorspeelt onder andere een toename in migratie naar Europa, politieke onrust in landen die de EU omringen en spanningen in het multilateraal systeem van global governance (VN, WTO, et cetera).
  Dat klimaatverandering vooral andere delen van de wereld treft, wil niet zeggen dat de gevolgen aan ons voorbij zullen gaan, is het uitgangspunt van het Solana-rapport. Neem het smelten van de Noordpool. Al vanaf 2013 jaar zal de Noordpool in de zomer gedeeltelijk ijsvrij zijn, voorspellen wetenschappers. Hierdoor komen nieuwe scheepsroutes vrij maar ook ‘s werelds grootste onontgonnen reserves fossiele brandstoffen. Ondertussen zijn er nauwelijks internationale verdragen over het beheer van de Noordpool. Omliggende landen als Rusland, de VS, Canada, Noorwegen en Denemarken geven zich over aan een serieus potje landjepik. Maar zelfs China mengt zich in de discussie over de vraag van wie de Noordpool en haar schatten is. Leidt het smelten van de Noordpool tot een nieuwe Koude Oorlog?
  Aanstaande donderdag vergaderen Europese ministers over de nota van Solana. Chef Globalisering neemt alvast een voorsprong op de discussie.
• Nieuw: het schokkendste onopgemerkte feit van deze week...
  ... in het Midden-Oosten en Noord-Afrika gaat jaarlijks voor 10 miljard dollar in rook op door het affakkelen van gas, aldus de Wereldbank. Hoeveel schoolboeken zou je voor dat geld kunnen kopen?

4 maart 2008
Klik hier om deze aflevering te beluisteren. De rubriek Chef Globalisering is het eerste onderwerp van het tweede uur.
Presentatie: Dieuwertje Blok
Onderwerpen van deze week:

• Genetisch gemodificeerd gewas weerstaat droogte
  Vorige week berichtte Chef Globalisering over het groeiend areaal genetisch gemodificeerde gewassen (ggg’s) in met name ontwikkelingslanden. Deze week werd bekend dat onderzoekers uit Finland en de Verenigde Staten een doorbraak hebben bereikt in de zoektocht naar gewassen die grote droogte kunnen weerstaan.
  Goed nieuws voor met name Afrika, waar een op de drie boeren ondervoed is en de totale agrarisch productie per hoofd van de bevolking de afgelopen 35 jaar met is gedaald met bijna twintig procent. Of niet? Critici vrezen groeiende afhankelijkheid van multinationals en ongewenste effecten van het zogeheten frankenfood. Chef Globalisering is – als altijd – niet bang voor technologische vooruitgang. In het Westen en Azië ontstegen boeren de armoede immers door traditionele landbouwtechnieken achter zich te laten.
• Eskimo’s klagen oliemaatschappijen aan wegens klimaatverandering
  De bevolking van het dorpje Kivalina in Alaska slaan op de vlucht voor het stijgende water. De oorzaak is klimaatverandering, menen de Inuit (Eskimo’s). Daarom klagen zij oliebedrijven (waaronder Shell), elektriciteitscentrales en een kolenmijn aan die verantwoordelijk zouden zijn voor de uitstoot van broeikasgassen.
  Het was wachten op een rechtzaak als deze. De uitspraak kan grote consequenties hebben, en Chef Globalisering zal het juridische gevecht met rode koontjes volgen. Maar waarom klagen de Eskimo’s alleen de bedrijven aan, en niet ons, de Westerse consument die veel meer CO2-uitstoot dan een wereldburger redelijkerwijs zou mogen?
• Schaft China de één-kind-politiek af?
  Volgens schattingen heeft het de afgelopen dertig jaar 400 miljoen geboortes ‘voorkomen’: de Chinese één-kind-politiek. Nu bestudeert de Chinese overheid hoe het de beruchte bevolkingspolitiek kan verlaten.
  Daags na de onthulling van de onderminister van Nationale Bevolking en Gezinsplanning, ontkende de Chinese regering bij hoog en bij laag het bestaande gezinsbeleid te willen wijzigen. Maar elke demograaf weet dat er in China te weinig Chinezen zijn...
  
  

26 februari 2008
Klik hier om deze aflevering te beluisteren. De rubriek Chef Globalisering is het eerste onderwerp van het tweede uur.
Presentatie: Margreet Reijntjes
Onderwerpen van deze week:

• Pillendraaiers testen medicijnen in arme landen
  Westerse farmaceuten testen hun medicijnen op onethische wijze in arme landen. Ondanks schendingen van internationale ethische richtlijnen, worden deze medicijnen goedgekeurd voor de Westerse markt. Dat concludeert een nieuw rapport van de Nederlandse niet-gouvernementele organisatie (ngo) SOMO. Hun collega’s van Wemos, een ngo die zich inzet voor gezondheidszorg in ontwikkelingslanden, publiceert tegelijkertijd een rapport met aanbevelingen om dergelijke misstanden te voorkomen.
  Het gaat om ernstige schendingen. Het is mogelijk dat u een medicijn slikt waar mensen in arme landen voor gestorven zijn. Wordt het scenario van de film The Constant Gardener dan toch werkelijkheid?
• Armoedebestrijding: Nederlanders vinden zich zelf het minst verantwoordelijk
  NCDO, een ngo die het draagvlak voor ontwikkelingssamenwerking wil bevorderen, onderzoekt regelmatig wat het Nederlandse publiek denkt over hulp aan arme landen. Uit het meest recente onderzoek blijkt dat Nederlanders mondiale armoede heel belangrijk vinden. In de top drie van meest urgente ontwikkelingen staat criminaliteit in Nederland op 1 (47%), gevolgd door armoede in de wereld (46%) en op drie staan natuurrampen veroorzaakt door klimaatverandering (39%). Goed nieuws dus, dat mondiale perspectief van het Nederlandse publiek.
  Maar dat is niet alles. Acht van de tien Nederlanders vindt ontwikkelingssamenwerking een taak van de overheid. Hierna moeten de rijken der aarde (zoals Bill Gates) de handen aan ploeg slaan, gevolgd door bekende wereldburgers als Bono, Madonna en Marco Bosato. Slechts een op de drie Nederlanders vindt dat hij zélf een taak heeft om extreme armoede te bestrijden.
  Dat moet je natuurlijk niet zeggen tegen een LLiNKe Chef Globalisering.
  
• Genetisch gemanipuleerde gewassen populair in ontwikkelingslanden
  Wereldwijd worden steeds meer genetisch gemodificeerde gewassen geplant. De grootste groei vindt plaats in arme landen, aldus een recent onderzoek (uitgevoerd door een lobby-organisatie ten behoeve van genetisch gemodificeede gewassen). Genetisch gemodificeerde gewassen bieden vele voordelen: ze geven vaak een grotere oogst en zijn beter bestand tegen ziekten. Toch zijn critici niet gerust op de toenemende populariteit van versleutelde gewassen in arme landen. Ze vrezen bijvoorbeeld dat arme boeren afhankelijk worden van westerse multinationals.
  
  

19 februari 2008
Klik hier om deze aflevering te beluisteren. De rubriek Chef Globalisering is het eerste onderwerp van het tweede uur.
Presentatie: Dieuwertje Blok
Onderwerpen van deze week:

• Bill Gates creëert nieuw monopolie – ditmaal in de malariabestrijding
  Het is Bill Gates opnieuw gelukt: het creëren van een monopolie. Eerder werd zijn bedrijf Microsoft door de Europese Unie veroordeeld wegens het opbouwen en uitbuiten van een monopolie in de software. Nu klaagt een hooggeplaatste chef van het WHO over een monopolie van de Bill en Melinda Gates Foundation. De Gates Foundation heeft sinds 2000 zo’n 1,2 miljard dollar besteed aan onderzoek ter voorkoming van malaria, en is daarmee zo goed als alleenheerser in de wereld van het malaria-onderzoek.
  Het is ook niet goed of het deugt niet, zal de luisteraar denken. Geeft er eens iemand een smak geld aan een goed doel, ziet Chef Globalisering weer een mogelijkheid om zuur te doen. Maar volgens de WHO-chef leidt de kwaliteit van het malariaonderzoek onder de alleenheerschappij van Gates. Wetenschappelijke discussie wordt gesmoord omdat onderzoekers niet tegen de haren in willen strijken van de almachtige Gates Foundation. Want uiteindelijk krijgen bijna alle onderzoekers geld van (tot voor kort) ’s werelds rijkste man.
• Klimaatverandering als ‘business opportunity’
  Vorige week kwamen 480 grote investeerders – samen goed voor zo’n 20 biljoen dollar, dat is een getal met dertien nullen – bijeen om te onderzoeken of er ook geld verdiend kan worden aan klimaatverandering. En of! was de conclusie van de congresgangers. De komende decennia zullen investeringen in bijvoorbeeld waterzuiveringsbedrijven en schone energiebedrijven zich rijkelijk terugbetalen. Volgens consultancyfirma McKinsey zal de helft van alle investeringen die nodig zijn om klimaatverandering binnen te perken te houden, zich in afzienbare tijd als pure winst uitkeren.
  Afgelopen vrijdag verklaarden twaalf grote multinationals, waaronder Nike, Nokia en Sony, om in 2050 maar liefst 50% minder CO2 uit te stoten. Daarnaast riepen ze overheden op om snel met wetgeving te komen om CO2-uitstoot aan banden te leggen.
  Alweer prachtig nieuws. Maar de anders zo optimistische Chef Globalisering ziet zich helaas genoodzaakt enkele kanttekeningen te plaatsen bij deze voortvarendheid van het internationale bedrijfsleven
• Openbaar vervoer alleen voor vrouwen
  ‘Solo para mujeres’ staat er sinds kort op een metrowagon in Mexico-stad. Ook Tokio, Rio de Janeiro en Seoel kent openbaar vervoer dat alleen voor vrouwen is bestemd. In al deze wereldsteden werden de obscene gebaren, het billenknijpen en zelfs aanrandingen de vrouwelijke forensen te veel. Schande, natuurlijk. Maar achter het ladies only-vervoer gaat een positieve ontwikkeling schuil: in deze (voormalige) ontwikkelingslanden werken steeds meer vrouwen buitenshuis. Zij maken daarom in toenemende mate gebruik van het openbaar vervoer. De vrouwen emanciperen, nu de mannen nog.

