woensdag 1 december 1999 / Hivos Magazine / Geschreven met Jeroen Thijs

Reportages & interviews

De Wet van Tamwa

In recordtijd slaagde de Tanzania Media Women’s Association (Tamwa) er op 1 juli 1998 in om een nieuwe zedenwet door het parlement te krijgen. De vrouwenorganisatie is in ruim tien jaar uitgegroeid tot een van de invloedrijkste niet-gouvermentele organisaties in Tanzania. De massale inzet van media zorgt ervoor dat ook het publiek Tamwa kent: de ‘Wet van Tamwa’ is het gesprek van de dag.

Twaalf vrouwelijke journalisten besloten in 1987 dat het hoog tijd was om de Tanzaniaanse samenleving te confronteren met de vaak rechteloze positie van vrouwen en kinderen. Zij bundelen hun journalistieke ervaring en hun gedrevenheid en vormden Tamwa. De belangrijkste strategie van Tamwa is informatievoorziening via de media. Op radio en tv en in de geschreven pers brengen ze hun boodschap in heel Tanzania ten gehore – meestal in het Swahili, maar ook in lokale dialecten. De nieuwe zedenwet was een belangrijk succes voor de organisatie: onder de oude wet waren slachtoffers van huiselijk en seksueel geweld vaak rechteloos.

Leila Sheikh is een van de twaalf oprichters van Tamwa en inmiddels directrice van de organisatie. In een stortvloed van woorden vertelt ze hoe Tamwa de lobby voor de nieuwe zedenwet aanpakte. “In 1997 organiseerden we een politieke bijeenkomst. Aanleiding was de alarmerende toename van geweld tegen vrouwen en kinderen. We nodigden parlementariërs uit, maar ook tweehonderd activisten en tachtig journalisten. Daardoor kreeg de bijeenkomst het karakter van een levende petitie aan de politici. Dat was nog nooit eerder vertoond. We kregen ontzettend veel aandacht in de media – in totaal 230 publicaties – en de politiek kon plotseling niet meer om ons heen. Zes maanden later kwam de nieuwe zedenwet door het parlement en op 1 juli 1998 werd de wet van kracht.”

De ‘bangstyle’
De methode die Tamwa toepast, noemt Sheikh ‘bangstyle’: breng een explosie van media-aandacht op gang, zodat de boodschap inslaat als een bom op de publieke opinie. Sheikh maakt duidelijk waarom dat in het geval van de zedenwet noodzakelijk was: “De oude wetgeving was vooral onduidelijk en daarvan werden veel slachtoffers de dupe. Zo was het in verkrachtingszaken heel gewoon dat de slachtoffers zich moesten verdedigen, in plaats van de aangeklaagden. In de nieuwe wet is dat omgekeerd.”

Het lukt Tamwa om veel media-aandacht te krijgen voor vrouwenrechten. De organisatie coördineert en begeleidt daarnaast ook lokale initiatieven in de regio’s Shinyanga en Kagera. Leila Sheikh: “Dankzij Hivos, onze belangrijkste donor van langlopende programma’s, konden we Schools without walls opzetten. De ´scholen zonder muren’ verzorgen onderwijs en voorlichting in de afgelegen gebieden van Tanzania. Dat is geen overbodige luxe in een regio als Shinyanga, waar kortgeleden nog gevallen van heksenvervolgingen werden gemeld. Sheikh: “Volkeren in dit gebeid, dat grenst aan het Victoriameer, waren gewend om van plaats naar plaats te trekken. Sinds kort hebben ze zich op een vaste plek gevestigd en dat vormde een te zware belasting van de omgeving. Het beschikbare drinkwater raakte ernstig verontreinigd en veel mensen werden ziek. Ze dachten dat hun dorp behekst was en beschuldigden de oude vrouwen van hekserij. Die vrouwen werden opgejaagd en soms vermoord. Politici in Shinyanga kon dat niet zoveel schelen – voor hen zijn het niet meer dan vliegen die worden doodgemept. Voorlichting en onderwijs zijn hard nodig om dit soort verschrikkelijke praktijken in de toekomst te voorkomen.”

Paradox
De grootste belemmering voor het functioneren van Tamwa is paradoxaal genoeg hun eigen succes. Sheikh: “Omdat we vrij bekend zijn krijgen we veel verzoeken van andere organisaties om hen te trainen, te begeleiden of aan middelen te helpen. We willen dat graag zoveel mogelijk doen, maar het aantal verzoek is inmiddels zo hoog dat we regelmatig nee moeten zeggen. We steven er nu naar om onderdelen uit te besteden en zelf een faciliterende rol te spelen. Op die manier kunnen we organisaties in ander regio’s op weg helpen en toch blijven dfoen waarvoor we zijn opgericht: de Tanzaniaanse maatschappij wijzen op dringende humanitaire problemen, door middel van de media.”