vrijdag 1 december 2000 / Hivos Magazine / Geschreven met Jeroen Thijs

Reportages & interviews

Spin in het web

Aids wint nog altijd terrein in Afrika. Vele lokale organisaties proberen het tij te keren, maar versprokkeling staat efficiëntie in de weg. De Oost-Afrikaanse organisatie Annea streeft naar samenwerking.

“Samenwerking – dat is waar Annea voor staat”, zegt Hores Isaack beslist. In het Tanzaniaanse Arusha zetelt haar niet-gouvermentele organisatie (ngo) Annea die aids de doodsklap wil toebrengen. Maar Annea is geen gewone ngo. Isaack: “In de Oost-Afrikaanse landen Tanzania, Kenia en Oeganda werken vele ngo’s die aids bestrijden. Voordat wij begonnen was daartussen nauwelijks samenwerking. Omdat aids een ziekte is die geen grenzen kent, is samenwerking onontbeerlijk. We kunnen zoveel van elkaar leren. Annea voert daarbij een ondersteunende rol.”

In het oprichtingsjaar 1994 waren negentien aids-ngo’s aan Annea verbonden en vorig jaar groeide dat aantal tot vijfenveertig. In contacten met de aids-ngo’s komt Annea vaak dezelfde klachten tegen: het is moeilijk om een breed publiek voor te lichten, er heerst veel onbegrip bij de bevolking voor aids-patiënten, de rechtspositie van aids-patiënten laat veel te wensen over en coördinatie tussen de aids-ngo’s ontbreken om deze problemen gezamenlijk aan te pakken. En dus organiseert Annea, met steun van Hivos, workshops, stuurt een nieuwsbrief rond en brengt ngo’s onderling in contact. Annea, met Hores Isaack als directeur, is de spin in het web.

Workshops
Vooral de workshops springen in het oog. Isaack heeft er deze week weer eentje achter de rug – ze is nog doodmoe van het regelen en rondrennen. Isaack: “De ngo’s moeten het daadwerkelijke veldwerk doen en om ze daarbij te helpen, organiseren we workshops. Uit heel Oost-Afrika komen afgevaardigden bijeen. Zo brengen we bijvoorbeeld advocaten, ambtenaren, politici, artsen en de ngo’s bij elkaar om over de mensenrechtenpositie van HIV-geïnfecteerden en aids-patiënten te praten. Wat zijn de feiten? Hoe is de praktijk? En vooral: hoe kunnen we kunnen we met behulp van de verschillende disciplines de situatie verbeteren? Dergelijke workshops zijn heel bemoedigend.”

Een breed scala aan onderwerpen wordt in de workshops behandeld. Zo werden kinderen van aids-patiënten uitgenodigd om te praten over hun leven met volwassenen die beroepshalve met aids-patiënten te maken hebben. Isaack vertelt, gezeten in het krappe kantoortje van Annea, zichtbaar enthousiast over de resultaten: “Die workshop leverde veel nieuwe inzichten op. Vaak wordt het lot van de kinderen overgeslagen, terwijl hun leven na het openbaren van de ziekte voor hen ook op z’n kop komt te staan. Ze moeten voor hun ouders zorgen en vaak worden ze later wees. Het bleek dat de kinderen er vooral mee worstelen dat hun problemen niet gezien worden, er is nauwelijks aandacht voor hen. Wie zorgt er voor hen? Hoe kunnen we zorgen dat ze onderwijs blijven volgen? Deze workshop leverde een voorlichtingsprogramma op dat de afzonderlijke ngo’s kunnen gebruiken in hun werk.”

Traditionele genezers
Ander voorbeeld: traditionele genezers. De laatste jaren kunnen minder en minder Oost-Afrikanen gebruik maken van de relatief dure medicijnen. Het gevolg is dat meer en meer (aids-)patiënten hun heil zoeken bij de traditionele genezers die gebruik maken van kruiden en andere natuurlijke geneeswijzen. Niet zelden gaan hun medicijnen gepaard met geloof in hekserij. Al eeuwen vervullen traditionele genezers deze rol, maar weten zij ook wat aids is en wat de beste behandeling is? Annea nodigde uit alle uithoeken van Tanzania, Kenia en Oeganda traditionele genezers uit om hen in contact te brengen met de aids-ngo’s en andere deskundigen.

De rol van de media acht Annea essentieel bij het bestrijden van aids. “Een radio-uitzending bereikt natuurlijk veel meer mensen dan de ngo’s met folders en brochures voor elkaar kunnen krijgen”, zegt Isaack. Het ene land is daar verder in dan het andere. Wie door Oeganda reist kan niet om de billboards van het condoommerk Protector heen en menig radioprogramma wordt gesponsord door Protector. In Kenia en Tanzania is dat heel anders, zeker op het platteland. Isaack: “Wij verzogen daarom trainingen aan persvoorlichters. En ook hier geldt dat samenwerking heel belangrijk is, zodat de ene leert van de sterke punten van de andere. Zoals ik al zei: samenwerking is de sleutel.”