12 februari 2008
Klik hier om deze aflevering te beluisteren. De rubriek Chef Globalisering is het eerste onderwerp van het tweede uur.
Presentatie: Dieuwertje Blok
Onderwerpen van deze week:

• Marie Smith is overleden – en met haar een taal
  Onlangs overleed Marie Smith. De 89-jarige Smith was de laatst levende Eyak, een inheems volk in Alaska. Met Smith – of Udach' Kuqax*a'a'ch, zoals ze in het Eyak heette – sterft ook een taal. Niemand ter wereld spreekt nu nog het Eyak.
  De dood van Smith werd in enkele internationale media opgemerkt omdat zij enige bekendheid genoot als symbool van bedreigde talen. Maar elke twee weken sterft een laatste spreker van een taal.
  De wereld kent zo’n 6800 talen. De helft daarvan dreigt in een generatie uit te sterven omdat kinderen de taal van hun ouders niet meer leren. Ongeveer vierhonderd talen lopen acuut gevaar om uit te sterven omdat er nog maar enkele sprekers van in leven zijn – zoals tot voor kort Udach' Kuqax*a'a'ch. De afgelopen vijfhonderd jaar zijn er tussen de vier- en negenduizend talen uitgestorven, en tegenwoordig sterven talen sneller uit dan ooit. Globalisering wordt vaak als oorzaak aangedragen. Maar is dat ook zo? Spreken we straks allemaal Engels? Zijn met uitstervende talen ook te redden? En hoe erg is het als een taal uitsterft.
• Chinees Justin Lin als chef-econoom bij Wereldbank
  Deze week werd Justin Lin – of Lin Yifu in het Chinees – benoemd tot chef-econoom bij de Wereldbank. Het is voor het eerst dat een econoom uit een ontwikkelingsland deze invloedrijke positie bekleedt (Nobelprijswinnaar Joseph Stiglitz en oud-minister van Financiën in de VS Larry Summers gingen hem bijvoorbeeld voor).
  De benoeming is een mijlpaal in de geschiedenis van de Wereldbank. Want Lin houdt er heel andere ideeën op na dan ’s werelds belangrijkste en machtigste ontwikkelingsinstituut tot nu toe tentoonspreidde. De hoogtijdagen van het neoliberalisme lijken geteld. Maar wat gaan ’s werelds armste mensen merken van Lin’s ideeën over ontwikkeling?
• Scheepvaart vaart weer onder zeil
  Onlangs zette de MS Beluga SkySails vanuit het Duitse Bremerhaven koers naar Venezuela. De Beluga is het eerste containerschip dat in belangrijke mate wordt voortgestuwd door de wind. Op de voorsteven is een immense vlieger van 160 m2 gemonteerd. Met de wind in de zeilen hoeven de scheepsdiesels minder toeren te maken, hetgeen tot een brandstofreductie van gemiddeld 20% leidt – oftewel zo’n $1600 per dag. De vlieger lijkt op een parachute, wordt door computers gestuurd en is efficiënter dan klassiek gesneden zeilen.
  Zonder scheepvaart geen globalisering. Zo’n 90% van alle internationaal verhandelde goederen (gemeten in volume) gaat per schip van fabriek naar consument. Met andere woorden: negen van de tien voorwerpen in de kamer waar je dit nu leest, zijn vervoerd in een scheepscontainer. Daar hangt een prijskaartje aan: de mondiale scheepvaart is een van de grootste vervuilers. Maar liefst 5% van alle menselijke CO2-uitstoot – twee keer meer dan de luchtvaart – wordt veroorzaakt door vrachtschepen. Toch zijn schepen uitgezonderd van het Kyoto-verdrag. De SkySails die de Beluga voert, zouden dus een belangrijke bijdrage kunnen leveren aan het reduceren van CO2-uitstoot. Chef Globalisering weet ook een manier om dit soort innovaties te bevorderen: voer een CO2-belasting in.
  

5 februari 2008
Klik hier om deze aflevering te beluisteren. De rubriek Chef Globalisering is het eerste onderwerp van het tweede uur.
Presentatie: Dieuwertje Blok
Onderwerpen van deze week:

• Milieuorganisaties verdienen (veel) geld aan bedrijven
  Vroeger stonden bedrijven en milieuorganisaties meestal lijnrecht tegenover elkaar. Sinds medio jaren negentig schoven ze echter steeds vaker aan dezelfde tafel voor een “constructieve dialoog”. Nu wordt een nieuwe, internationale trend zichtbaar: milieuorganisaties verhuren zich voor niet geringe bedragen aan internationale bedrijven. Onlangs sloot het Wereld Natuur Fonds (WNF) een contract af van (naar verluidt) zes miljoen dollar met de Franse multinational Lafarge. Het WNF gaat Lafarge adviseren over het reduceren van haar CO2-uitstoot. De Amerikaans ngo Rainforest Alliance verdient maar liefst 25% van zijn inkomsten aan het verlenen van certificering aan bedrijven.
  Verliezen deze milieuridders hun onafhankelijkheid en geloofwaardigheid? Of winnen ze juist aan invloed?
• Globalisering en de op- en ondergang van Zwitserse cervelaatworst
  De cervelaatworst is zo Zwitsers als erwtensoep Nederlands is. Zwitsers dwepen met de worst: velen associëren het vleeswaar met grootmoeders tijd en een voetbalwedstrijd zonder cervelaatworst is schier ondenkbaar. Per jaar consumeren de 7,5 miljoen Zwitsers 160.000 cervelaatworsten, oftewel 25 per persoon. Maar de nationale lekkernij is momenteel een schaars goed in Zwitserland.
  De oorzaak is globalisering. Sinds jaar en dag importeren de Zwitsers het omhulsel van hun lievelingsworst uit Brazilië. Het gaat om de ingewanden van de zebu, een os die overigens oorspronkelijk uit Azië komt. Vroeger gebruikten Zwitserse slagers ingewanden van hun eigen koeien, maar Zwitserland kent steeds minder koeien en steeds minder Zwitsers hebben zin om ingewanden schoon te maken. Dus kozen de Zwitsers voor goedkope ingewanden uit Brazilië. Per jaar importeert Zwitserland zo’n 20.000 kilometer – dat is de helft van de omtrek van de aarde – aan Braziliaanse zebu-ingewanden. Maar nu gooit de EU roet in het eten. De EU verbiedt de import van zebu-ingewanden omdat ze gekke-koeienziekte zouden verspreiden.
  De Zwitserse cervelaatworst is een toonvoorbeeld van globalisering. Of: hoe internationale politiek en mondiale handel een nationale lekkernij kan maken en breken.
  
  

29  januari 2008
Klik hier om deze aflevering te beluisteren. De rubriek Chef Globalisering is het eerste onderwerp van het tweede uur.
Presentatie: Dieuwertje Blok
Onderwerpen van deze week:

• Minder kinderen sterven dan ooit – maar het hadden er veel minder kunnen zijn
  Deze week bracht UNICEF geweldig nieuws: het aantal kinderen dat sterft daalt dramatisch. In 2006 stierven wereldwijd 10 miljoen kinderen voor hun vijfde levensjaar. Dat is waarschijnlijk minder dan ooit, en ieder geval het laagste aantal sinds 1960, het eerste jaar waarin deze gegevens werden verzameld. Destijds stierven twee keer zoveel kinderen, terwijl de wereldbevolking de helft zo klein was.
  De vaste luisteraar kent Chef Globalisering als een optimist die graag inspirerende successen in de strijd tegen extreme armoede voor het voetlicht brengt. Maar het UNICEF-rapport kent een gifzwarte rand: er hadden nog veel minder kinderen kunnen sterven.
  Volgens de World Health Organization is ondervoeding de grootste oorzaak van kindersterfte. Minstens de helft van alle gevallen is het gevolg van honger. Het Britse vaktijdschrift The Lancet publiceerde onderzoek waaruit blijkt dat honger en ondervoeding grotere gevolgen hebben dan tot nu toe werd aangenomen, voor zowel een samenleving als voor een individueel kind – en zelfs hun kinderen. Honger en ondervoeding zijn het grootste probleem voor de mondiale volksgezondheid, aldus de onderzoekers.
  Het bestrijden van ondervoeding vraagt nauwelijks nieuwe kennis, en er zijn vele voorbeelden van succesvolle interventieprogramma’s. Het probleem is geld. Schokkende cijfers: er sterven minder mensen aan aids dan er kinderen aan honger sterven. Toch wordt er $2,2 miljard aan aids-bestrijding uitgeven ($67 per aids-patiënt/hiv-geïnfecteerde), en slechts $300 miljoen aan ondervoede kinderen jonger dan twee jaar in de 20 meest getroffen landen ($2 per kind).
  Honger en ondervoeding dreigen een vergeten probleem te worden. Hoe komt dat? Chef Globalisering geeft overheden, hulporganisaties, praktisch-idealistische media als LLiNK, maar ook u, de gewone, goedbedoelende donateur, de schuld.
• Hoe lang moet je werken voor een Big Mac?
  Van honger naar voedsel: in een vorige aflevering (15 januari 2008) liet Chef Globalisering terloops de term “PPP” vallen toen hij besprak hoeveel een ambtenaar in Malawi verdient. PPP staat voor “power purchasing parity”. Presentatrice Dieuwertje Blok keek alsof ze het in Keulen hoorde donderen – en met haar waarschijnlijk vele luisteraars. Begrijpelijk, want deze term kom je niet elke dag in de krant tegen. Chef Globalisering beloofde terstond in een volgende aflevering uit te leggen waarom PPP relevant is voor een ambtenaar in Malawi (vorige week werd het onderwerp wegens tijdgebrek verschoven).
  Daarom krijgt u deze week kort en bondig de schoolboekuitleg van PPP, maar hoort u vooral alles over de illustere Big Mac Index van het eerbiedwaardige tijdschrift The Economist. Én een variant daarop van de Zwitserse bank UBS, die weergeeft hoe lang iemand gemiddeld moet werken om een Big Mac te kunnen kopen (Amsterdam: 19 minuten; Jakarta: 86 minuten). Maar wat heeft dat nu weer te maken met een ambtenaar in Malawi?
• Het laatste nieuws in de zaak Schone Kleren Kampagne vs G-Star...
  Vandaag werd bekend dat de Indiase rechtzaak (zie Chef Globalisering  11 december 2007) tegen acht Nederlandse actievoerders geseponeerd wordt. Ruud Lubbers heeft achter de schermen bemiddeld. Chef Globalisering bespreekt het laatste nieuws. 

22  januari 2008
Klik hier om deze aflevering te beluisteren. De rubriek Chef Globalisering is het eerste onderwerp van het tweede uur.
Presentatie: Dieuwertje Blok
Onderwerpen van deze week:

• Wereld Economisch Forum en Wereld Sociaal Forum
  Morgen begint het Wereld Economisch Forum (WEF) in het Zwitserse ski- en kuuroord Davos. Het WEF is jaarlijkse bijeenkomst van ondernemers, politici en wetenschappers die onder het motto ‘committed to improving the state of the world’ economische en politieke kwesties bespreken. Dit jaar verblijven 27 staatshoofden, 113 ministers en 1370 CEO’s of bestuursvoorzitters van grote bedrijven in Davos, net als talloze celebraties, geestelijken en wetenschappers: van Henry Kissinger tot Bono – ze zijn er allemaal. Time Magazine omschreef het informele forum als ‘probably the closest thing globalisation has to a world headquarters’ en de Financial Times noemt het WEF ‘’s werelds meest prestigieuze netwerkconferentie’.
  Wat staat er op de agenda op het WEF 2008? Wat is het gesprek van de dag bij de dorpspomp van de geglobaliseerde wereld? Nippen de heren en dames vrolijk of beteuterd van hun champagneglazen? Chef Globalisering waagt zich aan een voorbeschouwing.
  Zaterdag houden de anti- en andersglobalisten hun variant op het WEF: het Wereld Sociaal Forum (WSF). Het WSF is jaarlijkse bijeenkomst van wereldverbeteraars die onder de slogan ‘Een andere wereld is mogelijk’ alternatieven voor de huidige globalisering bespreken. Het WSF groeide sinds 2001 uit tot een manifestatie waar zo’n honderdduizend actievoerders uit heel de wereld bijeen komen. Dit jaar niet: er is geen echt WSF, maar een mondiale actiedag omdat de laatste twee edities tegenvielen. Wat is er aan de hand met de anti- en andersglobalisten? Hebben ze hun schwung verloren?
• Nigeria klaagt de tabaksindustrie aan
  Met een claim van maar liefst 44 miljard dollar klaagt de Nigeriaanse regering drie grote tabaksfabrikanten aan. British American Tobacco (BAT), Philip Morris en International Tobacco Ltd zouden Nigeriaanse jongeren tot roken aanzetten. Een lucratieve markt, te meer daar in het Westen steeds minder mensen roken. In Nigeria stijgt het aantal rokers jaarlijks met bijna 20 procent. De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) schat dat een op de vijf jonge Nigerianen rookt.
  Nigeria is het eerste ontwikkelingsland dat de tabaksindustrie aanklaagt. Maar hoe oprecht is deze claim? Nigeria deed tot voor kort weinig om het roken onder haar bevolking in te dammen en de bedrijven die het nu aanklaagt kregen tot voor kort belastingvoordelen. Wat is wel een goede manier om de opmars van welvaartsziekten in ontwikkelingslanden te stuiten?
  
  

15  januari 2008
Klik hier om deze aflevering te beluisteren. De rubriek Chef Globalisering is het eerste onderwerp van het tweede uur.
Presentatie: Dieuwertje Blok
Onderwerpen van deze week:

• Afrikaanse brain drain groter dan vermoed
  Een op de vijf Afrikaanse artsen en een op de tien Afrikaanse verplegers/verpleegsters, werkt buiten Afrika, zo leert een onderzoek van het Center for Global Development. In totaal zijn dat er zo’n 135.000 – meer dan een soortgelijk onderzoek in 2001 constateerde. In sommige landen wonen meer Angolese of Mozambikaanse artsen dan in respectievelijk Angola en Mozambique.
  Sombere cijfers dus. Volgens het rapport gaat het verlies van medisch personeel hand in hand met sociale onrust, politieke instabiliteit en economische stagnatie. Evengoed: zouden deze artsen ook aan het werk kunnen als ze zouden blijven in hun eigen land?
• Mogen de nieuwe grootmachten aanschuiven aan de belangrijkste vergadertafels?
  Vorige week sprak de Britse premier Gordon Brown zijn steun uit aan het voorstel van de Franse president Nicholas Sarkozy om de G8 (de zeven rijkste industrielanden plus Rusland) uit te breiden met de grootste vijf opkomende economieën: China, India, Brazilië, Mexico en Zuid-Afrika. Eerder gaf de EU al aan dat de opvolger van het IMF niet meer traditiegetrouw een Europeaan hoeft te zijn (zie de editie van Chef Globalisering op 4 september 2007).
  Brown ging deze week nog een stapje verder: “The world's institutions are right for major reforms. The World Bank, the IMF (International Monetary Fund) and the UN, the different international organizations built in 1940’s, got to be reformed (...) The reform of the Security Council and the G8 is very much part of that”.
  Met andere woorden: Brown en Sarkozy zien in dat de machtsverhoudingen in de wereld verschuiven. Of, zoals Chef Globalisering regelmatig stelt: de 19e eeuw was van Groot-Brittannië, de 20e eeuw van de Amerikanen en de 21e eeuw is van China.
  Maar zullen de andere zes van de G8 Brown en Sarkozy volgen? Zullen de belangrijkste mondiale instituten zich inderdaad zonder slag of stoot aanpassen aan de machtsverhoudingen van de 21e eeuw? Je zou het bijna vergeten, maar nog geen honderd jaar geleden gingen grote, geopolitieke aardverschuivingen altijd gepaard met oorlog. Zal deze machtswisseling anders verlopen?
• Salarisverhoging voor Malawiërs met hiv
  Malawiaanse ambtenaren die kunnen bewijzen dat ze geïnfecteerd zijn met hiv, krijgen een salarisverhoging van maar liefst $35 (het gemiddelde loon is $70). Het geld moet hen helpen meer voedsel te kopen.
  Ongeveer 7% van de 13 miljoen Malawianen is geïnfecteerd met Aids, aldus de BBC. De overheid is de grootste werkgever in Malawi en kampt met verlies van goed opgeleid personeel. Even belangrijk is natuurlijk dat de Malawiaanse overheid het taboe rond aids doorbreekt (eerder verklaarde de president dat zijn broer aan aids was overleden) én dat de heel veel mensen zich zullen laten testen op hiv. Volgens de VN weet 80% van de mensen met hiv in Zuidelijk Afrika niet dat ze het virus dragen.
  Niet iedereen is enthousiast. Sommige Malawianen zijn bang dat overheidsambtenaren zich nu expres zullen laten infecteren.
  

8 januari 2008

Klik hier om deze aflevering te beluisteren. De rubriek Chef Globalisering is het eerste onderwerp van het tweede uur.
Presentatie: Dieuwertje Blok
Onderwerpen van deze week:

• Wereldbank wil gezondheidszorg privatiseren in Afrika
  Maar liefst 1 miljard dollar investeren de Wereldbank en andere donoren (waaronder de Bill & Melinda Gates Foundation) in een plan om de Afrikaanse gezondheidszorg nieuw leven in te blazen. Het geld gaat naar kleine en middelgrote gezondheidszorgbedrijven in verschillende Afrikaanse landen. Met andere woorden: de Wereldbank cs investeren in de private  gezondheidszorg in Afrika.
  Dit plan werd door andere media nauwelijks opgemerkt, maar kan toch niet anders dan als omstreden worden omschreven. In veel westerse landen – waaronder Nederland – is de privatisering van gezondheidszorg immers een beladen onderwerp. Is gezondheidzorg niet een overheidstaak? Zijn de armste Afrikanen wel interessant genoeg voor commerciële partijen? Voorstanders wijzen erop dat de meeste Afrikaanse ministeries van gezondheidszorg genoeg hulpgeld krijgen, maar eenvoudigweg niet de slagkracht hebben om al dat geld goed te besteden. Daarnaast krijgen de meeste arme Afrikanen hun schaarse gezondheidszorg toch al vrijwel volledig van kleine private, apotheekjes.
  Ondertussen zien grote, internationale consultancyfirma’s als Merill Lynch de gezondheidssector als een interessante investeringsmogelijkheid voor westerse bedrijven. Hoe pervers is het om geld te verdienen aan de ziekte van arme Afrikanen? Chef Globalisering pleit voor een nuchtere blik.
  
• Tata presenteert de Volkswagen voor ontwikkelingslanden
  De Indiase multinational Tata, onder andere eigenaar van Corus (voorheen Koninklijke Hoogovens) en binnenkort eigenaar van Land Rover en Jaguar, introduceert aanstaande donderdag de goedkoopste auto ooit gemaakt. Het model – een naam is nog niet bekend – gaat slechts $2500 dollar kosten.
  Zoals de Amerikaanse T-Ford en de Duitse Volkswagen in de vorige eeuw de westerse middenklassen aan de auto moesten brengen, zo wil Tata nu de middenklassen in opkomende landen als India en andere Aziatische landen aan de auto helpen.
  Je moet er niet aan denken: een substantieel deel van de 1,1 miljard Indiërs met een eigen auto. Maar waarom zij niet en wij wel?
  
• Afrikanen trekken naar China
  Het is geen geheim dat China Afrika heeft ontdekt. Gedreven door de Chinese zoektocht naar grondstoffen en ondernemingskansen, wonen en werken minstens 750.000 Chinezen in Afrika, aldus het Amerikaanse tijdschrift Foreign Policy.
  Nieuw is dat ook steeds meer Afrikanen naar China trekken. Volgens Barrry Sautman van de Hong Kong University of Science and Technology gaat het om moeilijk te schatten maar evengoed niet geringe aantallen. In de Zuid-Chinese stad Gangzhou zijn er alleen al een stuk of 10.000, aldus Sautman. Ook in grote steden als Beijing en Shanghai, maar ook in kleinere binnenlandse steden als Baoding of Taiyuan, duiken steeds meer Afrikaanse migranten op. Ook J. Stephen Morrison van de het Afrika-programma van het Center for Strategic Studies in Washington, ziet een nieuwe migratietrend ontstaan. Al was het maar omdat in Afrika het aantal onderwijsinstituten dat Chinees aanbied, gestaag groeit.
  Helaas worden niet alle Afrikanen in China met open armen ontvangen.
  
  

18 december 2007
Klik hier om deze aflevering te beluisteren. De rubriek Chef Globalisering is het eerste onderwerp van het tweede uur.
Presentatie: Dieuwertje Blok
Onderwerpen van deze week:

• Wereldbank haalt recordbedrag op
  In de allereerste aflevering van deze rubriek (8 januari 2007), berichtte Chef Globalisering over de bedelronde van de Wereldbank. Elke drie jaar trekt de Wereldbank met de bedelnap langs westerse hoofdsteden om geld in te zamelen voor het programma van zachte leningen aan arme landen. Chef Globalisering beloofde de ronde in de gaten te houden en over het resultaat te berichten. Welnu, afgelopen vrijdag werden de opbrengsten bekend gemaakt.
  Wat blijkt? Chef Globalisering had ongelijk. Hij vermoede een daling van de giften, maar het tegendeel bleek het geval. De Wereldbank haalde meer geld dan ooit op. Bovendien heeft de Wereldbank zes nieuwe donoren, waaronder China. Dat is opvallend: een socialistisch ontwikkelingsland geeft geld aan een door-en-door kapitalistisch instituut als de Wereldbank.
• Een hamburger is goed voor 2400 liter water
  Uit een onderzoek van de Universiteit in Twente, uitgevoerd in opdracht van het Wereld Natuur Fonds, blijkt dat Nederland een van de grootste waterverspillers in de wereld is. Niet zo’n groot probleem, zou je denken, want water hebben we in Nederland meer dan genoeg.
  Mis. Het onderzoek toont het “virtueel watergebruik”: water dat nodig is om goederen te produceren, bijvoorbeeld in andere landen. Maar liefst tachtig procent van het Nederlandse waterverbruik vindt plaats buiten ons land, ook in landen waar (schoon) water een schaars goed is. Het produceren van een hamburger (150 gr) kost 2400 liter water, een kop koffie 140 liter en een A4-tje 10 liter. Al met al staat Nederland op de derde plaats van de wereldranglijst van “virtueel waterverbruik”.
• Armste landen bedreigd door voedseltekorten
  Van water naar voedsel. “De mondiale voedselvoorziening zal de komende twee jaar onder grotere druk komen te staan dan zich de afgelopen vijftig jaar heeft voorgedaan. De kans op rellen en ondervoeding neemt toe.” Aan het woord is de Joachim von Braun, hoofd van het International Food Policy Institute, die deze week zijn tweejaarlijkse rapport The World Food Situation presenteerde.
  De oorzaak van de tekorten zijn de honger van China en andere opkomende ontwikkelingslanden, de uitdijende teelt van biobrandstoffen in de VS en Europa en – vindt nog maar eens een rapport zonder dit woord – klimaatverandering. De afgelopen decennia kende de wereld dalende voedselprijzen, maar die tijd is voorbij. “The end of cheap food”, vatte The Economist deze ontwikkeling op haar cover samen.
  Met name de armste mensen in de armste landen worden slachtoffer van de globalisering van de voedselvoorziening. Of kan globalisering – de integratie van lokale economieën in de wereldeconomie – ook een oplossing bieden? Chef Globalisering schetst de verschillende scenario’s.
  

11 december 2007
Klik hier om deze aflevering te beluisteren. De rubriek Chef Globalisering is het eerste onderwerp van het tweede uur.
Presentatie: Dieuwertje Blok
Onderwerpen van deze week:

• Indiase arrestatiebevelen voor Nederlandse actievoerders
  De Schone Kleren Kampagne meent dat het Nederlandse kledingbedrijf G-Star zijn kleding onder ondeugdelijke omstandigheden laat produceren in India. Deze affaire speelt al jaren, maar dit weekend werd een nieuw hoogtepunt bereikt: de Indiase vaardigde arrestatiebevelen uit voor de Nederlandse actievoerders.
  Chef Globalisering – die zelf graag rondloopt in een spijkerbroek van G-Star – sprak met de Schone Kleren Kampagen en G-Star en legt de buitengewoon gecompliceerde zaak uit.
• Kamasutra in strijd tegen aids
  “Beter veel standjes met dezelfde partner dan altijd hetzelfde standje met vele partners”, luidt het motto van een voorlichtingscampagne onder de prostituees in Sonagachi, de grootste rosse buurt van Calcutta, India. De meeste prostituees hebben naast hun echtgenoot minstens vijf klanten per dag over de vloer. Dat vergroot de kans op de verspreiding van hiv en aids aanzienlijk.
  Veilige seks is saaie seks, denken veel hoerenlopers, en daarom kiezen ze voor meerdere prostituees, zo bleek uit onderzoek. Bovendien zijn condooms allesbehalve populair in de peeskamertjes. Door de prostituees op de Kamasutra te laten studeren, zullen zij meer vaste klanten krijgen waardoor de kans op aids vermindert, is de gedachte. En leert de Kamasutra niet dat er meer seks onder de zon is dan “penetratieve seks”?
  Het Britse Pleasure Project ondersteunt dergelijke initiatieven met volle overgave. Het brengt wereldwijd traditionele kennis over de kunst der liefde in kaart, zodat ngo’s deze kunnen gebruiken in hun voorlichtingscampagnes. Ann Philpot, de initiatiefneemster van het Pleasure Project: “De meeste voorlichtingsprogramma’s verliezen helemaal uit het oog dat mensen veilig vrijen een weinig sexy bezigheid vinden.”
  Werkt zo’n pragmatische aanpak in de strijd tegen aids? Eerder dit jaar trok een Nederlandse arts naar Zuidelijk Afrika om mannen te besnijden. Een man zonder voorhuid loopt minder kans op om hiv op te lopen en/of te verspreiden. Condooms gebruiken de mannen niet of nauwelijks, en daarom zou besnijdenis effectiever zijn. Maar is het niet beter om te blijven hameren op veilige seks en condoomgebruik? Of levert de pragmatische aanpak meer resultaat? 
• Dappermarkt in Top Tien beste winkelstraten
  De redacteuren van The National Geographic komen ze nog eens ergens, dus als zij een straat tot de beste winkelstraat uitroepen, weten ze waar ze het over hebben. In hun Top Tien staat Hell's Kitchen Flea Market, New York City, op nummer 1.
  En, verrassing, op nummer acht staat De Dappermarkt in Amsterdam, “a ’true people’s market’, situated right in the middle of Amsterdam's multicultural area”, aldus The National Geographic. Chef Globalisering nam de proef op de som, met de dichtregels van J.C. Bloem in zijn achterhoofd.

4 december 2007
Klik hier om deze aflevering te beluisteren. De rubriek Chef Globalisering is het eerste onderwerp van het tweede uur.
Presentatie: Dieuwertje Blok
Onderwerpen van deze week:

• De klimaattop in Bali
  Vandaag begint de langverwachte VN-conferentie over klimaatverandering. Doel is om tot een nieuw klimaatverdrag te komen. Dat wil zeggen: er moet besloten worden hoe er tot zo’n verdrag besloten moet worden. Chef Globalisering legt uit waar de pijnpunten liggen.
• Chinese verzekeraar is grootste aandeelhouder van Fortis
  Afgelopen donderdag werd bekend gemaakt dat de Chinese verzekeringsmaatschappij Ping An ruim vier procent van de aandelen van de Belgisch-Nederlandse bank/verzekeraar Fortis in bezit heeft. Beide bedrijven brachten het nieuws met trots en vreugde. Ook beleggers waren in hun nopjes: op de beurs steeg de aandelenkoers van Fortis met zo’n drie procent.
  Chef Globalisering is een groot voorstander van een open en vrije wereld, maar hij is minder enthousiast over deze Chinese investeringen. Ping An is voor een belangrijk deel eigendom van een Chinese staatsinvesteringsmaatschappij. Met andere woorden: Fortis is mede eigendom van een socialistische dictatuur.
  De Chinese aankoop van Fortis-aandelen – voor 1,9 miljard euro in totaal – past in een trend: staatskapitaal uit China, Rusland en Azië stroomt in toenemende mate naar westerse financiële instellingen. De opkomst van “sovereign wealth funds” (staatsfondsen) baren westerse regeringen zorgen, zoals bijvoorbeeld bleek tijdens de recente jaarvergadering van het Internationaal Monetair Fonds. Welke gevolgen hebben de investeringen van Ping An, dat nu de grootste aandeelhouder van Fortis is? En wat betekent de Chinese aankoop voor ABN AMRO, dat onlangs deels gekocht werd door Fortis (en sinds kort door analisten ook als overnameprooi wordt gekenmerkt)? En waarom is het bedenkelijk dat Chinees of Arabisch geld in Westerse financiële instellingen wordt geïnvesteerd, maar niet als het om Amerikaans of Zwitsers geld gaat?
• Wat is het meest geglobaliseerde land?
  Onlangs verscheen de jaarlijkse Globalization Index, opgesteld door het Amerikaanse tijdschrift Foreign Policy (een van de lievelingstijdschriften van Chef Globalisering) en consultancyfirma A.T. Kearney. De index neemt 72 landen – goed voor 88% van de wereldbevolking en 97% van het mondiale bruto binnenlands product – de maat op vier verschillende sectoren: politieke toewijding aan het oplossen van mondiale problemen, persoonlijk contact van de bevolking met bewoners in andere landen, technologisch verwevenheid en economische integratie. Zo ontstaat een Top 72 van ’s werelds meest geglobaliseerde landen.
  Wat is het meest geglobaliseerde land? Hoe meet je globalisering? En waarom staat Nederland op de derde plaats?
  

27 november 2007
Klik hier om deze aflevering te beluisteren. De rubriek Chef Globalisering is het eerste onderwerp van het tweede uur.
Presentatie: Teun van de Keuken
Onderwerpen van deze week:

• Klimaatverandering en arme landen: Human Development Report 2007/2008
  Vandaag presenteert het United Nations Development Programme (UNDP) in Brazilië zijn Human Development Report (HDR), een van de belangrijkste jaarrapporten over mondiale ontwikkeling. De HDR bestaat traditiegetrouw uit twee delen: 1) een overzicht van indicatoren van mondiale ontwikkeling (waaronder de Human Development Index, ’s werelds belangrijkste integrale graadmeter van ontwikkeling) en 2) een wisselend thema. Dit jaar staat klimaatverandering centraal. De titel luidt dit jaar dan ook Fighting Climate change: human solidarity in a divided world.
  Chef Globalisering bespreekt het kloeke rapport en werpt licht op de vraag hoe volgens de opstellers klimaatverandering beheersbaar gemaakt kan worden zonder ontwikkeling in de weg te staan.
  
• Wat is het meest geglobaliseerde land?
  Nog een belangrijk jaarlijks rapport: The Globalization Index van het Amerikaanse tijdschrift Foreign Policy (een van de lievelingstijdschriften van Chef Globalisering) en consultancyfirma A.T. Kearney. Hoe meet je globalisering? Wat is het meest geglobaliseerde land? En waarom staat Nederland op de derde plaats?

20 november 2007
Klik hier om deze aflevering te beluisteren. De rubriek Chef Globalisering is het eerste onderwerp van het tweede uur.
Presentatie: Teun van de Keuken
Onderwerpen van deze week:

• Helpt het keukentafelidealisme?
  De afgelopen jaren is er veel gediscussieerd over een nieuwe trend in ontwikkelingssamenwerking: de opkomst van de doe-het-zelver. Gewone mensen als u en ik worden op vakantie in een arm land geraakt door de misère die ze tegenkomen en starten een eigen hulpproject. Denk aan een schooltje, een weeshuis of een informatiecentrum over hygiëne.
  De terugkerende vraag was steeds: helpen deze kleine, particuliere initiatieven ook echt?
  De Nijmeegse onderzoeker Lau Schulpen is – voor zover Chef Globalisering weet – de eerste die de kwaliteit van deze kleinschalige particuliere projecten wetenschappelijk tegen het licht houdt. Gisteren presenteerde hij zijn bevindingen. “Particuliere ontwikkelingshulp is niet effectiever en transparanter dan hulpverlening door grote organisaties als Oxfam Novib, Icco of Cordaid”, concludeert Schulpen.
• China wordt wereldleider duurzame energie
  Vorige week publiceerde de International Energy Agency (IEA) een gitzwart rapport over onze energiezekerheid. Volgens het IEA zal de wereldwijde vraag naar fossiele brandstoffen (olie, kolen, gas) in twintig jaar met bijna vijftig procent toenemen. Vijfenveertig procent van die stijging komt voor rekening van India en China.
  Gisteren liet het Worldwatch Institute een ander opvallend rapport het licht zien. Conclusie: als China vasthoudt aan haar huidige beleid om de energietoevoer diverser en groener te maken, zal het in 2050 wereldleider in duurzame energie zijn. Nergens wordt dan meer duurzame energie geproduceerd als in China, en dertig procent van het totale Chinese energieverbruik is dan duurzaam.

13 november 2007
Klik hier om deze aflevering te beluisteren. De rubriek Chef Globalisering is het eerste onderwerp van het tweede uur.
Presentatie: Dieuwertje Blok
Onderwerpen van deze week:

• Kloof tussen arm en rijk wordt groter én kleiner
  Leidt globalisering – de mondiale vervlechting van economieën, culturen en samenlevingen – tot meer of minder inkomensongelijkheid? Dit is een van de centrale vragen in de discussies rondom globalisering. Chef Globalisering moet tijdens lezingen en op verjaardagfeestjes dan ook regelmatig toelichting geven op deze kwestie.
  Deze week is er alle reden om de groeiende én slinkende kloof tussen arm en rijk uitvoerig te bespreken. De hoofdgast van deze uitzending – socioloog Dick Pels – buigt zich in zijn nieuwste boek onder andere over de inkomenskloof in Nederland, en dat vraagt natuurlijk om een mondiaal perspectief. Daarnaast wijdde het Amerikaanse tijdschrift Newsweek deze week een kloeke special aan de wereldwijde kloof tussen rijk en arm. Conclusie: armen worden een beetje rijker, rijken worden heel veel rijker. De inkomenskloof groeit binnen veel landen, maar wordt kleiner tussen landen. En: de groeiende kloof is een gevolg van onstuimige economische groei, maar vooral van politieke keuzes.
  Kortom: deze week bespreken we alles wat je altijd al wilde weten over de mondiale inkomenskloof. En wat heeft het krantenbericht van vanochtend, dat Nederlandse bedrijven de afgelopen negen maanden het recordbedrag van 25 miljard euro aan hun aandeelhouders uitkeerden, te maken met de groeiende kloof tussen arm en rijk?
• Outsourcing bereikt de kleinste dorpjes
  Van dit soort berichten glundert Chef Globalisering: bewoners van een klein dorpje in Sri Lanka verrichten via internet kantoorwerk voor internationale bedrijven. In een dorpje vlakbij Anuradhapura voeren dorpelingen – die tot voor kort weinig keuze hadden dan boer, soldaat of fabrieksarbeider in de grote stad te worden – prijzen en inventarissen van internationale klanten in op pc’s. Deze gegevens worden vervolgens via internet naar de klant gestuurd.
  Outsourcing – het verplaatsen van kantoorwerk naar lagelonenlanden – zet de wereld al langer op z’n kop. Denk aan call centres van Wehkamp in Zuid-Afrika, CET-scans die artsen voor een second opion naar Thailand sturen of ABN AMRO die haar betalingsverkeer in India laat uitvoeren. (Hoog)opgeleiden in ontwikkelingslanden krijgen dus een kans op meer welvaart, soms ten koste van werknemers in rijke landen.
  Tot voor kort waren de geneugten van outsourcing alleen voor (hoog)opgeleide werknemers in grote steden. Maar nu heeft dus zelfs een klein en afgelegen dorpje een plek in de wereldeconomie gevonden. Is deze ontwikkeling een wereldkans voor alle arme dorpelingen ter wereld?

16 november 2007
Klik hier om deze aflevering te beluisteren. De rubriek Chef Globalisering is het eerste onderwerp van het tweede uur.
Presentatie: Dieuwertje Blok
Onderwerpen van deze week:

• Meisjes veroveren de wereld – als er genoeg overblijven
  Goed nieuws: wereldwijd gaan steeds meer meisjes naar school. Ook op universiteiten zijn steeds vaker meisjes en vrouwen te vinden, en het aantal werkende vrouwen neemt wereldwijd toe.
  Evengoed worden in met name Azië jongens sterk voorgetrokken. In China en noord-west India bereiken er voor elke 120 jongens slechts 100 meisjes de leeftijd van vier jaar. In heel Azië zijn zo’n 163 miljoen vrouwen ‘verdwenen’; dat wil zeggen: er zijn 163 miljoen minder vrouwen en meisjes dan er zouden moeten zijn, aangezien er normaal gesproken – op enkele tiende procenten na – evenveel jongens als meisjes verwerkt worden. Moderne technieken ‘verraden’ de sekse van de ongeboren vrucht, wat tot een verhoogd aantal abortussen van meisjes leidt.
  Is een kentering in zicht? Zingt de achterkleindochter van James Brown straks ‘It’s a women’s world’? Of worden meisjes en vrouwen ook in de toekomst nog altijd ernstig gediscrimineerd?

30 oktober 2007
Klik hier om deze aflevering te beluisteren. De rubriek Chef Globalisering is het eerste onderwerp van het tweede uur.
Presentatie: Dieuwertje Blok
Onderwerpen van deze week:

• Deze week bespreekt Chef Globalisering twee prachtige boeken die het radarwerk van globalisering blootleggen.
  In Deluxe – How Luxury Lost its Luster beschrijft de Amerikaanse modejournaliste Dana Thomas hoe luxemerken als Gucci, Louis Vuitton en Prada een groot mondiaal publiek veroverden en daardoor hun aantrekkingskracht verloren. Wat blijkt? De Franse en Italiaanse luxemerken zoals wij die nu kennen, zijn in grote mate gevormd door de smaak van Japanse toeristen. Maar de democratisering van luxe is nog lang niet teneinde: de ontluikende middenklassen in China, India, Rusland en Brazilië staan in de rij om handtassen van achthonderd dollar te kopen.
  Sasha Issenberg beschrijft een ander product van globalisering: sushi. In The Sushi Economy – Globalization and the Making of a Delicacy lezen we hoe sushi de wereld verovert en waarom Japanse rauwe vis in elke grote en middelgrote stad te koop is. In de mondiale sushi-economie sluiten de raderen wel heel nauw op elkaar aan, want om een in Amerika of Spanje gevangen tonijn zo vers in Japan te krijgen dat deze rauw gegeten kan worden, is geavanceerde techniek en een fijnmazig net van handelsrelaties nodig. Overigens zal een twintigste-eeuwse Japanse lekkerbek hedendaagse sushi niet herkennen, omdat het nationale gerecht volledig is aangepast aan de grote gemene deler van een geglobaliseerde middenklasse.
  Beide boeken overstijgen hun onderwerp. We lezen niet alleen hoe globalisering in de praktijk werkt, maar leren ook dat culturele verschillen slechts een flinterdun laagje vernis zijn. Bovendien doemt langzaam het beeld van de eenentwintigste eeuw op: een wereld waarin niet het rijke Westen, maar de middenklasse van opkomende landen als China, India, Rusland en Brazilië onze smaak bepalen.

23 oktober 2007
Klik hier om deze aflevering te beluisteren. De rubriek Chef Globalisering is het eerste onderwerp van het tweede uur.
Presentatie: Teun van de Keuken
Onderwerpen van deze week:

• In Consumed beschrijft de Amerikaanse politicoloog Benjamin Barber hoe “de infantiele consument” wereldwijd oprukt.
  “Een nieuwe menselijke soort van eeuwige adolescenten” is opgestaan, schrijft Benjamin Barber. Deze Nieuwe Mens geeft zich over aan “hyperconsumentisme” en “consumentenslavernij”. Hij wordt bezield door een “infantiel ethos” dat volwassenen tot verwende kinderen reduceert en kinderen tot volwaardige consumenten bombardeert. De gevolgen zijn niet te overzien en bijna niet te overschatten: het publieke domein wordt gekolonialiseerd door de commercie en lusteloze consumenten nemen de plaats in van betrokken burgers.
  Chef Globalisering vindt Consumed een draak van een boek. Een op zich belangwekkende, zij het weinig originele, stelling, raakt volledig ondergesneeuwd door een hemeltergende schrijfstijl en vele denkfouten.
  

16 oktober 2007
Klik hier om deze aflevering te beluisteren. De rubriek Chef Globalisering is het eerste onderwerp van het tweede uur.
Presentatie: Teun van de Keuken
Onderwerpen van deze week:

• “Nederland geeft beste ontwikkelingshulp”
  Hijs de driekleur, want de internationaal vermaarde danktank Center for Global Development (CDG) heeft Nederland uitgeroepen tot het land met het beste beleid voor arme landen. In haar jaarlijkse onderzoek naar de “committent to development” van rijke landen, zet CDG Nederland wederom op een eerste plaats.
  Nederland geeft niet alleen relatief veel hulp, maar ook nog eens heel goede. Nederland mijdt corrupte landen, bevordert investeringen in arme landen en draagt positief bij aan internationale stabiliteit en vrede, aldus CDG.
  Onze overwinning heeft ook een zwart randje: in de ogen van de onderzoekers scoort de winnaar – Nederland – nog niet eens een voldoende. Ja, dat leest u goed: het land dat arme landen het meest helpt, scoort onder de maat.
  
• Britse rechtbank: Al Gore’s An Inconvenient Truth bevat wetenschappelijke fouten
  Een dag voor de bekendmaking van de Nobelprijs voor de Vrede 2007, gaf een Britse rechter milieuridder Al Gore een gevoelige tik op de vingers. In zijn film An Inconvenient Truth blijken maar liefst negen ongemakkelijke fouten te zitten.
  Wat is er aan de hand? De Britse overheid wil dat Britse middelbare scholieren leren over de gevaren van klimaatverandering en stuurde Gore’s film naar 3500 Britse scholen. Een vader van meende dat de onderwijzers er dan op z’n minst bij moesten vertellen dat Al Gore’s boodschap omstreden is. Hij spande een  rechtzaak aan. Vorige week heeft een rechter van de High Court de vader gelijk gegeven: wanneer An Invonvenient Truth in klaslokalen vertoond wordt, moet de kinderen op deze fouten gewezen worden. Bovendien stelde de rechtbank dat An Inconvenient Truth geen “wetenschappelijke documentaire” is maar een “politieke film”. Een gevoelig tik op de vingers van Nobelprijswinnaar Al Gore.
  Chef Globalisering steunt Gore’s kruistocht tegen klimaatverandering, maar toch had hij graag iemand anders de Nobelprijs van de Vrede zien winnen: de Chinese zakenvrouw en mensenrechtenactiviste Rebiya Kadeer. Zij vecht voor de rechten van de onderdrukte Chinese Uyguhr, een islamitisch volk in het noord-westen van China. Een gemiste kans dat aan de vooravond van de Chinese Olympische Spelen Rebiya Kadeer niet gelauwerd werd.

9 oktober 2007
Klik hier om deze aflevering te beluisteren. De rubriek Chef Globalisering is het eerste onderwerp van het tweede uur.
Presentatie: Dieuwertje Blok
Onderwerpen van deze week:

• De multinationals van de toekomst komen uit ontwikkelingslanden
  Beleggingsadvies: investeer in multinationals in midden inkomenslanden. De snelst groeiende multinationale bedrijven komen uit India, China, Brazilië, Mexico en Zuid-Afrika. Chef Globalisering bespreekt de top 25 van de internationaal vermaarde investeerder Antoine van Agtmael: voor het Westen totaal onbekende bedrijven steken onze multinationals als Shell en Philips op meerdere fronten naar de kroon.
  Net als uw eigen nederige columnist al jaren verkondigt, signaleert ook Van Agtmael een radicale verandering in de wereldeconomie: de toekomst is van voormalige ontwikkelingslanden. Is dat goed of slecht nieuws? Lopen onze bedrijven gevaar? Hoe moet Nederland inspelen op deze nieuwe concurrentie? En pardon – doen er zestigduizend Amerikaanse scholieren mee aan de jaarlijkse wedstrijd van chipfabrikant Intel tegen zes miljoen Chinese kinderen?
• EU deelt genadeklap uit aan Senegalese vissers
  De Europese Unie wil dat Senegalese vissers hun klassieke houten prauwen verruilen voor moderne glasvezel boten. Deze zouden hygiënischer zijn. Doen ze dat niet, dan mogen ze geen vis meer naar Europa exporteren.
  Je reinste protectionisme. En dat terwijl enorme Europese visserboten – onder ander uit Urk – de zeeën van veel West-Afrikaanse landen leegvissen. Weliswaar met goedkeuring van onder andere de Senegalese regering, maar de lokale vissers zien daar weinig van terug.

2 oktober 2007
Klik hier om deze aflevering te beluisteren. De rubriek Chef Globalisering is het eerste onderwerp van het tweede uur.
Presentatie: Dieuwertje Blok
Onderwerpen van deze week:

• Worden Afrikaanse bioboeren gediscrimineerd?
  Een groot Brits bio-keurmerk wil Afrikaanse bio-boeren hun keurmerk voor biologische producten ontnemen. Volgens de Engelse Soil Association (SA) mogen hun groenten en fruit nog zo ecologisch verantwoord geteeld zijn, het transport per vliegtuig doet alle milieuwinst te niet. Is dat zo? Is het telen van biologische tomaten in een Hollandse, gasgestookte kas niet net zo of zelfs meer vervuilend dan het invliegen van biologische groenten uit Afrika?
  Chef Globalisering vermoedt dat de Britse bioboeren nog een ander motief hebben: ze vrezen concurrentie van hun Afrikaanse collega’s en weren ze daarom van de Britse markt. Dom, want angstvallig protectionisme lost nooit iets op.
• Afrika minder corrupt
  Afgelopen week publiceerde Transparency International haar jaarlijkse onderzoek naar corruptie. In de landelijke kranten ontstond wat discussie over de betrouwbaarheid van dit mondiale ijkpunt en de dalende positie van Nederland op deze lijst. Maar een opvallende bevinding bleef nagenoeg onopgemerkt: Afrika is steeds minder corrupt.
  Wat is de oorzaak van deze daling? Hoe kun je corruptie het best bestrijden? En hoe erg is corruptie? Chef Globalisering – die in Afrika politieagenten en soldaten zonder gene een zakcentje toestopt – licht de cijfers toe.
• Update: eerste 100 dollar laptop wordt uitgedeeld
  Vorig jaar (15 januari) vertelde Chef Globalisering over de 100 dollar laptop voor arme kinderen. Wie in een rijk land een laptop koopt, kan via het initiatief G1G1 (Give One, Get One) honderd dollar extra betalen en daarmee een kind in een arm land een speciaal ontworpen laptop schenken. Dit nieuws werd in Desmet Live met enig ongeloof verwelkomd,  but have we got news for you: binnenkort zullen de eerste 100 dollar laptop worden geschonken aan kinderen in Cambodja, Afghanistan, Rwanda en Haïti.
  

25 september 2007
Deze week vervalt de rubriek Chef Globalisering, en wel om de mooist denkbare reden: Evert Nieuwenhuis heeft een dochter gekregen! Marente Aïsha Nieuwenhuis: stralend, blakend en zo mooi...
Chef Culinaire Zaken Teun van der Keuken neemt de honeurs waar en legt onder andere uit waar een Unox-rookworst zonder kunstmatige toevoegingen naar smaakt.


18 september 2007
Klik hier om deze aflevering te beluisteren. De rubriek Chef Globalisering is het eerste onderwerp van het tweede uur.
Presentatie: Dieuwertje Blok
Onderwerpen van deze week:

• Prinsjesdag
  Vandaag is het Prinsjesdag, en dus neemt Chef Globalisering de kersverse troonrede de maat. Wat is het antwoord van Balkenende IV op de opkomst van India en China? Wat gebeurt er met het budget voor Ontwikkelingssamenwerking? Hoe denkt het kabinet klimaatverandering beheersbaar te maken? Kortom: hoe geglobaliseerd is deze regering?
• Privatisering van het heelal?
  De wereld is van landen. Maar van wie is het heelal?
  Vijftig jaar geleden lanceerde de Sovjet Unie de Spoetnik. Hiermee deed de mens zijn intrede in het helaal. De VS zetten in 1969 de eerste man op de maan. Niet lang daarna werden verdragen opgesteld over het gebruik van het helaal. Deze verdragen waren overeenkomsten tussen landen.
  Maar nu dienen zich ook bedrijven aan om het helaal te veroveren.
  Een paar jaar terug loofde de Britse miljonair Richard Branson een prijs uit voor het eerste ruimtevaartuig dat gewone individuen op commerciële basis een ruimtereis laat maken. Vorige week ging Google nog een stap verder: het sponsort een prijs ter waarde van twintig miljoen dollar uit voor het bedrijf dat als eerste robots over de maan laat rijden. Live beelden moeten worden uitgezonden via YouTube. De privatisering van het helaal lijkt aanstaande.
  De wereld is van landen. Maar wat nu als een bedrijf een stuk van de maan opeist?
  

11 september 2007
Klik hier om deze aflevering te beluisteren. De rubriek Chef Globalisering is het eerste onderwerp van het tweede uur.
Presentatie: Dieuwertje Blok
Onderwerpen van deze week:

• Opkomst mondiale middenklasse
  In 2030 is het aantal mensen dat in welvaart leeft verdubbeld naar twee miljard mensen, en de meeste van hen wonen in ontwikkelingslanden. Het aantal mensen dat in armoede leeft is in Azië alleen al gedaald van 500 miljoen (1990) naar 200 miljoen (2003). In 2030 zou dat nog geen 20 miljoen mensen zijn.
  De groeiende mondiale middenklasse is het product van globalisering en de ongekende economische groei die de wereld de afgelopen decennia heeft gezien. Dat is de strekking van een rapport dat vorige week werd gepresenteerd tijdens de bijeenkomst van de Asia Pacific Economic Cooperation (APEC).
  Chef Globalisering betoogt al jaren dat globalisering tot meer welvaart kan leiden, en is verheugd dat meer mensen dan ooit het leven kunnen leiden dat wij leiden. Maar hij maakt zich ook zorgen, bijvoorbeeld over de milieubelasting die twee miljard consumenten veroorzaken. Saillant detail: tijdens de APEC-conferentie wisten de deelnemers geen akkoord te bereiken over het tegengaan van klimaatverandering, terwijl zo’n overeenkomst een van de belangrijkste voorwaarden is voor het sluiten van een nieuw Kyoto-verdrag.
  Daarnaast werpen de ontwikkelingen in Azië – en met name China – nieuw licht op de vraag of welvaart ook tot meer politieke vrijheid leidt. Een welvarende middenklasse eist vanzelf meer rechten en vrijheiden op, is een van de belangrijkste geloofsartikelen van pro-globlisten. Kijk maar naar de westerse geschiedenis, betogen zij. Maar leidt meer welvaart in Azië ook automatisch tot meer politieke vrijheid?
  
• Al Gore kondigt nieuw boek aan
  Klimaatridder Al Gore kondigt een nieuw boek aan: The Path to Survival. Zijn eerste boek An Inconvenient Truth luidde vooral de noodklok, en in The Path to Survival, dat uitkomt op 22 april 2008, oftewel de Dag van de Aarde, schetst Gore “een blauwdruk voor de veranderingen die wij als wereldgemeenschap zouden moeten maken”.
  Chef Globalisering heeft wel een paar suggesties die in het boeken zouden moeten staan, maar hij is vooral benieuwd wat hoofdgast Ruud Lubbers (o.a. oud voorzitter van het Wereld Natuur Fonds) denkt wat ‘de weg naar overleving’ is. En waarom zijn het toch vooral oud-politici die met baanbrekende ideeën komen? Wil Lubbers ook een eigen boek en film maken? En wat leert Lubbers van collega wereldverbeteraar Al Gore?

4 september 2007
Klik hier om deze aflevering te beluisteren. De rubriek Chef Globalisering is het eerste onderwerp van het tweede uur.
Presentatie: Dieuwertje Blok
Onderwerpen van deze week:

• Laatste Europeaan aan het roer van het IMF?
  Afgelopen vrijdag verliep de nominatietermijn voor de nieuwe topman van het Internationaal Monetair Fonds (IMF). De EU draagt de Franse socialist Dominque Strauss-Kahn voor en Rusland schuift de Tsjech Josef Tosovsky naar voren.
  Per traditie is de roerganger van het IMF een Europeaan en de hoogste man van zusterorganisatie de Wereldbank een Amerikaan. Arme landen – de belangrijkste klanten van de Wereldbank en het IMF – klagen al decennia over deze gang van zaken. Waarom hebben zij niets te zeggen over de bazen van de instellingen waar zij, in tegenstelling tot rijke landen, dagelijks mee te maken hebben?
  De EU beloofde vorige week dat áls Strauss-Kahn die nieuwe ‘director manager’ van het IMF wordt, hij de laatste Europeaan zal zijn. Een doorbraak, zou je zeggen. Maar komt de EU haar belofte na? En bestaat het IMF tegen die tijd nog wel?
• 14-jarige Malawees bouwt windmolen uit afvalhout
  Piet Hein Eek – hoofdgast van deze aflevering van Desmet Live – eat your heart out: de 14-jarige Malawiaan William Kamkwamba bouwde van afval een windmolen die energie produceert voor zijn dorp.
  William Kamkwamba, nu 20 jaar, bouwde zijn windmolen nadat zijn ouders zijn schoolgeld niet meer konden betalen. Hij besloot zichzelf te scholen. Met behulp van een handboek, een berg afval, een kapotte fiets en koperen kabels bouwde hij een windmolen die enkele gloeilampen en radio’s van energie voorziet.
  Onlangs sprak William Kamkwamba op de prestigieuze TED-conferentie over zijn windmolen en zijn weblog trekt wereldwijd de aandacht. Volgens kenners maakte Kamkwmaba een blauwdruk voor energievoorziening in ’s werelds armste gebieden.
  
• Maakt geld toch gelukkig?
  Jarenlang troostten we ons met een onderzoek van de Universiteit van Pennsylvania: Amerikaanse miljonairs zijn niet gelukkiger dan een Masaai op de Keniaanse steppe. Geld maakt dus niet gelukkig. Maar uit een recent onderzoek –  uitgevoerd in 130 landen, en daarmee de eerste echte  mondiale opiniepeiling – blijkt dat geluk bijna volledig samenvalt met inkomen. Behalve in Georgië en Armenië, daar zijn mensen veel te ongelukkig voor hoe rijk ze zijn. En in Costa Rica, Venezuela en Brazilië is weer meer levensgeluk dan hun inkomens doen vermoeden. Volgens een ander onderzoek is de Nederland het gelukkigste land ter wereld. Maar in dat onderzoek werden de vragen alleen beantwoord door “leaders and shapers of public opinion”.

 > 18 juni 2007
Surf naar www.desmetlive.nl om deze aflevering te beluisteren.
Presentatie: Pieter Hilhorst
Onderwerpen van deze week:

• Klimaatverandering: wie betaalt de rekening?
  Alleen onverbeterlijke optimisten kunnen in de slotverklaring van de recente G8-bijeenkomst “een doorbraak” zien in het beteugelen van klimaatverandering. De VS beloofden “serieus te overwegen” mee te doen aan het Europese plan om in 2050 de helft minder CO2 uit te stoten. Daarnaast keren de Amerikanen terug naar de onderhandelingstafels van de Verenigde Naties om te praten over het terugdringen van broeikasgassen. Laten we er geen doekjes om winden: het is treurig dat we blij moeten zijn met zo’n mager resultaat.
  Dit jaar is een cruciaal jaar in de strijd tegen klimaatverandering. In zijn laatste bijdrage van dit seizoen, zet Chef Globalisering uiteen hoe de discussie over ’s werelds belangrijkste mondiale probleem – klimaatverandering – zal verlopen.
  Centraal staat de vraag wie moet opdraaien voor de kosten van klimaatverandering. Rijke landen hebben het opwarmen van de aarde veroorzaakt, arme landen hebben er het meest last van. China en India weigeren op te draaien voor de kosten, Amerika weigert minder uit te stoten als de grootvervuilers van de toekomst (India en China) dat niet ook doen. Een patstelling is onvermijdelijk – maar Chef Globalisering heeft een oplossing. Wereldleiders, blijf gekluisterd aan uw radio.
  
• Amerikanen patenteren yoga
  Vijfduizend jaar oude Indiase kennis wordt op grote schaal door Amerikaanse bedrijven gepatenteerd. Het US Patent and Trademark Office heeft al meer dan 150 aan yoga geralateerde copyrights verleend, 134 patenten op yoga-accessoires en 2315 yoga-handelskenmerken vastgelegd (overigens met name door Amerikanen van Indiase afkomst). Je reinste piraterij dus. Indiase parlementariërs tekenen protest aan en willen hun culturele erfgoed beschermen.
• Oplossing voor honger: introduceer een transparante veiling
  In Ethiopië zijn zo’n zeven miljoen mensen afhankelijk van voedselhulp. Tegelijkertijd is het een van de grootste voedselproducenten van Afrika. Waarom komt het Ethiopische voedsel niet bij de mensen die het nodig hebben?
  Volgens het World Food Programme (WFP) is een belangrijke oorzaak het ontbreken van een goed functionerende, transparante veiling. Nu wordt de voedselmarkt verstoord door corruptie, afpersing en gebrek aan informatie. Het WFP deelt mobiele telefoons uit aan boeren en introduceert een veiling die als twee druppels water lijkt op de bloemenveiling in Aalsmeer.
  Het WFP, dat 90 van de 800 miljoen hongerenden van voedsel voorziet, ziet in dit systeem een belangrijke bijdrage aan de bestrijding van de hongerproblematiek. Chef Globalisering is het daar helemaal mee eens.

 

> 4 juni 2007
Surf naar www.desmetlive.nl om deze aflevering te beluisteren.
Presentatie: Pieter Hilhorst
Onderwerpen van deze week:

• Alles wat u altijd al wilde weten... over de G8
  De leiders van de “zeven grootste industrielanden plus Rusland” komen deze week in de Duitse badplaats Heiligendamm bijeen om de toestand van de wereld te bespreken. Duizenden antiglobalisten vinden dat geen goed idee en richtten dit weekend een “orgie van geweld” aan, zoals De Telegraaf vanochtend opende.
  Chef Globalisering praat u helemaal bij over de G8 en vertelt ook wat er niet in de kranten is te lezen. Wat is de G8 eigenlijk? Wat wordt er besproken? Is de G8 echt zo belangrijk als het 14 kilometer lange hek rondom het conferentieoord doet vermoeden? Waarom is China – ‘s werelds zesde economie – niet lid van de G8? In 2005 beloofde de G8, onder druk van popconcert Live8, onder andere de ontwikkelingshulp aan Afrika te verdubbelen – wat is er van die belofte terecht gekomen? En pardon, beweert Chef Globalisering nu echt dat de stenengooiende radikalinski’s in Rostock zich van hetzelfde soort populisme bedienen als Geert Wilders?
• ’s Werelds eerste cyberwar: Rusland bombardeert Estland
  Stel: een vijandig land bombardeert het wegennetwerk in Nederland. Mensen kunnen niet naar hun werk, voedsel ligt niet in de winkels, ambulances staan stil. Het openbaar leven ligt volledig lam. Enge gedachte, niet waar? Dit is precies wat Estland onlangs meemaakte: Rusland viel Estland aan en legde het openbare leven plat – op internet.
  Rusland maakt zich boos omdat de Esten een standbeeld verplaatsten dat de Sovjets herdenkt. Als represaille bombardeerde Rusland de websites en internetportals van Estse banken, overheidsdiensten, telefooncentrales en andere cruciale instellingen. De virtuele aanval was nauwgezet gecoördineerd en uitermate effectief. Zo waren ambulances en brandweer onbereikbaar, ook telefonisch.
  Rusland’s aanval is ’s werelds eerste cyberwar. Tot grote schrik van veiligheidsdeskundigen is internet niet of nauwelijks te verdedigen tegen dergelijke aanvallen. Estland vroeg versterking van de NAVO, zoals gebruikelijk als lidstaten worden aangevallen, maar de NAVO had geen idee hoe wat te doen. Internet – de ruggengraat van hedendaagse globalisering – blijkt uitermate kwetsbaar.
  

> 14 mei 2007
Surf naar www.desmetlive.nl om deze aflevering te beluisteren.
Presentatie: Pieter Hilhorst
Onderwerpen van deze week:

• Biobrandstoffen mogelijk een oplossing voor arme landen
  Klimaatverandering en de naderende bodem van oliebronnen, dwingen de wereld op zoek te gaan naar nieuwe brandstoffen. Een mogelijke oplossing zijn biobrandstoffen, gemaakt van bijvoorbeeld maïs, hout, algen of het wonderbaarlijke struikje jatropha (zie Chef Globalisering, 19 februari 2007).
  Sommige millieu- en ontwikkelingsorganisaties zien dat anders. Zij vrezen verdere afbraak van oerbossen (zoals de Amazone) die gekapt worden om ruimte te geven aan het nieuwe groene goud. Een andere zorg zijn de stijgende voedselprijzen. Dankzij biobrandstoffen komt bijvoorbeeld maïs niet in de magen van arme mensen terecht, maar in de brandstoftank van onze auto’s. Mexico heeft al een tortillacrisis achter de rug.
  Chef Globalisering las met rode oortjes een rapport van de Verenigde Naties dat op genuanceerde wijze biobrandstoffen in een brede context plaatst. Wat blijkt? Met name voor ’s werelds armste mensen kunnen biobrandstoffen een uitkomst bieden.
• Doodstraf wereldwijd op z’n retour
  Goed nieuws voor iedereen die avonden lang z’n vingers blauw schreef aan protestbrieven voor Amnesty International: de doodstraf wordt steeds minder vaak uitgevoerd (en dat is natuurlijk ook goed nieuws voor mensen in landen die tot voor kort de doodstraf kenden...).
  Het aantal executies daalde van 2.148 in 2005 naar 1.591 in 2006, aldus een rapport van Amnesty International. Maar veel belangrijker is dat het aantal landen dat de doodstraf uitvoert, structureel afneemt. In 1977 hadden slechts 16 landen de doodstraf afgeschaft, nu zijn dat er 99. Binnenkort wordt het honderdste land verwacht.
  Waarom stond dit prachtige nieuws op geen enkele Nederlandse voorpagina?
• Bob Geldof en Al Gore ruziën over hoe de wereld te verbeteren
  Bob Geldof, organisator van Live Aid (1985) en Live 8 (2005), heeft ruzie met klimaatactivist Al Gore. In een interview in de Volkskrant stelt Geldof dat Gore’s Live Earth concert (te houden op 07-07-07) “een einddoel” mist. Geldof: “Dit is gewoon een popconcert, ofwel de zoveelste keer dat bijvoorbeeld Madonna of Coldplay op een podium staan”.
  Ehm... was dat nu niet precies het verwijt dat Geldof’s Live 8 ten deel viel? Chef Globalisering weet wat Bob Geldof werkelijk dwars zit.
  
  

> 7 mei 2007
Klik hier om deze aflevering te beluisteren.
Presentatie: Francisco van Jole
Onderwerpen van deze week:

• Farmaceuten testen medicijnen in arme landen op onethische wijze
  Medicijnfabrikanten verplaatsen in toenemende mate hun onderzoek naar lagelonenlanden. Dat betekent dat ook medicijnen steeds vaker ook getest worden op proefpersonen in lagelonenlanden of in andere arme landen. Op zich is daar niets mis mee, ware het niet dat de farmaceuten het daar niet zo nauw nemen met de ethische richtlijnlijnen die wereldwijd gelden.
  In een recent rapport staan schrikbarende voorbeelden: de proefpersonen zijn slecht ingelicht, doen niet altijd vrijwillig mee of moeten betalen om mee te mogen doen. Soms worden zelfs medicijnen getest die in het Westen al lang niet meer getest mogen worden. De gezondheid van de proefpersonen loopt hierdoor gevaar. Er zijn al doden gevallen.
  Waarom vinden de veelal westerse farmaceuten hun proefpersonen in arme landen minder belangrijk dan hun Westerse proefpersonen? Chef Globalisering heeft een donkerbruin vermoeden.
• Mensenrechtenactivisten ontdekken YouTube
  Op YouTube.com – de website waarop gebruikers hun filmpjes publiceren – steeds vaker beelden te zien van schendingen van mensenrechten wereldwijd. Bijvoorbeeld: in Egypte molesteert een politieagent een verdachte. Een bezorgde collega filmt de afranseling met zijn mobieltje en zet het filmpje op YouTube, zodat heel de wereld de misstanden kan zien. De organisatie Global Voices Online (‘The World is Talking. Are You Listening?’) maakt een aparte website voor dit soort filmpjes.
• Nigerianen hebben de beste seks
  Een niet nader te noemen condoomfabrikant presenteerde onlangs zijn laatste wereldwijde seksonderzoek. Wat blijkt? Nigerianen hebben – naar eigen zeggen – de beste seks. Ze komen vaker klaar en ze zijn het meest tevreden over hun seksleven. Wereldwijd zijn de resultaten teleurstellend: slechts 44% is volledig tevreden met zijn of haar seksleven. Maar in Nigeria is dat maar liefst 78%.
  

> 23 april 2007
Klik hier om deze aflevering te beluisteren.
Presentatie: Pieter Hilhorst
Onderwerpen van deze week:

• Extreme armoede daalt (extreem) snel
  Terwijl de wereldpers zich – terecht – druk maakt over de belachelijke hoge salarisverhoging die Weredbank-president Paul Wolfowitz schonk aan zijn geliefde én ondergeschikte Shaha Riza, publiceerde de Wereldbank een opzienbarend rapport over de extreme armoede in de wereld. Wat blijkt: de afgelopen 25 jaar daalde het aantal mensen dat van 1 dollar of minder per dag leeft, met 250 miljoen naar minder dan een miljard. Tegelijkertijd verwerpt de Wereldbank resoluut een van haar neoliberale dogma’s: economische groei zorgt niet automatisch voor minder armoede. Of, zoals economen dat zo poëtisch weten te zeggen: het opkomend tij doet niet álle boten stijgen.
  Chef Globalisering – die zoals altijd het nieuws brengt dat onder de radars van andere media blijft – licht de cijfers toe.
• Hypotheek voor sloppenwijkbewoners
  Dit jaar wonen er voor het eerst in de wereldgeschiedenis meer mensen in een stad dan op het platteland. Ongeveer een op de drie stadsbewoners (oftewel meer dan een miljard mensen) woont in een sloppenwijk. Hun aantal groeit snel: in dertien jaar zal hun aantal verdubbeld zijn naar ruim twee miljard.
  Deze week maakte UN Habitat, een VN-organisatie, en de Keniaanse overheid bekend hypotheken te gaan verstrekken aan bewoners van sloppenwijken. Hiermee hoopt het de woon- en leefomstandigheden in sloppenwijken te verbeteren. Daarnaast kunnen de bewoners geld lenen om hun huizen te verbeteren of te investeren in een bedrijf.
  Is dit model een oplossing voor de wereldwijd groeiende sloppenwijken?
• TV stations weren reclamespotjes voor TV Turnoff Week
  Deze week is het TV Turnoff Week. De Canadese organisatie Adbusters roept op om een week lang de tv uit te zetten. Adbusters, een van de leukste en slimste anders-globalististische actieclubjes, wil mensen laten ervaren hoe een leven zonder ‘passief vermaak’ eruit ziet én hoe moeilijk het is om afwijkende visies op de televisie te krijgen.
  Adbusters, geestelijk vader van de jaarlijkse Buy Nothing Day, wil op tv adverteren voor de TV Turnoff Week. Maar op CNN na weigeren alle Amerikaanse en Canadese tv-stations het spotje. Adbusters had zich geen mooier voorbeeld kunnen wensen van de noodzaak van de TV Turnofff Week.
  Chef Globalisering roept iedereen op deze week zijn tv uit zetten en legt uit waarom hij $50 dollar overmaakte aan Adbusters zodat zij het spotje op CNN kan laten uitzenden.
  

> 26 maart 2007
Klik hier om deze aflevering te beluisteren.
Presentatie: Pieter Hilhorst
Onderwerpen van deze week:

• Schone Kleren Kampagne wil HEMA kopen
  De HEMA staat sinds vorige week te koop. De Schone Kleren Kampagne roept Nederlanders op gezamenlijk de Hema te kopen. Het doel is om een einde te maken aan de beroerde arbeidsomstandigheden in lage lonenlanden waar de HEMA-producten worden gemaakt. Chef Globalisering roept iedereen op voor zestig euro zo'n aandeel te kopen – maar doet zelf niet mee.
  
• Wetenschappers kondigen een nieuwe Groene Revolutie aan
  Wetenschappers luiden de noodklok: klimaatverandering en de groeiende wereldbevolking zorgen voor voedseltekorten. Neem rijst, het belangrijkste voedsel voor de helft van de wereldbevolking. Volgens het International Rice Research Institute (IRRI) zal een gemiddelde temperatuurstijging van een graad leiden tot minstens vijftien procent kleinere rijstoogsten. En dan zijn er ook nog eens meer monden te voeden: momenteel kan een rijstveld met een oppervlakte van een hectare voedsel produceren voor 27 mensen, maar over vijftig jaar moet dat voor minstens 43 mensen zijn om voedseltekorten in Azië te voorkomen, aldus IRRI.
  Onderzoekers van de Consultative Group on International Agricultural Research (CGIAR), weten een oplossing: genetische manipulatie. Met een omvangrijk onderzoeksproject hopen zij over tien jaar rijstoogsten te kunnen verdubbelen.
  Lang leve de techniek. Of schuilt er een addertje onder het gras?
  
• Internet helpt mensenrechtenactivisten
  Deze maand wordt de website WikiLeaks.org gelanceerd. WikiLeaks wil dissidenten in landen met beperkte vrijheid van meningsuiting de mogelijkheid geven om gevoelige documenten op internet te publiceren. “Dit is de manier om wereldwijd corruptie tegen te gaan en democratische ontwikkelingen te versterken”, aldus WikiLeaks.
  

> 12 maart 2007
Klik hier om deze aflevering te beluisteren.
Presentatie: Pieter Hilhorst
Onderwerpen van deze week:

• Helpt hulp?
  Chef Globalisering bespreekt twee invloedrijke boeken in het debat over de zin en onzin van ontwikkelingshulp:
  • Het Westen doet meer kwaad dan goed als het met Grote Plannen armoede wil bestrijden, meent William Easterly in een ontluisterend maar ook hoopgevend boek: The White Man’s Burden. Why the West’s Efforts to Aid the Rest Have Done So Much Ill and So Little Good.
  • Voormalig topman bij de Wereldbank Robert Calderisi vraagt zich af waarom Afrika het enige continent is dat slechter af is dan dertig jaar geleden. Zijn antwoord leverde een controversieel boek op: The Trouble with Africa. Why Foreign Aid isn’t Working.
• Internationale marktplaats voor goede doelen
  Vorige week bespraken we in deze rubriek een nieuwe trend: zelf online microkredieten verschaffen. Deze week bespreken we een ander loot aan de groeiende boom van de do it yourself-ontwikkelingshulp: www.globalgiving.com, een online markplaats van kleinschalige goede doelen. Sinds kort heeft Nederland een website die daar op lijkt: www.nationalehulpactie.nl.
  Chef Globalisering probeerde GlobalGiving.com uit en doneerde $20 aan het Nepalese bedrijfje EcoSystems dat daarmee een ‘Home-lighting kit’ doneert aan een Nepalees gezin, bestaande uit een ligfietsachtige generator, een accu, kabels en 8 superzuinige led-lampen.

> 5 maart 2007
Klik op deel 1 en daarna op deel 2 om deze aflevering te beluisteren.
Presentatie: Pieter Hilhorst
Onderwerpen van deze week:

• Nieuwe trend: zelf online microkredieten verstrekken
  Microkredieten – kleine leningen aan ondernemers in arme landen – zijn hét succesnummer van de ontwikkelingshulp. Momenteel zijn er meer dan 115 miljoen microkredieten verleend, waardoor bijna een half miljard mensen kans hebben zich uit de armoede te werken. Niet voor niets kreeg Muhammad Yunus, de geestelijk vader van microkredieten, de Nobelprijs voor de Vrede in 2006.
  Een nieuwe trend dient zich aan: via websites als www.kiva.org kunnen mensen zoals jij en ik geld lenen aan een ondernemer naar keuze in een arm land.
  Worden arme ondernemers hier ook echt beter van? Critici hebben zo hun twijfels. Chef Globalisering probeerde Kiva uit en leende $25 aan David Mwaura Njoroge, een 29-jarige winkelier in Eldama Ravine, Kenia.
• Nieuwe financiering voor medicijnen in ontwikkelingslanden
  Elk jaar sterven er tien miljoen kinderen aan ziekten die gemakkelijk te voorkomen zijn. Een belangrijke reden is enerzijds een tekort aan bestaande medicijnen en anderzijds het ontbreken van medicijnen voor typische derde wereld-ziekten, zoals malaria.
  Het ontwikkelen van een nieuw medicijn is duur: soms wel 800 miljoen dollar per medicijn. Als farmaceutische bedrijven hun geld willen terugverdienen, moeten ze daarom veel medicijnen verkopen aan kapitaalkrachtige patiënten. Die zijn schaars in arme landen, en dus worden voor veel typische derde wereld-ziekten geen medicijnen ontwikkeld (of worden bestaande medicijnen niet aangepast).
  De GAVI Alliance – een samenwerkingsverband tussen regeringen, bedrijven en niet-gouvermentele organisaties – wil dat veranderen. Met zogeheten Advance Market Commitments (AMC’s) zegt de alliantie toe om nog te ontwikkelen medicijnen af te nemen en te verspreiden in arme landen. Het gevolg is dat farmaceuten weer brood zien in het ontwikkelen van medicijnen voor arme landen, omdat zij zeker weten dat ze gekocht zullen worden.
  AMC’s zijn slechts een van de nieuwe, inventieve manieren om ontwikkeling in arme landen te bekostigen. Chef Globalisering ligt ze toe en legt uit dat je er, bijvoorbeeld, ook internet op het platteland van Malawi mee kunt financieren.
  

> 19 februari 2007
Klik hier om deze aflevering te beluisteren.
Presentatie: Pieter Hilhorst
Onderwerpen van deze week:

• Wordt Afrika het Midden-Oosten van de biobrandstoffen?
  Een tot nu toe waardeloos geacht struikje, de jatropha, zou dé oplossing kunnen zijn voor klimaatverandering en de komende energietekorten. Jatropha gedijt goed in droge omgevingen, waar Afrika bepaald geen gebrek aan heeft. Westerse investeerders kopen op grote schaal grond in Afrika, op zoek naar het nieuwe, groene goud. Breken er eindelijk gouden tijden aan voor Afrika?
  
• Geld overmaken met een mobiele telefoon: uitkomst voor migranten
  Jaarlijks maken migranten zo’n 300 miljard dollar over naar hun vaderland. Dat is ongeveer drie keer zoveel als rijke landen aan ontwikkelingshulp besteden en 300 keer zoveel als er aan microkredieten uitstaat. Voor vele landen zijn deze overmakingen, remittances in jargon, een ware levenslijn. Maar van de 6,5 miljard wereldburgers heeft minder dan 1 miljard mensen een bankrekening. Alternatieven zijn duur (transactiekantoren als Western Union kosten klauwen met geld) of omstreden (geld overmaken via informele netwerken wordt sinds Elf September met argusogen gadegeslagen door veiligheidsdiensten). Vorige week sloegen aanbieders van mobiele telefonie en banken de handen ineen: migranten kunnen nu per telefoon geld overmaken naar vrienden en familie in het moederland.
• Supermarkt rukt op in India
  Geloof het of niet, maar de 1,1 miljard Indiase consumenten doen bijna nooit boodschappen in een supermarkten. Supermarkten, zoals Albert Heijn, komen namelijk nauwelijks voor in India. Dat gaat veranderen. Onlangs opende India’s grootste private bedrijf, Reliance Industries, zijn eerste supermarkt in Delhi. Critici voorspellen desastreuze gevolgen voor de Indiase economie en maatschappij, om nog maar te zwijgen over het straatbeeld. Zij vrezen de ondergang van zo’n twaalf miljoen kleine kruideniers, de zogeheten ‘pop and mum stores’. Ondertussen maken Westerse multinationals zich likkebaardend op om de Indiase markt te betreden. Is de opkomst van de Indiase supermarkt goed nieuws voor Indiase consumenten of ruïneert globalisering de Indiase economie en samenleving?
  

> 29 januari 2007
Klik hier om deze aflevering te beluisteren.
Presentatie: Pieter Hilhorst
Onderwerpen van deze week:

• De Amerikaan Dave Eggers (1970) schreef een briljante roman over een Soedanese vluchteling: What is the what. De gefictionaliseerde biografie van Valentino Achak Deng verhaalt over uitgehongerde kinderen die rauw olifantenvlees eten, een betoverende romance in een vluchtelingenkamp en de tragische maar ook hilarische beslommeringen van de Soedanese diaspora in de Verenigde Staten.
  Chef Globalisering legt uit waarom iedereen dit boek moet lezen – ook wie even geen zin heeft in wereldleed.
• De praktische idealist doet het al jaren: bomen planten om zijn of haar CO2-uitstoot te compenseren. Deze week bericht Time Magazine, in navolging van o.a. The Observer, dat er een ware hausse is aan het planten van bomen om klimaatverandering tegen te gaan. Dat is volgens het tijdschrift geen goed nieuws, omdat dat de aarde hier nauwelijks beter van zou worden.
  Ondertussen lieten de VN deze week weten er in 2007 een miljard bomen geplant moeten worden om de aarde van klimaatverandering te redden. Er is daartoe een campagne gestart: Plant for the Planet - Billion Tree Campaign met steun van Prins Albert II van Monaco en de Keniaanse Nobelprijswinnares Wangari Maathai.
  Chef Globalisering legt uit waarom hij bomen blijft kopen om de vervuiling van zijn snoepreisjes te compenseren en waarom het predikaat ‘aflaat’ onzin is.
• De Franse actiegroep L’alliance pour la Planète roept op om op 1 februari tussen 19:55 en 20:00 alle lichten te doven. Op 1 februari presenteert het International Panel on Climate Change (IPCC) namelijk zijn zesjaarlijkse rapport over klimaatverandering. Deze rapporten van de IPCC zijn hét mondiale ijkpunt in de discussie over klimaatverandering.
  L’alliance pour la Planète wil met deze actie aandacht vragen voor energieverspilling en “de aarde vijf minuten rust geven”. De radio mag u overigens aanhouden.

> 15 januari 2007
Klik hier om deze aflevering te beluisteren.
Presentatie: Pieter Hilhorst
Onderwerpen van deze week:

• Exoten – flora en fauna die in een andere omgeving worden uitgezet – vormen een steeds grotere bedreiging voor het milieu wereldwijd, stellen wetenschappers. Denk aan parkieten in het Vondelpark, piranha's in de Oekraïne of vuistgrote Afrikaanse landslakken op de stranden van Brazilië. En: hoe een zeer seksueel actieve judasgeit een van de Galápagoseilanden bevrijdde van zijn Europese soortgenoten.
• Zaterdag 24 januari worden zo'n 150.000 anti- en andersglobalisten verwacht in Nairobi op het Wereld Sociaal Forum. Wat doen zij daar en waarom is het niet erg als deze ‘hoogmis van het andersglobalisme’ niets oplevert?
• Terwijl de wereld verlekkerd keek naar de iPhone die Apple-oprichter Steve Jobs deze week presenteerde, werd tegelijkertijd een uitvinding gepresenteerd die pas echt een revolutie kan teweegbrengen: een laptop voor $100, speciaal voor kinderen in ontwikkelingslanden. De ngo One Laptop per Child wil weldoeners in de gelegenheid stellen om een laptop te doneren, in ruil voor het e-mailadres van het ontvangende kind.

> 8 januari 2007
Klik hier om deze aflevering te beluisteren.
Presentatie: Pieter Hilhorst
Onderwerpen van deze week:

• Rechtszaak van  Zwitserse farmaceut tegen de regering van India bedreigt levering van goedkope medicijnen aan miljoenen patiënten in ontwikkelingslanden.
• President Wolfowitz van de Wereldbank gaat met de bedelnap langs westerse hoofdsteden, en nu zal duidelijk worden of rijke landen hun beloften (aan de vooravond van Live 8) nakomen over de schuldkwijtschelding.
• Afrika breekt records: meer kinderen dan ooit naar school.
• Steenrijke Sudanese miljonair Mo Ibrahim looft een prijs van vijf miljoen dollar uit aan Afrikaanse presidenten die goed leiderschap tonen en uit zichzelf opstappen.